Het fcftc Deel. 



«; Ghcdaeme. $tt ^tefretarhtiglj&partum te ban nte-- 

 btno oft tarten Den 2&irm Die in titanen groept leer gljc- 

 In tb : umnt Die 51111 groen / gbeftteept/ bun enbe tatp / bet 

 quaemom gljebogben enDevjbeblotbttntebJojben : ent» 

 Defe tijtsbens jnnnaeebt en fonbet blaDtren/oftjnn alleen 

 in ftaer etrft uutüotten met Teer blepne blaDerbens fjict 

 enbe Dam/ bene ban em faefet, be toe ]cke feer garft rijten 

 cnbe afbaüro. 3?e bloemen bomen aen be fijD-freelbenr/ 

 aers-ghetonjï boojt/ enbe ;tjn geel/ be bloemen ban ben 

 anberen 35jem niet ongfjelntfc: enbe baer nar bolgen eocB 

 rjauttibens / langjjbjoipigö rotiDt / be fjauüibrns ban be 

 ilepne ©oonfcens foo (eer gelijchenbe/Datmen be ftttlbcn* 

 toegft ghenomen jtjnbt/be felbe ban Die J&oon&ems niet 

 ftaeft onaetfr Ijepben en ban ; enbe baer in lepbt tjarot b jupn 

 oftftnartatfjttgb faebt. ^ebjojttl te ftentratljrigö. 

 £. Veranderinghe. ;©it gt mag blo jöt op fommiglje platte 

 feu grootet/enbe ftrjtet fioogöet enbe tetfittt op:m anöme 

 nlaetfen blijft bet blepner enöe leegfter ; mam beeft nöths 

 tanu grooter raebt-fiupsbens oft tjaubJ&cnss oa n 't gbeue 

 üattboljoog&opbJaH. 



q Plaetfe. ^eefleracgtigfi jbpartiim toaft m berfcbep= 

 benlanbtnban Spaegnitn/op öiooglje enbe boire ptatt= 

 fcn: enbe nae be berftbrpbtntbtpt ban ben gronbt brijgbt 

 ijlt baer ootbbtrfcbepDengtootte/ateboojfepbt te. 



«j Naem. tBp noemen bit gttoajs $tefterar jjtigb Spar= 

 tum/ tot onDcrfrhil ban het anbtr Spartum bat een ttupDt 

 ie ; te bitten be groote foojte «&root iöeelteratbttgfj 

 Spartum ; enbebe anbtr ïtlerm fcetfterathngb Spar- 

 tum. ®en «Sriet&fchtn naem te Sparton 2»«ptw enbe 

 Spartion2T«fT/«;ben latijnfefitn 10 ootb Spartum fru- 

 tex , oft alleen Spartum enbt Sparnum : ben SpatTiftbcn 

 naem te *»«*• 



« Aerd,Krachtende"Werckinghc. ^eefreratbrtgfi Spar? 

 tumtebtquaemombeüJijngamben te binben enbebafi 

 te maetbtn / göelritbmen met De teenen pleegh te boen. 

 3j>an men gebjuptbt bet oor&birl in be mcbitnne tegbrn 

 eeniabe gbebjebtu oft fiecferen : toant bet fap banpe rites 

 fcenlenDecotubanDebjutbtenban b( felbe te fïerr»e= 

 lijtbtit naetretbenbe ban bratDttn / ate <©alenui« bes 

 tupgÜ. ©an qpteftojtote fepbt baer aïoue Uan/;©e bloes 



Het fcven-en-tvmtighfte Bocck. 1157 



mm mbt tuben ban hrt Spartum omtrent ren bietmberl 

 looto fttiarr inoJ)rnomm nirt Wonigljuiatrr bom ober» 

 gbeben enbe bjarr&en met glittotlt / abrtnrfe IPit j%ieii- 

 rrupbt/ borljfonber fojgjjc oft arbtrrDcnrhrn. /Baer bet 

 latbt nllrrn ingenoimii mnrrht brn bupth turrrbrnbt lo». 



3?t nuibrnp mbJatrrnlirUieprlit eiibe ban 't fap baer 

 lipt gtbouwt oft gbrperft rrti hlrnn brototarri bol 'gn\oi= 

 Bljeiui Bl)tD?onrktii, ie gon be gbrnr bte be Squinanac / 

 batte f bnlimrjfet met hitte eiibepnntmbtbrtirljtblten. 



Sommigbt rtgghcit bit felbe rtmbrns in rrtüjattr te 

 bieptben tnbe Tpupt en bat toater ban aebter booj em bü» 

 ftenembt bannen om be fnatita/bat ib be Jjcupgitbt/ re 

 Dbeneftn-.enbtfoo ingbegoten jnnbe bjnbm fp breit btcke 

 nnmmgbe blotbigljt onfupberbebm upt ben Infbe. 



BIIVOEGHSEL. 



D<?fi foojtt ban ïittfhwhtigj, fepanum met Uatt ratbe-fooi» 

 ft i81)ail<IliiriUBmfJafnoti«tctchnit oljftortfl tnbthpftpot 

 tiatOtrtrftt Orootefoojt»/ m't iattm D.infttm Spanmm itmum 

 Hifpanicum gtnnotmt/ DitfooBbtmtpnnirttnlï/ fomtootïmm 

 ban ttn mono ImghDt boogt) UioiBt , mnct nocbiim» bunnet rno» 

 eatpee rnfrn hftft: cnOcOat Oc bbumentnat gtootir inn botb bttl 

 tam ban btrta» : rubrD.irr nae bolgbni ftlrpncr h.iuUiim mt t hlipntt 

 faOtn: niDtfulth» ia tic gbnit bu lotitl Sparnum iVcurxium florc 

 «lbo Clufn notmt 1 mi iipatnfcg Rtum* , T„i,jlé oft Hfmt/lt , fn 

 onfr tarl Wclncckendc Brem «n Dinui mei winc bloemen , oft 

 Tweede Brem met wirre bloemen. «Dan Ot rïtrpnc tnBe gbe» 

 mtpnftl notmt Btn ftlDtlK IllfillO Sparnum fecondum Hifpanicum: 

 lobtl Ötttft Spartium Hifpanicum iltèrum flore luleo Clufii , 

 Oft Spanum monofperaium Hifpanicum Mutoni , OnBt Btfi 

 lltrft oicht Ortlrn tnot rgfen mtt hntft .ifü.itlcnOr bladeren / tnDt 

 baetnae gteltblotmfn aio bic taan ftiOftfKJitt oft gljemtpnc Ottl» 

 lil.iiicrrii /foiiorr eenigben rrnth i tnbe baer nae bautnen al« Oie 

 ban DtprtrDe-bootilitiio mrefl mutt relt f.tcDt (fclotnitrjrr, inhou» 

 btnbe . tiutltlt ttngbclnpbt gbttft alfmrn bc pairn» ftüuot I enbe 

 ftoart is/bc gbebatnte taan ttn hltpri jïitth tn btbbtn&t: foobantgb 

 nlogttt tt (anbe fomtgbto tipt tipatgnien met Bt Blatnst Uofp» 

 nen gbcbiogüt uioibt / ftpDt lobtl : ott norti ban een anBet Kleyn 

 Spartiunibecmaent/ tn'ttarrtn Sparnum aphyllon fruncofum mn- 

 eeisaculeis, lanaiis capitulili bat IS Sparnum foniler bladeren : maer 

 ttft en io anDero mtt Dan Bt E n^« ban Balentan / oft De Ermuu 

 bo>tn ban ons npt iltifmo bp &c gtien.irtjten ban ^rehenbe 

 Bjtm bttmatnt '• albjate Cemtla-Spanum fpinofum ooch bc> 

 fclutocn toojöt. 



Spanium minimum monMnumtiiphyllumtajafiop bt houBtbtr» 

 SbtnBanïpulun / fepBtiPabtuoeroliimna i enbet» cetitnt|tbcr« 

 fpjtpDt tjeefttr / onbtt boutigb / in •ntallgchc tijb- frreirti berbcplt, 

 enbe foo een tonbt bttgnbttingbmactitmbr. ïStftttlen :mi errd 

 bieratgtigy, batrnatbontigti/ gtaeftreept enbe geelatbtigt) groen : 

 atntlth libthamtcenDithuJiechahtn/ ooch tjatot: upt De torlctie 

 B ip blabetm atn tltUt fgbt fpjupttn / feer Dun / tmtatgtigj) / bitnat 

 hap:a -gcüJüB / hlepntr ban bic ban ' t Xbttoon VBgf hm . Stt tfop 

 Dtr tottchen oft fijb-fttelen ie fchxcpioft beeft fect Betie klcpncbla> 

 berhtna / oftgttfttaiec oft ugf tfamtn gl)cBacgl)BeboofDtttens/mec 

 gttlt bloemen/ al* Die ban Ojrm / üooithomcnoc upt rupghacljti» 

 gtje enoetuat toitacbtlge ijupahcno, tegben ben anberen oberftacn* 

 be : nae bc toclche taolgben hoite bautohena / een DiipmbiccbDi 

 langg/ rtipgijj upt Den grotntnbjirnctirigh/ fpita epnocnbe alarm 

 fmccn;mttetntntitommcnnigb : mbtlptlthtBiet faben bangbjen 

 als bectchena. |)et tjctlgctuaa ia ten tjooggfttnbip botten boogg: 

 ben flamia Dieft a la Dien ban een bcctlcr. 



Noch van de krachten; 311 ia 't farclic bat ToDont tiealtjttt bt 

 fiooibefcgieben beeftetacbtigbe fooittn ban Sicm allcue Ktatbrtn 

 ban bet £>pattnim gbeeft/nocbrana/nat ot Icectnge ban meeft alle 

 anBtre £ r upb t- befrbiubc ta falmm De felbt hrarbren onfen £>paen* 

 fttltnoft Jtaltaenftbtn B:tmtocfc!):nbrn; alateptn't Stjbotgtjrtl 

 ban't tttftt CapitiItaanbittcgtnb)oo)bigt)BoetligbtfcpBtbet)bcn: 

 hocbnlnocrjtanoBat bc tcgrtcntnooioigtic foaittti bgnae Curght» 

 Igcftehratbtentjebben/alaSaérenfmaet't betoont / Bie bittttatt)» 

 tiglj ia / upttogfenOt/ Dat fp oocb tuarm tnBt Bioogtj ban natus 

 ttn 5jn. 



H E T IV. C A P I T E L. 



Van Biefachrigh Spartum. 



Ghcdaeme. 



D€ anbet foojte ban Spartum eri tö gfjetn jteflm/ 

 mam em trupbt Dat ban felfn ttiafl; 't totltb unt rnn 

 lbofttlbeelr Dunne bicfatbtigljrblabtr en gftceft/fomtribrjï 

 anbmbalben boet langb/ ootb taep / bupgfifaem enöe 

 bequaem om blcrl)re.\ Die met langrjtnt ban ttjDntnoths 

 tan0tt)athatDer vnojben. <3Cufffben Dcfe blaDeren Imwv 

 ten ftooghet / langljmcnbe Dirhcr bnlmén alj froppeleii/ 

 op hart tfop een atre bijnac gtjritirii een fitetpfupme 

 booitbiengljtnbe/ ate fommiglje fooittn ban «5ra*t pit' 

 gben ttbtagfien: enDtbatimwafi langbuitvptgOfaeot- 



