Het vijfde Deel. 



ncuhMnghtnde IjMvven. 



H<*vicl'-eh-tvinrighftcBocck. nt$ 



hriopgiii 



ïnB* eftanojjentiii tnbe is ban Jfucbfius Capficum obi«ngius gtat» 



jtttcn / ban Sauginus Capficum (itiquis longis recuruij ,ban<Cu»* 

 Bits Piperitis fiuc Siliquaurum Pcruuianum. J8en ftttl io tliprn 

 ttotc boeten boogb/ met blaocrcn als b'anbrr/ tajittc bloemen nat 

 Be bjtlclien tiautocii öolgljtn/ langljcr San Bijf btoterfe bumticrrn / 

 fomtpora omgbctoionggcnoft berbjatpr/oock cerfi groen/ baer nat 

 rojacl-roobt; niet feer Ditli / met rcnfpitsrop/alo tjoirnlscns. 



to. Kleyn Brefilie Peper mer langhworpighe kromme hamven; 

 in't 3Urpn Piper longum minus , filiquis recuruis, heeft Bicrgtlptke 

 lilaDrrm / mate hltpncc > Oen fècel anöcrhalbrn boet boogli / oft 

 boosbet: i bloemen als b'anbrr s bauwen De tjclft buimcr ertoe ko: ; 

 ter Ban b' anbere /oorl; fpira rjljrtjo:rnr ; cerft gwrn / dan rooOr. 



il. Brefilie Peper met twecvoudighe hauwen, in't lattin Piper 

 bifarcarR filiqua, Bbclrjrk t tt nnöcr : Dan Cc bautoen ;nn bpnar alle * 

 fina cben Stelt / acn.'r nprttlte tnat fmal / met ten miDDtf-scnutoc / 

 Uiatr Dooi fp m rtoccen gbebcplt fcïjtrticti re toefen , ooclt rooDt alflc 

 T0P #n. 



ii. Brefilie Peper metgeelehauvven , in 't ïntfln Piper filiqua 

 flaua.en tetftjnlt ïjano" anotr niet aengacnDc Bc blaDercn / frcclen 

 tnoc bloemen : Dan bc tjaumt is kuiter ban D'anbcre/ mcefl fpita - 

 «pnBigb/ faffracn-gtrt/ oft al» aranie-npptlcn. 



Ghcmeync bcfchrijYingrie van alle defc crayden. tjaer blaöercn 

 ifën miDDdbacr «iffebcn Die ban ben laurier cnbc .Oatbtfeli.iOc / 

 bltipn-crrocn / iae bitnat fro.itt ban brrtoc : De firtlrn tnoc racken 

 tjötbjofttn/bcrteontn mergjj aifmcntnbt Stier-tartten (iet : de* 

 km ftttl is in meer tartten gbebcplt / tnoc Dietotbctora m anbere 

 ttort oft b;p bupmbxeebben langljc fteclhens / toacr ttoee blabr* 

 rtiiuptfpïupten: cnDe batr tufïcben maffen Dt bloemen / bic tott 

 ?gn/ innilfoftfesblabtritcnBftcrrcB-gbctoSBbtrbtplr; mpouDcn; 

 DttocpnigbBjatphcnsm'tmlDDcn: Die afgbcballtntnnbc/tooibtn 

 bc bautohens groot / tentn tmghermmoft meer laugb/tcnbupm* 

 bjtcbDc bictot : cctfl groen / baer nac ros. 3Dcfc bautoen open 

 ShtDaen / inhouben bedt fabcn als linfen / toit nac brn gtclen / 

 Oitljt bp ten JjanghenDt op hoitc ftttthtn»/ begrepen in Djp boetjtt 

 blieantna/ DDCbknoifclaebtigb . DieDioogbspnDc totpocbet gye* 

 fronten hotmtn tooiDcn. 13t tooitelen ?pn mcniglibtiiDigbc tjaprs- 

 gbttotjfc Diacpcn > tnDe toototu om De fracpigbtpt in tcplen gbt< 

 faept. T©att tn is niet fonBerlingbs in Oen fmnedt oft rruch ott 

 blaDercn oft bloemen te aenmetchen : Dan alle be Bracht is in het 

 facbt; bautoen enbt gtjelnf bigtlt Deden ban bt felbe bautoen. 



A«d. 5©it Sicfilie jDeper / tttoeten bet facbt ban alle Be foo;tcn 

 ban Dit gernas/ tooibt gthouDtn booi Ijetttot in Den bierDcn graeb; 

 tnDt heeft htatht om bt bupt niet alleen te berhitten / maerooclt te 

 ntneeten : bactom is het al tthrachtigbom bpbcghentefmmgDe- 

 Ungljcntc botn: al is'tfawht Dat het in bede lanbtn bp Bc fppfen 



•n»' tooibt : ftlfa aifmtntitu.-uivurnrru«r «HMfel 

 01:1 otfaDni Mpl nntitKii, Ban bonuaaet ream 

 mn bjtitptjoo; Dt ntufjaitu oi.!,limnunOr ro 

 S"™'' ««««"Dl bate tin rrn (03 troote muhut 

 nomijbeliotünabrp, , Bajüft «bauxncrmi uTtni-ttateiltott 

 ftlf fcomenbt ; brnorrlit brn borfi; tv.it Dort btn mrnfcb fe» mrt- 

 minthm biatfhen; bat bmibimrtu iM* «to (tamttöttaait 

 Sm l**?- a 'f«w» »t bautoen aibe Uwnrnrtr 1 

 BaiitooiDtmcn baer Dooi ooth fit. 

 EVhl? auDmn i 0,tfrtr tin toojbirrr. 

 ft»SSf h',",, j"'ü" tl0tht unn ac « tK rtnftfcmtn 1, 

 '^SïïrS h?"V SÖn f nn " t «""««toarer oft toon btrtotlen mot™ 

 bm la rrr Sn£ï, a r, f '?ï n 5 ,I ï B0,I,,a *' UtB B'° B"*' 1 " Bï3P 

 ta»w ,i i "M* 00 * h '/"'M-toam aio tjp enntbebaitteftv" 

 to»ï,i^ , "* l,tol boojtBbihomen . b:t li.nb e o' tm 

 fatotüaer tipt te utnitu / tt tMetun Du brro : M . I Hl 

 Bomp ban De (clta : opUlimmenb. upt bt llgPS 



banotnafbaglitn too.,bt , foo ambtmut oorjhen i.oo- 1 frirrui 

 bottjtiBbcpt Bit tjtm aen be bmabtren »^ftti^.Tf 3 o\t?SS 



«nboeglteiibathpbtpijm niet titriotrtii tiihonbt tin mtrlaiion 

 Baepen eiiBe netten mee houstuiatei. ïk filbt b«Utotn mtBitc 



gbttooiptn j glitbm tentn buplttinoth tnDt rnuii baal in cictit 

 UflaenDtrobocttoalabrneiibebuuaebutthni 'Ooi', i '::t ttstttn. 

 ftacnbcal Dtt ; foo bjojotbefen nuth ten landen m-t oiibtbatoli-- 

 iBck. Jii'thstt/Bu Peper iBbrtttnbeüjooatlinLentiittitn state) 

 lat noch tltctrr, tnact tjtimoglielnth. 



Noch wn de kracbicq .11 10 t facciic Bat Btfr rriirbrn alltna» 

 Dtr fetr beet ban ntrbt srjti rnSe blaf mn oft blatltti tu Dt Hupt 

 botnhomtn. nothtans tooiotn Beliautorn tube b>t faeOtbnnDe 

 felbi : brtlm fpyfcaUrbmptht. te totlihtlp gttl Urrbxn h;ni.-.t aio 

 Xjoffrarn. Jat men binttttbrtlttittbitAtfilit J.Vptrmrtt.tthtrrl 

 Ban rjet oplicht ptpti : enbt om Bat brbacnmiirfttr te mattltcn/ 

 ftootni fp tt bautuhens miDtfnabcrolitt faebt . enDc liuetnife met 

 toatbeenliB / ttiLirmanlienDacr bifdmtoftruiccbathban cabeDtt 

 nntebatlitiibiooDt met anbere fjMurOrn Cbcmili,;[it / obeeft M 

 fPD'tntrncnffcrgorDetifmuertt.T)elhi(litnii,in bru Ijautortrwta 

 ttniBbfop oft blctftli-nat gijtfobtn / firtrtttnboo! etn joebe fautt 

 3?itpeperMcaBl(nifi) fooBtttbliipekt, bcrficrrlitcnbc brr'- 

 ot magbc;bocr bc tomoen ftlicpben: is Boet booi Be bn:rt ■ enat ooih 

 booibe glitnebiehoiiotbaii tomplrtit ;gn: enBtgbctn hrtiiiBbe» 

 toatit kracUt booi fune bufonDerc epabtutyept : tuir co.-t De botbre 

 maBbebe fpofc litliterberboiitocu. 



fi>bmmigiïc fitbcnbefe bautohenslntnattr / enbt nheben har Be 

 leberfiitbtigbe enDc toaterlabtnbc mtnfcljtii ttbjlntlun. 'ttoelft 

 llunbcelbMtersupt Den lofbe bioft. 



3?e bcrftlK batitolitno gbeftooten op tt heupen ghrlf"»t/cbtne» 

 fen 't fttcijn: taant fp boen blepncn / blaecheuu oft Llacahma arn 

 Be bupt kointn . cnbc tmlten bner boojalle auaBe bo:b,tighcDcn 

 ban bumtn tot bupttntoactts. 



. 5)itftIbcUierilicï>epecboetóochfeljepBcnDt!;rcpvc;t . kltcrm 

 enbc allerhanbehonbe Bbtfbjillen, rnbe birbjrjft bet fffloef cnbc alle 

 platkenbaii' t atnftcljty tnbe nnber oufiunitrbtpt ban De bupt / met 

 gonigh betmengtjt/ niDe batr op glicftrckcn. 



Oc 3iiBiacnm macthtn etn falbe om bc lottrenCe tanbtn bafl 

 temaeeheni nemenbe poebctban pcerlemocbcrcnar ban beglic« 

 bianbe blabcrcn ban Bit gbcbias tu mater ijüctoaiïclicit / tot bat 

 het tfamtn foo tuit toojbt ala Calrli. Tiacrmcöefiiittlitn fp inmne 

 tanbcn / cnbc maetken bic bcel fnjart 1 Cotl) foo; bar fp airjtBt bafi 

 Paen enDc ban puur bjp bigben- 



Breedervrrklarinjhedef verbeteringlieendckraehien van lirefiüe 

 Pepcr.tipt btfcbittttnbanDtnbooinocmOeiKSrcgoinis ecHtgcno. 

 üooi tcrffen/omDeftbtrptBbeptenSt bint ban öitfilre pèptrtt 

 bcotbtngbtn/ enDc Dat felbe bcquacm te macthtnom booi faufett 

 glicbnipckcn / enbc oock tegben be fttthtcn te uitrek te (itllcn , p!e> 

 ghoifcoeriipe bautoen met baer fhclfcrua te plurken tnCt in De 

 fttjabiitDC te Diooghcn : tnDt alfnicu Bic gbrbuipihcn U11I / Dan 

 bmogbtnfp btcgbtluchDeapotchersbuu SmanBttcn en e pijn» 

 Itcemcn Doen ; Dtcfp met s>uptkcc btbnhnt toiiltn ente 6001- 

 Doer meel bp /enDc Oiooglitnfc foo met Ianghfatm bttr : Dioogb 

 njnDe/ Baglttn fpbttmccl af/ enoe tooiptn Br (ierihmotocali:Datt 

 nae fnijbcnfé totl klepnmet tenfeberre / tnoc ban incnlicu fp bit / 

 enbc Combprlckconre ban beft bautoen met het faeot tm ponbt 

 bloem ban meel, cnDehnebcn bittfamcnmct btcfOeeab 1 ala littuiet 

 gljtrtfeneiioc op gbegaen is/ Dau bieUcn fp bit 111 Den obcn : gbc* 

 bathen njnbe tooibt in klcpncmitken gbtfnebtn cnbc Die ftuthen 

 tooibtn tocOtrom rrljebatkrn cb:l!)th biftupt oft miecbad; : ten 

 lactftcntooiDt Dit bioobt in etnen byfil httlbnn gbtftoottn / enbt 

 Booi ttnen tema gbefift. «Cubt Dit üitfiltcptpir-pocixr/ altuis 

 beerpbr intibc/ is fut beniiatm om alle fptjftn fmaeekclbtk tnbt 

 btrtclijtkttmatthtn: bttboetbctomBcnban De maght cnbe bar? 

 mcnflerckelóekenftljtpDen: maetht gretirjb enbc tttns liiftiglj: 

 Doet bc fpjfe cnDeoodt btntoijn fcettotlfmarckth / in fonBcrbcpt 

 ala bctop toinbigljeenbe botbtefpofe glicftropt tooitt. ^Dtt potBcr 

 allemcrgbtns ten fcmpel huiec inijhinomtn met •tLTpocncn oft 

 Jsalfs-blccfeb-nat/bttlriarmtBsmagljc /Doet Bc r;nirn.ilicbor|]> 

 tigbeptfcljcpbeu /cnbelicrttcrt allctacpc cbecblocbigbMitirBttiB 

 bt tnagljc liggben/ berbooibtrt tcbcrcoutoingbr r>cr fppfen boer 

 pifTembtthlaett bngbcfitbt/bpitipnlrn nbrbaen. tD:p o 

 acbttt etn bts'smoigt.is gbtnattn / met bet afueoftlban polcpc/ 

 Bjrjft otDooatbiticbtuptBt moebcc. fl . 



