m& Cïuydt-Boeclc Remlxrti Dodonxi. 



fP toerbaeft uiaten/tot Bat fp mit eprupfenen Bar «ijmnlura toe* 

 bet upr gtjttooipcn bcbbin/ aio tooooiicua cmooeelc utrroatnc 

 ftctft, T>aii befe MB.ct fooiteu tooibcn in t»tanchcDck Panicatit, 

 I'aincaulr, enDe Onck Iringes, Saoemonde, Salcirjonde, rnot Char- 

 cjon teftu gbebecr'ni,Fm»ion itl't «StittnS I m't 3taUatu(tb Jlwu, 

 ' Impe Off It-J><ew [rtffreOttfUptfcb SoOtfetertdc.Criiys-Diltelénoft 



Croctch-Piitcltrn. -jlVtaer birlcb ban btnoe Biefooircn ban ©10* 



fcoiiocs bcfcbicum ts/cu ban lipt firn roooiDeh menuet bltjnchen: 



. nocbranealamrnalle. pclfcrhencn/oic bpbarrban getfr/tDiI aerl* 



mm ben/ foo fcljimr pp allten onfe «rtrfic oft -Groote £rupa-ccoi* 



- t((c uecltocn te yebutn , upisgeuomcu Bat bp niet en öetmacnr/ 

 Datfp atnom Ece-liauf gtoept. ^inmera' öit GrcocErynglum, 

 bat Jjlcr booirpDta Croot Eryngm giet/ tube Bat top nu Zee- 

 Cruys-woncl, Eryngium marinum, int 3talia«nfcb trmgM m.mVij, 



cnbe epgljtntliltk Cruys-wonel noemen/ enDe ban fomnugbc boa: 

 rrerirypis Thcor.hra.ui; EliOe boa: Bc.Acanc* plmij, cnBtbanan* 

 fiere boa? be Secaail Arabwn gheiiouDrn tuoibt/fcbïinl/nae be mep* 

 miifjljc ban KonBcittius rnöe beele aiioete glietotbe met gcrn, ; bet 

 bëaiiarmfte te toefen om re gpcBilipthcn : ii)aut be blabtrs ttaer 

 baitlob alBtrcérfr fecr malftlj ; cnBe niet rcr|tont ffekcnBc / ertoe 

 Baèeom bequaem om bboi falacc ghtrfn re tooiDtn gbtlgrb be 

 £ee-ï>a|tinabe:Baet nae toolbcn btc btabcren Ijacror tnBe ftehrn* 

 'Bi/ acnDcti upretfrm bant niet foo We» gbefneoen/ maer nochrans 



- fttjtrpcr Dan bte ban D'aiiDerc fooiern ban «irrpngiuniiootb bab* 

 ben bie etnen ftbrrpeti tanor / cnBe ign litfittbcr mot fpetetparb* 

 tigbtt ban fmattk. Tcft beeft lobel BbtScn op betfibcpCcn 

 plaetjén ban Be jur-iCupnch tn Ojantbtgtb / ban bertoc grnuto/ 

 blauVjo/ tor ; moe groen. tOe blocmknophena $11 meefi altpbta 

 hemele-blauto/ als etoth ipn Be blocmbcnaok Baet upr fpiupttti/ 

 aengaenfie baet buptenfie blaBerbrns : roant Be miBOclBiacpkcna 



-Hm tolt. 5St rnoitrl ia fett iangb I lae mm Dan rtoatlf oft rïoin* 

 tigb. boeren/ oio label bmmgbt ( oaeram magp Brr rrupbr met 

 rtibt Enddoos btttm / omb oitlitr Dan Die bant sttgb «repn* 



' gftim / Beter lïecbmBc / iii fpoft tnDt mtoicijiicn Kcfgdut tnot 

 ïtraibrrgbrr:roam Be gbrlerrBè mannen rn gbebutpeken De anbec 

 nier/ Dan bp ggtbiefrc ban Befen / mita Botfc op bacrjuargtrn f o 



loei niet en btttoutotri . _ ■■ .. , ■ , , 



• ■■«Bt blaDetin bare Of Blepnc <rrups-58i(lel »un fomtOBta lietl 

 tot ban berlne i anBecstbnfp Be blaDercn ban Be tbarBoaef 

 in nbtDatntt enDé mattkfel ftet gbtlljtli / maer hojtet / metDer/ 

 roiibjtt / rnDc mttr götfneDtn: Ben fteel tfl omtrent tenen Boet 

 Iangb. ijommigbe honoenfe boot De Silyton ban tOiofnmors/ 

 int latpn Lata fp.ii» gbenoemt. 3« 'Jtalitn beërft Ml ree tilDt 

 Xruigh mantam. fi»ommf8ut noemtnfc oorh Eryngmm ïulnarcjenDe 

 cjiflijentliick Cruys-diitcl : tnDc pet See-C-rpn cinm betten fp 

 Cmys-wortel: totlcR onBttftbif ban geence bjeteBen tuis. jooo* 

 Bani&b Bbtbja» ia upt ütanthrntft oorb gbcfonDtn / nut naemc 

 Dan Eryogium moiitanumi 'tttjcltlt netgnis in ban'r gljtmepn tn' 

 berjtbrlr/ Ban aifcen bate in/ Bat Bc oppente ratbsbens enbt bol* 

 lebenff fepoon blautu jtjn/ fep&r ■Clufius. lobel irocrhr befe «61)e* 



irtêpne fOOlte OOth ttt't 3Utnn Eryngiuni campeftre mcdileirancunii 

 in't •engttyelj Hondcrt hcadcd Thiftcl-, fn pnfttatï OOcb Cruys. 

 DiOel, Velt Eiyngium enbe Bcrgh Eiyngitm. 5San ben gjemepnen 

 man pleegbfc biet re InnBe meefi Kleyn Eryngus re noemen f nm 

 bttd Hondeithoófden oft Hondeithbyen, gljtlgdi bcbjojtelcnban 

 be affoBitlrn ootk pitgpen te gntctr. 



Noch van de brachten . 23epoe btft crupben nebbrn norlj mcec 

 flnbetc Btuaöbtn tnBe htarbren / om Bc tocltbe fp betl gtjeaebt 

 enBegbefotbitootben. TOant Eet-etjmgittm oft «tups-BKutel 

 to üctcc ricebeiiBc/ tnDc in fpöfc enbe meflupnen bratbttflbet cuBe 

 nutter/ban BI «rinw-'Otfrc! oft lilrpue fooitc Ban Crimgium. 

 ©au in gbcDlebe ban Bc ttne mngljmtn Be anBtre bjntlytlt glte? 

 liiuptben : felfa in Jtalttn bónotmen 'r T. re-<Erpngium1)00! mui 

 BttBioogijenbc bon tjet t)clt-<rrpugium; enbe Baerom oorb on* 

 frertber in't totttben.'bttbjeleb notbtano niet Blijtbelptb gtuoegji 

 tnia.3mmeroBeiongbefp!upttnbanoc1Lcc-<:riipsb)OitelbJOj> 

 Oen in CanBien Batmeu gpcmepittn man beel gpefotljt cnBe glitge-, 

 Kn/BnelneboetongbtfpiupttnBanotlBilBtlttitiotbtn/tnBtban 

 alle fooirni ban ücboicp-tnipDcn tor Bitn epnbc beel upr Ber aet# 

 Den gbebotlt moiBtn/ta: topl fp notb»*/ teer cnBe maifeb rijn 



ajiofrojiBeB ftpBt/bat De toottelen ban fpn opittftt «rrpugitim 

 op twgbcfiicOen sfliutotn gjeltpt/ bc felbe Bbcncfcn/ enoc De toon» 

 btn fecc tpcltoe bttlm: tnBe Bot het Hater /baet fp tn gbcfooen sijn/ 

 Of Bgtotebtft ban Bc ^runnen tnBe ttnutBacbrigbe leaen gheneeft, 

 enöe Ben Ittamp Boerbetgaen. Cenigbe feggljeu/ Dar befe roottcl 

 bftpn gücffootcn cnbe' op Be ttcctt uotcrmgöm gbefept / Bc öitte 

 Bacr upr rreebr ; cnBe Bc felbc bermoiütr tnBe roeptht / atemen Baet 

 ten plaedtt ban maeebt. 



^e fclbt tooitel gbeltooten enbe op ben nabel ggclept / belet be 

 fruangerc b'.ouüjm te micuallenatttt ttgbtnliaeuBe/bat bctajam/ 

 baet fp in gbcfooen w/ bet hraDetbirrtn tjttlitbt. 



Bet fap ban Bc ftlnt gbeB!Ontben/Boct gjtmotbtli)* piflentenBc 

 't félbe gbencefi ootb' Begbene Diebon ecniglje (langen gebeten ton. 

 Carbanus fcb:i)ft/oatDeujO!tclban cfrpngium een galaman* 

 bïe gbcDoor bctfrr Bitmctt met Bc ftlbt mact terts acn en tacthte. 

 toeft tooitel m llonigb gbftotpclu/ oft met £upthtr gbttonfbt/ 

 is goeot gtjebiupebt ban be gbene Bic ber toater laBcn. Jliaer 

 ïtonocletüis gaf De gbetonfatt tooitel ban be £ce-£nipstooite! bc 

 bioütotn f eten Bic coat boubt ban gbcftalteniffc föacrtrt/ om batt 

 btbocbrigbcpBtcnBeboutbe ban be rnoeBcr raat te btncmtn/ enbe 

 bate beauaem te mactbcn omtt omfangntn : tbtl beïftfitnBe ala 

 (n re booitn voel gbtputgeerr enbe in baet gamfdje Ittbatm roti 

 ohcfttpbtrr matrtn/nae't btramen. 10e felbe bermm&ctr Bc mans 

 SttfatBt/ tnBe gbetft gotDtootbtfel-.mbcOaetoni bjoibtfiinlit 



Xpotehtn gbetonfbt / enDc ingbegbebcii be oubc eifte «nbtet 

 Bo'.tt maghtc tnBe bccfro'.btn mans / om liun bcacbren euBt 

 beebtfel te Doen higghtn / cnBe om oen bctloieu bpaaptns lufl tt 

 botncocB'ethtertll. 



TJDAttt oft ïüraif tatc Befe tooircl in gbcfoBcn iet / tooiot beel 

 gbearpt rtgbèil 'r grabtel / fletn cnBe biopptlpifTe : enhe gbeueeft 

 Be gbébithtn ban Be nicrenv bnftitn bagben atbtcr tni glieBiont» 

 Reu ajuoe. V* Itlbe ia noch goeot tegbni Be gbebicben oft ber* 

 ffoppinglje ban Be milrc / tt}titn Be geelftitllt / cnBe bjateefutbt/ 

 tuoe ootb tegljen Be BallcnBe fieehtc. - , 



tüiottr gbcOlftillteit h«ii BMtaialje WaOctbens / alle Bagbe/ iae 

 foo BltbWDia aln moghclgcb iSBft; ala auecre feBgbtn,bictrig() 

 Bagbtn Inngb atbttt een QljeBiontbeiw gljtnetft Bc gfrue bie bet 

 tttbaem bol oaaeoe froeeruigtjtn Ban ot poelicn bebbtn / mita Bat 

 bet Be £ebcrbrt!rcrcbr, 



roir felbe roattr to ootb feer goebr tegljtn be tleru enbe Bagje» 

 ISebftDtfioitft, niBcttgbtnatoljanDcbcrgtft. ,. , . . 



3?t tooitel ingtjmomen/'t tp gfepocBctt/ ttpgljtfoBtninetfirrl 

 DarrBoiftbtiim5befoBtu;iiiiloflbpglJib;c!iettaii Diinimtt fop 

 Batt ten «una in beeft gbefoBen/ is een tcsbcnbacrc ttgljen tbcc» 

 oifrban Bc PaBBtn/ ioof-Doiftbcn tuoe betgiftifjbe ttupBen: 

 maer al» iemant ban Bcjelbe gbtbttrn ia/ Ban raaBbmtn Be groei 

 ncgrjcltoorrnbjoitelopBcnbcereoftcinctfurricggbcn. . 



«Ut bioogbc tooitel is gotot tcgbnl De pptie ban'j brrre / gbe* 

 Bioutbcrimtttnaltt battl5ttnacieoftt:onfiUt0c Bctpnin gbc* 

 foBen toaa. öet potber ban oefe uioitcl gbenctfl ootb oe Biopptl* 

 piffe/ De berfioppingbe ban Benittcn/tnbebauDemoeBer. /Baec 

 booi ben eten gbenoeratn / (fopt Dm Jmptbloop / enbe belet bc 

 Biontbtnfcljap : umcc toe ootb gotbt ia 'tttiatet/ Boer Be tooirci 

 in gljcfooen ia; gbeBioncbett. iBet iJiecBe inglienomen/ ia goeot 

 Bc Bbenc Bit btn kramp geotjen / tnDc owmtt ot BallmBe fieikte 

 glrcnuclr ;t)n. 



jTüeti frpDt/ Dat bc tooitel atn Ben hahs ggtüangiien.' Be biop» 

 bherru toer ftbepBtn : matr met Ijomgb opDytlepBt / ombott Be 

 felbe btophlteten/cnte alle bloctfaiccrtn/ blipooecn tnBe gbcfmil» 

 len bie ntlrttt B'aoicn komen ; enDe teeebt alle fplintctfi/Dooinen 

 tnDt anfictc ffebclingbcri Hpt ce tiauatn. 



jT!cn feWitootk/Bat De ggme/biiDtfe tooirci ober bun oiagbcn/ 

 bllefinè toilltkom/ acugbmaem enDe licfgbcf'l lullen totfen. 



^e bloemen ban *(?tpngilim met etmgben Biancb iagljcnomtn; 

 Bbtncfeu De fquinanrie oft fiaetcingbe in De brelc. 



3a Bt «rupa-Difttlt gctSiiylaitn, foo Boer Bat fap ban Be 

 taoittl ingbtnomrnj Dbttgbtbtit enbe bjaethtn/ ala soiofcouBca 

 ftöigfr : ifft Bt Acanosban inbnius/ foo moet Jet fap Baet banojf 

 Be betjtbc toonBcn sbelcp'/ Ö« bloet ftelpen. 



(IET XIII. C A P I T E L. 

 Van Baftaert-Erynguim. 



D«* fipirtfie oft ïMflattt foojttn loan Ctpnafum jtjn 

 ttittotr hanDe/ fomin'.aljc uan glitbatntf / cnbt fout» 

 ïiiigije Dan fliiaet» liet opittftt Ctpntnum oft diups- 

 Bjoitcl tttiigijfint) gijclnriiciiw- 



m GhtdacnK. i. ïjet <Cti(lt 55a(Iaert-Ct»ntJium 

 {mft foo «oei upt fijn uioittl aio Uimjljo fijn ftccltti/ 

 h;ccBt/ rangriBJojfjigtjt toiibt/aroent/ fatljtt OlaBctcn/ 

 niet ooójnatijtiBti oft Ihftcltfjj/ mact ronBoin Se nan> 

 ttnratljttliitli gljeSerttlt oft gfjtfftottut/ gtoottt Bant» 

 ülaBecttiBanBeh®titcBooin.«ititce!tnB)a||ttirtt!)top/ 

 cnBe jiin langOctBan anBetfjaliienBott/Bjagljciiocou 

 Baet tfopuen ijyf oft fes Boojnatlitiglje llelttnBc knopijm 

 oft (joofüxlitns / alej Bie tan btt 'optetlit «Crpngmm/ Dan 

 Sittuic/ initfsoBeni Be Wotintn/ Bic Baet upt funipttn/ 

 blauw. >©c Mojttlcn jnntttbt enBe nttijt/ btg oft t>uc 

 opeen/ toft Ban tiettae. _ 



2. ©e anbet oft ttoceBe foojtc tan Kaftattt et»n« 

 ainiii/ toitns rrfjtlBtcne in Bc boetlmi tan ^Battljiolua 

 ^aet/ftteft BjteBt/ronbom tjeCcfjattbc/oft fatgc'-göcuins 

 gijcfictttlOe blaBctcn/enBcfcct teel tarrien:mact ()tt feite 

 cu is Ban licin met toootBtn nitt tefetrfetcn gijctocelt. 

 3üan inBien ftp Baet meBe tctftaet Bie fooitc tan »a- 

 ftattt tCtpngnun Batt ^tna enBt ILobtlBan tttmancn/ 

 foo ig bat fett ftljoon blauto in't aenftDoutjen / toojt- 

 Bjengljenbctctjjtcrtttllicno/ ttoee tottcn ijpoglj oftUn' 

 gtr/ftiet enbe Batt gljtbnoopt oft in leBeitensitieTBtplbt; 

 BeonBttftc ulabcrcu 31J11 gtoottt enBtbieeBet/tonbom 

 gi)clittttlt:bc botenftt jiin liltpntc ; cnbe uioffcn ftcttts- 

 gljttonS tonbora Bc finobpBtnS oft leBtlienfa Bet itcelen/ 

 ïnetfarijte cnBe nitt fett ffftetpe boojnben» beftt: bt 

 bloemliiiopBcnssrjiicccSborjntatljtigti/blautotantet- 

 tot : Bt toojtel is gfjcnnobbtlt enbe uptpuplcnbe/ flliS bit 

 tan ?É?tIcniunt oft «lanttoofttl / tan buptcn ftoattacf)» 

 tigt)/ tnbc tan binnen toit/ goebt oft ftcttü tan mm/ 

 Ban fmaetci (jet opftcfjt Crpnghim ghtlijtS. , 

 5. 33c BctBc [ooitc/tan Clufmti licftOftttn/ 13 «tg!» 



«We- 



en 61ttm: lriens ecc(lt Mabittn gcootat(rtigfj jön/lso 



