ii5>4 



fal • et nut olie tnbe ajtjn toooj oft int lactfle ban be mnel- 

 tijt aljcgettn / btrvutKcn fp öe flappe maghe / enbe Doen 

 Hen berlojen lufl ont eten oft appetijt üjcbet bomen/tube 

 openen be torrftoptkeöcn ban öe lcüer enbe miltr. 



©efelüe 23jtmbloemcu/ nae dat fpbolbomen groot 

 t noe rijp ghelnojben jijn/met ©erc6enö-liefc gbeftooten 

 tnbe bcrnunaijt/berfocten öepijne&an'iRcrctjn/baerop 

 jjjeftrrlicn/ foonicn fepbt. , , , 



jBcfuefi tobt/bat btfe^jein-uloemen met ïjonigfj ban 

 fioofenoft een ep bermeiigfot / b? 6ropfiUeten enbe gj)c= 

 fisillen ontboen oft bermo^Uoen. 



59e fiape ban beren Jfyein ijs eni feet fonöerlinge bate 

 tc0i)tn be finerten enbeïucebom ban be nieren enbe blaft / 

 te toeten in ruim gljefoben enbe flijcb'.onrhen ■ fp opent 

 alle btrftoptftcpt ban be fritoe : fp boet be pilfc lofffii 

 tnbe rtjfen : fp bjr f rlit ben («en / enbe iaegijt af bat 

 grabeel. 



l|>et fap/bat uptbe berfeïje 25?e>n-öape göeboutot 

 lnojbt/ Jjeelt tnbe gljeneefi alle betfetje ümnben : enbe 

 fupbert bie tieroubtrt tnbe tterbuplt jijn : bet magtj ooeft 

 rtl)ebjupcnt roojben itn alle anbere qttaöe berouberbe 

 nueeringrjen enbeïeeren: mant bet fupbert befelbe/enbe 

 kjengijtfe tot flijcfontöept. 



13IIVOEGHSEL. 



éï!t fooittnbaiiSttmlicminnen tenen BjooBtim fabcl.icl|t(g?icn 

 gcciuDt/ cnBc mogpen Bbcfacpt enbe gljeplant toojbeiii maet be 

 ibe foojte moet Oer fclbe iaer bcrplant toojbtn Batfe gptfaepe 

 ie. ïjatt bloemen yjn mcefi tocltictkenoe/ fommigttc min fommigyt 

 meer/ btgbcbacmc ba» Dt «Crime bloemen ijcbücnbc / man gctl 

 ban bettoc. S?c bietlanDtfclje fooitetoafï in ^pncgnitn oock gpe* 

 nocglj/ fcpDt «einfïua / maet in «Softcntprk brjnatnttBgcna. j&p 

 pl.igl) biet te lanOtBtccm t ct)cctcn/mact mceftG in (t ,'iae Ben ïiooglj* 

 Ouptfcytiii tjoc tori Datfe in't BooggDuptfcp oock fümcgBtn kunfeh 

 Rutheo, in't JLatpn Scoparia peef ; enbe tn 't £>pacnfcp &-o4.«;ala 

 ofmtn stfJem-ctapDt fcpDc. êiommigpc tjeetenfe Gemlta &par- 

 *ium: maccïLobtl noemtfe Brem met de Brem -Rapc ; tri 't Slatin 

 Genifta fcoparia vulgi, Genifta Spartum , Genifta Plinii cum Hip- . 

 pofpartio lineRapo GeniHae.in't Jrtanfopo Gencft; in't JtoltUfllCS 

 rimto. \;p betmaent oock ban een Icrtgtjr foo.itcbon S:tm ract 

 tjntficnür taclicn/etntnbatt goofllj/anDcrs iocn ggcmcpntn ntctfect 

 englKliicïi: De toclclte bv Xutpgen beel gtjcbouD'cn ïoöiöt. 



•Se Slcm-lXape peet in 't tatrjn Hippofpartiumoft Hypofpar- 

 tium ; in 't «Cngljtlftl) BrowmeRapc: fommlglje pcetcttfe Viogum 

 Theophrafti , enBc Rapa Geneftra-. lobtl ftpDt öatgijfe iuJBtp 

 Bljtbonötn tjttft in ©iamOtttn / Oiaiicftnjtft tnöt tóngljtianöt / 

 tnbe ftet bttl op bt (imbcie ban svaboptn tnBelDitmont. 3n öroi* 



0atptn ptttit Mifé G) erthya. 



ü3t ©itinöt foojtt ban öitm Jiccft blincRenStfaebt aio 3B.infcn/ 

 Ctoottr ban Bat ban Bt ghcmtpnc: tnBt beet in gipacgmcn Hmieftnt 

 tnBt rrne/fa , fepbt «Ilufina/ int latgn Spartium Grxcorum, oft 

 Sp.wcium Diofcoridis , GcniftaAfricana,oft Genifta Hifpanica; Bat 

 isSpaenfchcn Brem, fooft lobtl noemt; bitfeooth in't iatjln 

 Sparnum Diofrorideum Narbonenfe & Hifpamcum fyttbin't po:^ 

 tUQÜBGicfi ; m't C-llglltlftl) Spanifch Bioome. <?tn mrBt-faoJte 

 ban Oefen Bjtmbtn S;cm htettnfommiBbt Genifta tranfalpina, oft 

 Genifta Hifpanica arborefcens: toitne bJtltittltenbt blOtmtn ttgjjm 

 Oen abonBt jatten ttneft btginntn te bttiieftn: cnBtiffttlifteegioot 

 Sttftttacötigl) tnoe nijnae boomacötigl) pjetoaa. <CnBt fuitke ia 

 rnifftliitrioe gnif/öic lobcl fepbt in beDobtn ban btfelanbcn/enbe 

 gottt ban Oianch tneft enBt <Cngctanbt te toaffcu.' mtt gtootec tnbe 

 {ioutacbtigUee fietlen/ enfit beele taeften / met hatlt bufactjt tgtie 

 tjjsftena/ nitt sbefttttpt ató bie ban ben ö:cm/ matttaifacbtigS ; 

 toips^cïijcft cnüe ratp ; ui.ict aen Ut tii,ibcr!;cna gtotprn / bit fect 

 kftpn ;tjn. Oen fclbcn betmaent ban cm ttuttbt fooite banbefen 

 a3?tm/ allttn bttftbilitnbt/ BatftbjtcBetblabetoljteft. 



Brem met bleecke bloemen, in't iatijn Genifta pallido florc , ia 

 ban Jittrua tjonoms in Olaenoecen s&ebonBen bp Icembccch ; 

 foo batmtneen ban bie finiptben onber bupfent anoctc ban brrre 

 ttonbtbcbtnnen. 



Brem met fneenwitte bloemen, in't ïatljn Genifta floreninco,iS! 

 «otK in tMatnBtrcn ebt fitn toafTtn tnfTcbtn etn ontailnche me« 

 «iahttbanBetlt; te toeten een oube (ttuptftmtt ftttbttle fnctti^ 

 toitre bloemen.' ala ben felbcn IjonDmo bttnpgtjt. 



Nochvande kraebten. Oen <6bemcpncn Siein ia bed Rappee 

 in't toeethen ban ben Q^tmBtn oft ©pawfehen ^icm: enbe lobcl 

 betoont (cnBtmtct anbettmetjitm ) bat Ben ^pacnfciicn Z3;tm 

 artfelbe bctmagt)bat Oiofcoiibtö ban tijn èpamnm frtj?Üft / 

 ale het opiceftt é>pattmm totfenbe. 3?an fommigye feggljtn/ bat 

 ttfen Sjem fomttjotahtt bette enbe öe magjt (afligt) balt ; alaftp 

 Bllteningtjcnomen tooiBti baetom geren fommiBöe Ben felbcn niin* 

 metmect ban met ^onigij ban Koafcn/ oft Hoofett/ oft jEtaftick / 

 2nija/ ©enchtl oft IBitot paftinafttnfatöt: anbttetn ottren nitt 

 Sbfbnipcbcn Ban Ijtt toatct batt ban gbtoiftillettt / tnbe Bat nut 

 <rantelbetmtngbt: mattnoctjtans bat ia etn onnoobigpe bitefc. 

 IBant tjet gttcmtpn bolth banïubtrgnt tttBt btcfcö Bbcplnthtt 

 blocmtn ban ibitm mn gioott mtnigöte boof falatt / mtt alleen 

 fonbetlctfel/ maet oock mtt Btootefmacchcli)chpcrit tnBt bolboe* 

 ningge ban öt magftt : cnbt öt hnopptfttns ban Sttm/ bit in Sia* 

 Jwnöt mtt rwniaBte söefotttcnbjojctn^ enot wfalatt BÜtbu«ptnt /■ 



Cruydt-Böeck Rembctti Dodoiixi. 



met natmeban Btemliappers, en betlabm.bt magyt Bbttnlinstijtf/ 

 matt toojben boo» gijefonbee ghebouoen ban Be opjttbtc Hiapptta ; 

 tnot gljtbtn't beeft htacijt/ tnBt bjtktn ben fleen. Oattom ;bn f» 

 beü'.ogöenJ fepbt lobtl / bit btfe blotmtn Bjoogtjtny om tooi be 

 fclbe ban bed bette tt cocnoüctgtjcbcn I mepnenbe Bat btfen Si tm 

 Batcom Spartium deieftormm Diufcondis magtj lietten :niant al ia 

 bcttoMt/ bat oe blocmtn tnbtfatbt ban êipacnfeftcn Sjtmom» 

 ttcnttcnbietenbetl lootamtt öoniBb-toattr ingtjtnomtn / Boeit 

 obcrgljtben tnbe bjattktn/ ala Oiofcojiöto fepOt/noctjtans 't ftibe 

 fal altöbtfonbcttcnigötpijnt oftmotpcUjcktjcptBtatfcbiebtn/ min 

 nstbinttt alfmtn mtt Kaoije / Wijgben oft olie pltegtj tt Boen j 

 felfs boe gtoott mtni^tjteban fatbt bat gijp fiebt . Oan bt blocmtn 

 tnmogben nietbetlficoenabttbiagtni mate Bttfaebtmaghianon 

 g&cfootntooiBcn, «fnbtbanbitfaeot falmtnbanttn ofttbjettot 

 bitt biagtjmcn tfeffena inggtben \ enbe ban Be blotmtn ban ttot» 

 tot biif bjagljmen we; tnBt Bc Bappe mtnfcycn anbet3 nlctöan Ben 

 tottn óft toatt'r bate lp in gljefoben ?nn. 4 



Oeft fabtn oft bloemen allttn ofr mtt Sonittb toattt oft jüSce 

 gbcbjoncken; büjbcnbcclt boclpigtjeBtti upt I foototlbanonriet/ 

 ala booi Ijet f toetten: matt om te Boen b'.acckcn ; tnbt batt boo? Be 

 Bhcfrnoilenmiite te bciklepnen enbe te gtjenctcn I falmen Ben 60* 

 nigb-niijn / oft Koofen-a?i)n/ bact bc bloemen oft fabtn ingtic? 

 tocpelf t ?pn/ bicktorjla lanto gljcbltipchcn: 't fclbt falmtn ootk mo> 

 BhtningetbcnttBBtnbe (enbenfncftt enBt allctlepffetcnn. TOant/ 

 ala; fommiggt ftggben/bie Sjem-fatOt oft Bc blotmtn Bet! beactit^ 

 Beef niet fotflben boo? tjet flteennbetbotttn. ^J3aerom Bttanttt* 

 fncijf ttgpcntftn/ is'tbtltbatmtn Sjtm-fatbt floot/cnbt mtttoit? 

 ten toim tt bjincktn gtjttft/ te tottcn een bictenortl loota tftfftna. 



'■gt ftlbe Caebt ia ootfi gocBt gljtbmpcltt bt bioütocn Bic langtjen 

 tijbtmttetnigbtnblocbt gbtmttït^ijnstittoecf}: bjanigttmaecbtfe 

 fupbtc / tnot Bacr nat flopt btt ben bbcot . 



•De fclbe blotmtn tnbt fabtn gtjcftoottn/ enbe gbemengljt met 

 Koofcn ttonigljenOtmtttoceclitepetcii/rcpnlgtitnBe batmen tnbe 

 meten/ boen gbtmaektijjefe piffcn/'CiibebickenOrn ftten foo tocl irt 

 be blafe ala in be nieten . 



3Dt tackelt eftbt blabetcn ban afltricp ©jem bctooncri ootk alle 

 beboojfepbtkcacljten/nae'tiiptbjtjftnbanbatrcnbittttcnfmntcft: 

 toantöeiongbefpjupten ban S;cm gbcitootcn / tnbt öat fap upt? 

 gbcBonmt / oft bt fclbt tpaftcna tri toatct gtjetocpclit/ gpeftooten / 

 enöe 't fap bate upt gljepccft 1 tnbt ten Itlepn kcotalicu nnctjtcrcit 

 öacc af ingpcbjonclicn / ia goet tegpen Bc gpcb:cbtn ban be kccle/ 

 enBeoocltttgbcnbt tjtupgiepte tnBt alltelcp flettijn / tnbt Itben? 

 (iicpt; om bat pet kraejjt ptert om alle üotgtigtjebm upt't Biepfic 

 bca fiegatmottbatlm. gnommigye Ijcbbtnft itebtt in Scctoatct t» 

 tocpcketi/ tnbe Be gl)tnt/Bie Be boo! fepbt gljetiseken pebbcn/ met eet», 

 kli/tttie in tt gitten ; toant fp iaegtjen blocöigg fcbjnpfel upt oe 

 öatmtn. 



3tlle beboojfepbtkratpten bcbbtnbttoattrtn/OIicntnbcietttat* 

 tien Bie ban De bloemen / blaatten tnbt toifftn ban sicm gpc* 

 maeckt ujoiDcii. 



tianbupttn Btalrcöatma pttft Den öjtm oockgroott fttactjt : 

 toant Be blotmtn oft iongpt fpiupten glicaootcn/cnbcojgpclcpot / 

 Öelptn Bt flpene bit ban Deflangpttt gptbcten 5»n. 3Bc fclbe mtt 

 etnigpbet oftfmett betmengpt/ enbe opgbclepbt/bttDiBbcn alle 

 geftDillcn/ tnbt bctfachtcn ben toctbom m oe ftnitn. ©t ftlbe kcaebt 

 hteft bt Olie Batt beft bloemeneenen tBbt langp in gttoeptkt ;j)n ; 

 bicoock ftet nut ie ttgptn alle koube giept enbe flettcijn. 



<öm be lupftn tcbocu ftttben / fttijekt 11 pupt mtt fap ban Siem 

 allecn/oft met©lit ban ontppt Oli)btti/oft mtt ©fit baniBo)tattt- 

 fatbtmet Bitfapbctmtnggt. 



feommigbe ócfigpen bt toifftn ban ffijtm / om batt btffcmeit 

 ban te maecktn: anbttc maecken Daet roeoen ban; oft.gtljjHptktnft 

 om oen IBpngaett mtDe tebinbett. 



<8tn 23iemtoo;bt ootk gpttotptkt enbebctepbt ala licnnep ; 

 enbe bnet toojben tautocn boo; bc fr liepen ban gticmactk f.mDt öacc 

 toojbtttn flofftbanspttoebtiiCarm^nij/tinStalitn güenotmt/oatt 

 fp facken ban ma teken . 



5©t blotmtn ban ojjtm ?ijnbtöitn fect ncnspcnaem : Baetom 

 plantmen Den löjcm in 3 talicn omtttnt be Bickoiben. 



«Sc Ittuptken enbe Dt tatken ban 25;em Bitnen in J talitn om Be. 

 "Gelcpfc cnbcanbctc ftijottlcnttu Bttlebeetoe tcoocnkcpgpcn : iae 

 fonbtt bie en kennen fp Oe fclbe gkeen gouDtbcttue ggebeu: moer Bt 

 footte ban öjtnvDit ©cctoB(otmtoftïcket-23?cntptct/ iefBatt 

 toe toe! öe bequaemfte/ alain'tbolgpcnbe «Capitel blpcken fal. 



Oe Siem-U.ipen ban alle ccfaoitcn ban S;cm too:Ocn met 

 groottt besljtcttc enbe btcl ttpftna ban De ailcpimiftcu enbe kon' 

 ftïgtje BiailleccBcta in JRcp aöcfocljt: enbe fp ttecktn beteeceion* 

 Sbt ftbtutcn mtt bt tooitcl oftacnliangbcnScUapcbanBcnüicm: 

 Bie f n in tenbiflülect pot boen/c nbetttefcen baet af /Boo i DekcatUt 

 bca bicta;ten<01ie Bic fect gotbtia ttgpenben flttn. ïnbete plegen 

 't fap upt Dt uttfebe toojtclcn gtDoutot m Be ©onne te (tellen/tot bat 

 bet Bick tnDe bet tooiDc: oft mengtjeien Dnec toe toot Ijomgl-oV enbe 

 (lellen 't alfoom De é^onneicnbefeggpen batljtt banbettttnbt btt 

 nuactnet iaom OebecbuplbebxinbenenOe fmectingptnttfupbettn. 

 •Oock foo magbmen ban bic tooiteltn / alffe bpkauta 0:00311 ;pn / 

 Olit lattn (lacn, bic tot alle faceken bient batt bat fap goet tot ia. 

 OtfeOlieban beSjcm-Kapefupbetttnbt bttDjpft alle plntkcn / 

 blackcn/ fpioetcn cnDemsfen ban 't aenfitgtenbe litpacm/ Daet»? 

 bicktorjla gyeftttbcn. 



HET 



