mê 



Cniydt-BoecïcRembem Dodonaei. 



f? berbaefl muiMtat bat fp m« oprüpftnen fiar<etpn0iitrartoe* 

 bee tipt gbcbJonten beöben; aio ïOoDoncné ceneOetls bevroacnt 

 ïjctft. 33em öefe «b.rtfoo£tcutooïben in ©tantRtötU Panicant, 



Paineaük, enbt OOtli iringes, Sanerronde, Salenioiidc, enbt Char- 



^□n rcfltl ghegccrtll.Eririgion in't «Grtfiltsfm't ItaltainftJJ Rinza, 



' (rwgoaftlt-i"&M.m't / = RtDCtCuptfct) SoiWïiehdc.Cruys-DiiMèn Oft 



Crocich-Didcleti. ■-jfiïftrttutlcfi ban beüoe bit foojten ban ©io;: 

 fcojibffi bcfelmbeu ie/en ban tipt frfit bjooiben nitt toel blbhrRen: 

 . notJjtnnsaUïmcaalte OBtrec&enen/Oié ljpöaetbah gteft/toti aeh* 

 mertHcn/ foo frtjynr Op alleen onfe<Cerfïe oft OroottCrups-tooi* 



- relc üccftam te iicbben i nptgtjencmcn bat pp nier m betmaenr/ 



Dat'fp achtten sCce-featlt Stoept. Jmttitttt bit Groot Eiyngiun», 

 bat Incc bOOJftjbta Groot Eryngiis giet/ tnbe bat top rui Zee- 

 Cruys,worccl,Etyn»ium marinum, tn' t jKtftlteetvfcb hingw marino, 



ertoe epgyenrliJcR Ouys-wonei noemen/ enbe bah foaimtgöe hooi 

 ÖcDrypis ThcöpHra.lti ;■ eliDt boo: Cc A'canos Piinij, cnöc ban atv* 



- Oere booi be Secacui Atabum 0i)tl)OiiöentopjDr/feöBnt/nat be f mep? 

 ninglje ban KonDeietittS enbe beele «lübcre titjcleetfcc met gem/ tiet 

 btCjHafmfff te toefen cm te gbebiupcRcn : iaaut be blabera tjaer 

 Sóh'ïgn afbereétft feer matftl» / enbe niet rerftont fteftenbe / enoe 

 Daerom öequacm ara übbi faiaet glttteii te tooiotn gbetorK 6e 

 xct-pa(tmal;t :?nfc nee tootben bic blabcten baerör enbt ffefcrrt* 



"05/ atnbtn uptetften «om niet foo btep gttcfneötn/ raacr. riorbtane 

 • /tljftpti ban bit ban ö'a«De,re fpojcen' baii «rrpngitimutotK (jsö? 



ben Die eencn frgtrpen tanbt / tnbe ;ön IteRfrftet enöe fptcergacg* 



ligger, nart fmattH. ^efe yreFt ï.oötl Btjtftcn op betfrbepben 



plartfen ban Cc mtc-SGiipnch tn ©ïanrRrfttft / üön btttee gnmto/ 



ïjlatito/ toir / enoe groen. tOe bfoemwnopRma fljn mttfraltgöre 



ÏKmelB- blanto/ ais ootlt ibh be bfoemRcne Die bart upt fpjupmt^ 



aengoenbe goet öuptmfie öfabeeürha : toant Oe miöbeibïacpKtmï 

 -.-■ïiin toir. ©cbjojtci is-fert fangb/ iatmmoan rtoatlf oft rtotn# 



tigl) boeten/ als loot! bempgut ( Datrom magg o« trupbt met 



tergt Enddoos herten ) oocr bitter Dan Die bant Bttglj ^tpm 



Bfiim/ beter rfetftmbe/ in fphfe enbé mcDicijnen UcflötRet enüc 



Rtati)trfliiet:t6ant be g£t!tttbè mannen tn gijebuiptfetn bt anbtc 



tiKt/ ban bj» fljjt&irfctban oefen / mira Oatfe op tjawüttacbten foff 



toet niet en bettoutoerr. 



■-•toe blabmn ban bt ïtlcpne Crup»-«2i(iel yjn fomtöbta Ijetï 



bnt ban betbie ; anbers ;i)n fp Oe blabeeen ban Oe >t Ijarooua 



(h eöeöaente ehbé mat,rkfel feer gütnirk / maer hojter/ fnetber/ 



robtoéc / cnbe mtir gge'fntbttt: bttï fïcel ia omtrent tenen boet 



langt), ^ommighe jjonoenfe booj Ce Sily6on ban ^Diofcoiiots/ 



i'n't latgn tata ïpiw gljenotmt. 3ti 3tafitn tjeetfe n« ree tyot 



Xriugia montano. £jomm»St)e ttocmcttfc OOelï Eryngium ïuigarc^tnbe 

 cpgljentljjcft Cmys-rfiitél .- rrtOé bet See-<i?tpn gium tjecttn fp 

 Cnjys-wortel: toelcK onbetfctjii bon getnet IbccrOm en ia. Jboo* 

 banigt) BÖttoa» w upt ©ïantKtytfc ooeft gijtfonben l met naeittc 

 ban Eryngium momanum; 'iteeltlt ïtctgms in ban't sbfiïiepntn' 

 berfcbrlt/ oan .liften baer tn/ bat be eppci'ftc taeltaHcne enbe bah 

 ïtRcnërfcöoan blaubï iyh/ fepbt •Clnfma. ïobcl noemt beft <5\yt» 



inepnefoOKeootRin't iarpnEryngiunicimpcftrcrncdiiciranciinii 

 in't •engeïftt) Hondcrc hcadcd Thiftci; in puft tatl OOtft Cruy^- 

 Diftel, Velt Etynnium tnbe Bctgh Eiyngium. tSanbtngbemtpntn 



man pleesöfc bier te lanüe mttfi Kicyn Etyngus tenoemrn/ nn* 



Bete' Honderthoófderi oft Hondetthbycn, B'K'0fh bt bJOJtelen ban 



Oe atffobitfen ooek pieghtn te bceteti. 



Nochvan de itrachtén. öepbeDcfe frupbth l)tbBtn nöcbmtec 

 anbete OEtighDtn tnbe hracbtni / om oe toetene fp beel gbeaebt 

 «nbegtjefoc&ttaoïoen. IBant ï:ee-€rpttsiirm oft <£rups-tooïteI 

 Kabetcc ticeHenOc/ enbe in fpnfc cnOemebubiun liratijnabct enbe 

 mirret/ban be Cnipa-ïEifre! flft tUèjitic foojte ban <erpn8him. 

 ïDau in gücbitüe ban bc ecne magbmtn be anbete bnjtlutlï gtje? 

 fijuptnen : felfa in 3ralien böhDtmni 't Stt-<ErpnB»im'booï min 

 bcrczoogtjcnoc ban bet ïtelt-Crptigmm; enbe oaerom ooefi on* 

 fictcherm't loctci-tcti :t)ct tuclcli noebtana niet blijtftcltjtR ornocgij 

 rn ia- jtmmcraOc iongbe fpjuptenöan öc S.ee-<mpab)Oïtti toen* 

 8eu in Canöitn ban ben sbcmepilen man beel shtfoebt tnOcflbcge* 

 «n/B&tlDtROtiongtïtfp'.uptmbanbclEiUitaniciocRtn/enbeban 

 &IU fooneti ban -C tcbOjcp-trtipoen tor Oitn cpnbe beef tipt btr acr? 

 Oen BürtjaelE tocjottv rct turl fp ncttj tott/ teer enbe matfeb iiin- 



ÓStoCcotibce Ttpbt/ bat bc tooi telen ban firn opmbt «?t rmginm 

 op btgftcftieDfn ^cniittmi B&tlept/ be ftlbc ghtneffn/ tnde ftüjon» 

 Otn feermeitoe breien-, cnöe Oar httbaater/baec fp in gbtfrötn ^gn/ 

 öe sbt&ïeRtft ban bc ;cnntoen tnbe «nutoatbtiBtjt lebcn ghenrefi; 

 enbe Oen Hramp boetbergacn. «eeniabe fcflflfjcn/ bat oefemaittl 

 ltlepn Bbefïoottn enbe op be tiecte ftDccrmgbcn aficltpt / be tjtttc 

 bare tipt tretht ; rabt oc felbc betmoïVat enbe btepcht l atónwn bats 

 een placftet ban mactftt. 



ïï3e felbc tooïtel gljeftooren enbe cp ben nabel gbeltpt / belet öe . 

 ftoangtre bïouajen te micüalitninict ttgbtnriaenbc/bat bet üjattt/ bimnlieutjc rccjjtt fteclht «J»/ t\ute tootten i)Ooglj oft uu* 



JEpotcfien sïietonföt / enbe ii:fli)êflötbt!t be mat tfi^e anötrt 

 Dtüte maabtr tnbe uerftottom mans / om !;un htacbttn tnat 

 boebtfel te Doen ftriigljen / nioe om btn btrlojtn bóflapens luff a 

 OoenbiebérRetrcn. , 



HDdtct oft ïï3s«/ bace Defctoó:ttt in gbefoben ia / nwjbtbeil 

 ghcatljt ttytjm 't stabt el / fïrsn tnbe Diopptlpiffc t tnbe gtrencefl 

 De gpe&ïeïitn ban be nicttnj Uöftitn Dagöth attitec ten ejijtb'oné* 

 Ren#ibe. '■<%. felbc 10 ootlt. goebt teoötn öe B&ebictitn oft btt* 

 ftoppinglje banbemiftt/ tesben btgeelfucht/ cnöeïuattrrucht/ 

 enoe ooclt tegijrn oe ballcnöè üetkte. 



iöatct gtreDiffiHeei-ti)fin.DttÉ|iBi)el)IaDcrKcna/aUebaghc/iae 

 foo bicRtoöis a|ö mogbcitjeK ialoft/ ala anbere ftBSijcn/bicrtigh 

 bagben Inngh achtereen cjtjeQioncReti/ gyrnfïïft bc gf?t!ie bit het 

 Hcbacm bol ntiacoe faaeeriiiBtienban be potitm bebbtn/ ntita bat 

 Öer be ï.eüccbetftetcHt, 



33it felbc tnater ie aacït feer goebt «flljni be fcitrte tnbe Daagt» 

 lötïtfrbt It oïtfe; cnbc ttfihen aïlerhnnöc bcrgif t . 



ï0c tooïtel itigtjcuomtn/'t 'yp gljcpócottt/ 't;ppl)rfobchmétftp 

 bner ©oiftöfii m gfjt'obcii $nl aft bp gij:b;c!ie ban ü,un/mct fop 

 bate ten «Siiiiainljceftghefobtn/ ia een tcgb,ctu>«cfe ttghcn'tber* 

 gift ban be ï>aböcn/ ïLoof-bOïfrtjen enbe btcgifticijc mtp&tn: 

 maer al* iemant ban oe,felbt gbebrrenie/ bnn raaBömtn Deatoci 

 iie Böcfiooten ujojrel op ben bccre oft qitetfure lesgöen. ., 



5De btooggc too;tcl ia goebt teslietl De prjne ban't Hcttt / gbe» 

 bjoiicfierimetüjatet OaecTötmaBicoft'ConfiiieDe grepnin gtje# 

 foben toaa. ^et pócoer ban beft uioml ghtneeft ootlt be bjoppei* 

 pifferDCbecfroppingtjebah bt nieren/ enDebanDcmoeötc'^Batc 

 booi btn eten gbenoemtn / flopt btnJbuptbloop./ enDe belet be 

 bionthenfttjap rbj.icc toe ootlt goebt ie'ttbatet/ oaec oeiucuti 

 in syefoben ia/ gbebjonciicn. jRct iReebe ingtjenomén/ iegotbt 

 be ghene bie ben litamp ytObtii/ enbe bit met be ballenöe fitckte 

 fibrtiittlt ïön- 



JIHen fepbt/ bat bc bjojteï oen Oen ïjalff atjttjangtien/ be Kjop* 

 Klieren boet ftiiepocn : maer met ^onigb opg^elcpbt t ontboet be 

 ftibc hrophlteren/cnce alfe bfactfajcertn' litapoo ren enbe gbefujii* 

 len Die achter b'ooicn ltortieu i enbe tceefït alle fplmterè/ Oootnen 

 enoe anDct,e ffenelmghen upt te xaanaen. 



iKcnfepDtoocR/öatbt gl)tne7DtebeiE toom! ober IjnnDiaggtit/ 

 nllrfmé ttiilleltom/ acngijtnacm enbt [irfgbtf-l fiillen toefen. 

 . ®c bloemen ban «fftpngittm met etniggenöirtnch inggeiiomrn/ 

 Shtnefen bc fquinantie oft futeeringbe in be beele. 



3Fe bt «nipff-tDifirlt bet Silybum , foo Doet bat fa? ban be 

 tnojtél ingtjenomén/ obergbrben enbe bjaechen / ala ©ioftonbta 

 ftbïijft : i(fe De Acanosban ^Minüte/ foo moet bet rapbattbancp; 

 be tter/cge toonben ftpf lept ,' l)« bloct fïclpen. 



rlET XIII. C A P I T E L. 

 Van B-iftaert- Eryngium. 



D€ fiflïttfje oft öfifïaevt foojtcn toan dpngfam 3(?tt 

 toietDtijhanbev rommigbe toan ghtDflcntr/rnöefom? 

 mtgije toan (niocrfi Ijct optttlit Cïpngium oft €ïupiï- 

 üJoitcl ccnighfai!ö gljcItitUniDe- 



f Ghcdacntc. t. ï^et «Ccrfte 33a(ïaert-einn(n'um 

 fieeft foo mei tipt uin uioïtcï &\$ laiio^s fijn ficrlen/ 

 tytcüc/ tah0ï)Voo;ptaDE ronbe/ groene/ fatïjte UJabctcn/ 

 niet DOf^nacijtigt» oft fMicltgï) / macc tonbom bt 6an= 

 tenfafDteliitit gljeöerteït oft gfjcfr iw ebt/ grootct oanbe 

 oIabÉcentoanöcn<aticcöoom.3?encetenüja}TentctI)top/ 

 ntbe jön langïjcvban anberSalüentooct/bjagljcnDeoiJ 

 Jjaer tfopyen toijf cft fejs boojnatljtiglje lïeftcnbe Unoppen 

 oft (joof oelïenö / al^ Die toan bet byjccljt «etpngtum/ toan 

 toerüïc/intifgaOent be bloemen/ Die Daer uut fnjupten/ 

 blauuj. 3&e too;teïcn 3ön tceöt enbe fictljt/ D2p oft tnec 

 bp ten/ toJit toan toertoe. 



z- 3ne atibrc oft tüicebe fcojtc toan kaftan* w rtï 

 gJHin/ ïüiniïf frötlbtcne in bc boecUen toan jS3artöiolu.ö 

 ftaet/iiecft bjeeDe/vonbom gefcbaerbe/oftfaegé-flöetojnsf 

 gïjefecrttlDc blaberen/enöe fett toeel tarrsenrmaa U« mtoe 

 rn 13 toan ïjem met üJociben niet bt[t(^tücn gijeüïeeit. 

 5?an inbim öp baer mebe toerftact bie foofcte toan 35a- 

 flam Orpnotum baer ^ena enbe %thci toan toermanen/ 

 foo ië bat fret frïjoon blautn hit arnfrljoutoirn / tootwt- 



battfp in görfobcn ie/ ytt RinDerbartn brrïieht. 



Öctfapban De felbeglitOiomRen/bott gtjematïttliJtR piffcn:rnbc 

 't felbc ggtneeft ootli be gtjenc bie ban cenighe (tangen gebet m -,gn . 



Orbanuafeb:gff/Dat0eb)0jttïban'ï?rpngium ten galaman* 

 bit gbcDoot tjttfr/ oiemttt met De felbc nu et ttrie atn en recente. 



59tft tooïtel m Öcnigtj ggttoepekt/ oft met j£>uptRtr ggcconfgt/ 

 ia goebt ggcbmptRt ban De gnnic Die bet boater laDtn. j!Daer 

 ISonDerttiue gaf De gbeconfijte tooïtel ban Oeïce-<CnipabwnfeI bc 

 toïoütocii f eten bic toat RonDt ban gbefialttniffc toatrm/ om bafr 

 De bocgrigbrpOtrnbc Rontoe ban Oe mocber toat te benemen/ tnbe 

 ftatt beqnatm te macthen omtt ontfangben :tötlbciftaenbeala 

 fp te booïtn ujel gbeputgeert cnDe tn i)aec gantftgt licbatm toe! 

 Btiefttpbmtoaercn/nae't betamen. ^Dc felbc bermctrBert oe mane 



tafanti mot gimft sotM Botoiftl :moteatt(im tns>i>cf«mii( tnMtpn:ttiens(tct(i»WaSirmBn>otac6tiBC3Bn/i | J f »?|( 



gtr/ jjict cnöc üocv gljtfenoojt oft in ItociicnslSfrtfpIW 1 

 DeonBcrftt bfabtreii ;i)ii grootrt EiifieDjftDtr/fonöoin 

 jjf|cI<rrttIt:Dc boBtnfttjiiii ülEpiur ; enbe maffen fmjW- 

 aljeüjij» rontsm bt finobp&eM) oft lebtlitnS o« l""*"; 

 niet fntljte enbt niet fcet ftljtrye boo}nnens< belet: w 

 bloftnltuonbcnsisüii occbboojnaeljtialj/blanui uanuer- 

 tte : be tooj td is gfjtbnobbclt enbt uctouplcnbt/ alsl "« 

 Dan ^clcnimn oft Slantluojttl / ban bupten rwattaeli' 

 tiBft/ tnbe \ian binnen ttit/ goebt oft ftetttt ban ttuta/ 

 ban fmaerti (jet ouiectit Crnnmum Btjeiijei. . .. 

 i. De bttbc fooitt/ san «lüCmo bcrcjjjeben/ ia WW 



