ï^g Cruydt-BoeckRembeitiÖocJonaei. 



^ttoojtelen 3ün befelacfttigj) / 'stoürters enbe 'sionieriS 

 oberblijbenbr: bctoelcBefecrhaeft cnöe ïitlitclrjcft tooojt- 

 fettenbe haer fdbcnberre enbe tont berfpjcpöcn / btoeerS 

 enöe flim öooj eenloopenbe enbe gcblochtcn/enbefoo een 

 ijtoote plaetfe in b'aerüe bcflaenbe / enbe fomtonien heele 

 ïootnban tvoccöottcnoft meer in öeronbc hcgtypenbe. 



Veranderinghc jbomtijbtgtoaft bit ttupbt bed groo- 

 ter enbe toedöighcr öa n fi't gcmepnlijcK pletgh te toefen/ 

 tnbe bat nae be berfchepbenthept ban ben gronbt baer 

 fjcttoaft/oft nacbenaérbt ban be iocijr baer het onbcr iö. 



5 Paetfe. ;©itmipbt Jjpartum toaftin bedeplaetfcn 

 ban Suaegnien/ aljs £Iufins bctiipgijt ; maer nochtans 

 meeft enbe oberbloebighfre ban «tSrnnaben tot bc (ïaüt 

 JButdatoe: Wfftfe een groot enbe langhretö ban 2>yae^ 

 gmen is. }l)tn binbt ljft oocsin't üi;rh ban ©alentjen : 

 San baer toojDt het grooter / enbe Somt toeelbiget booit. 



4 Naem. «©efettoeefoojten ban crupben noemen top 

 ïjetcrwbt ë>partinn oft 2&itfarhtigh f>partuin ; in 't 

 ÏLatijn Sparmm , Spartum herba, oft Spartum iuncifolium: 

 toantfp Bomen teer tocl obereen metbe befchmbtnghe 

 banhetcrupbt Spartum aarr £linius ban bermacnt in't 

 i*. tapitelbanfijni9-bocc6 / metöusbanighetooojben 

 bacraf ftferjbenbe: x®it trurbt/fepbt hp/toaft banfelfia/ 

 enüeen Ban niet ghcfacpt oft gfieplant tocrjüen. €nbe is 

 epghentln'cB eenfoojte ban 23iefen/ bte op bojrcn gronbt 

 toafï/ enüe een miStoas oftonrambt ban öéraetöeniS: 

 ftitcfcs oocb/ bat Ijct allccnlh'rft macr in een lanbt gcboit.- 

 ötntoojöt ;enbcbaetfjettoaft/batrenfiannotfjen toil 

 gfjeen anber gïjctoas nerben. fjn afrieden toaft Jet ooclt 

 toel fomfnbts: inaer bat is fclcpn enbe nergens toe nut- 

 3?an bit/ Baer irö nu ban. fpjcecB / tonfr in een bed ban 

 JbpaegnienonitrcntCarthagena/ enbe baer beflaet enöe 

 btbecBt ljet gantfche bergen, 3?aet ban maecsen be lanbt* 

 liebenbanbieghctoeftcn hun ïnatïaffen enbe bcüben : be 

 ft me ghebjuptüen bat oocü in fitte ban bjanbt-hout enbe 

 licht: ftlfs fp matchen üaerfchocnen enbeanbere feleebe= 

 ren booi be berbers ban : ban boo?. boebfd ba;i be heeften 

 en iffer niet goets aen/ten toaer alleen be ionghe enbe tcete 

 tfoppeHcnri/ccrfp hatbtghctoojöenjnn. Ï3dtfee tcecue* 

 nen sjenccgbjaein bctotmen/Dat bete ctupöcn/ bit to? booi 



Spawum mipbt btfcfiirtien fiebben/ met het Sparmm ban 

 $ limit? enbe ban bt oubers heel groote ghclncaeniffe heb* 

 ben/ iae anbers niet ban befdbeen bonnen toefen. 



5 Aerd , Kracht ende Wcrckinghe. 3?efe jaicfacljtigfie 

 trupben/bie top bier booj bet erupbt Spartum belchjeï 

 ben hebben/ en ïuojben fjcbensbaeghs in ghcenerhanie 

 Cfjebjdien oft ftecRten gheujupebt: toant haer Krachten 

 3jjn onhesent. ïian men gfiebjupthtfe in êpaegnien 

 om baer matten/ fthubfden/©iighKO}ben oftfiouut- 

 feojben/enöe anberemanbeu enbefraepetoerchenban te 

 biechten : toacc toe filinius oocft fepbtbat h,et Spartum 

 in fijne ttjötn btenftclridi toas. 



BIIVOEGHSEL. 



DCregfitntoooï&igtjcfoombmt £>parntmö« ttupöt?iin bait 

 <tluriu0 «t(l btfcjjicötn : öatcom fullcn top !)icc Op (tfilm 

 't sectie tipoaernoct) mett ban ftpOt/ miDtfgaOf r0 Bcbcfcl):!^inBC 

 ban ctntstje anOerx intDc-foottm ban Oe ftlbe. t . ^Oe ccr(ic foo;tr 

 noemt Öp Spartum Plinii primnm oft Sparmm herba: ctlDC DCff 

 betftbccle; oimnc; bitfatJtiBlie tnDt grotne blaDcren/ anocröalMe" 

 bottijoogb/tttdbjttOtatljtigij / cnDtam 0'tcii frjot gtnfadjtigO / 

 iatt nae ineengttettotkehalsconDe Otefen/ barat / maetbupsB* 

 faem/enöefoo Dicöt ineen ghtflotcn/ Ontracn nantoo g!j:enfpiete en 

 fier. Cuffcöen öefc blafleren fpmptcn ftalmen / mat langutr aan Be 

 blaeeren/ Biagljenae in'tbegljmfcl ban Ben £>omcc ctn lilcpne wol* 

 atljttgljc oft acracjittglje rtctplupmc ala Be auBtre foojten Dan 

 ■6rao: enae Oaet nacbolgljeiilangljtooipigoe faOen / ateButian 

 <8taa- 5H)etoo}teIen?r)nl)efelatl)tigó/Iangt)lebenDe/ cnBefctrbeelt 

 fr)B-ft|)euten iiptfpitpOenBc / enae Bit getoa* toonOct Iricfccn fcecüer* 

 mcntgljbiiIBtgötnae.'Sefefoofte toafi in ©paegmen-cnBebeflaetem 

 gioot Becl ban Dar lanBr: enae nae Bit getoas ia Be fiaBt ban Cat> 

 ttjagena in't latijn öanfommigöe Spartaria tocg!)en»tmt gttoecfi'- 

 enac Bc (èpacgniaettü matchen Datt matten / ftojben / manöen / 

 tatttocii ciiBtkooiDcn ban/ enBeooch/ala het gUrtocpchtcrrBcbt* 

 tepBt i» alaDIas ƒ matchen fpOacc fctiocntitliaii/öit fp Alpcrg»- 

 tes noemen. DetiahrtopjcchtSparmm Lacmorum : toant Benjra* 

 Iianifclitn Oiem/ tioien befttncötn; ia \)tt Spartum G r^corum, ofc 

 Spartum Diófcoridis. HobcltlOtmt bet Spartum Plinii & Clafii. nat 

 Dcn13iobtnt;aclfc!)£nnacmSpaenrchcEiphp,it('tg>pacnfctirip jrt "- 

 «DanBcn Spacnfchcniïlpho.foo t'3BimQCtpcngljcnaemt / in'tl'*' 

 tilnEipho Mirpanica.banBcnfclbcitilobtScirjcrabtrmaent/fthÖn' 

 toatlilcpncc te toefen, a. Tweede Biefachtigh Spartum, in't la* 



tjjn Spirwm herb» fecundum, blstpt bioegec 9fliiö« toojgaei' oe; 



f enfit 



