firt am br Liuru* Alcxandrini; am De Vms alba; arn bt Vi 

 nsnigra; acubi Viasfilacftru tufte mm atioarbirrriUl ie 

 Br. Uoojto oorluillf Dir trutten, bir hun- 



nen toniaciu ban mug]) anbrr gl)ru;ao 0; itlcriicn De fdüc 

 gljclururii Du Uoo;fci'br Mtüafl»/ 'r;n in blabcrru 't ;n m 

 Ujuriitni 'tjWfr^MB rlotra in : rnar foo firtmen bat De 

 Vms alba ciibr Br Vms nigra, b.it ts brrbe bc fooitrn ban 

 J&ipoma/Dc Vms vinifcra o.it is ben opirrlitrn TDutigacrt) 

 ban blabrren tnDrül.iiia'irrlirnStoargclürhrn/ctUKoorU 

 foo boo;tbrupprii / rnDc Ijacr frlbcn nl om bafl manken ' 

 licchicn blcrljtcii cnbc tomben/ aio bicbau briiopicrtitcu 

 ïE>üngacrt plegen. »<w rrl.riurkrn oocli foo fictincn Dat De 

 Vitis u1ueftns,-inDrro Tamnj gcnoemr/De ranrkrn enDc taf ■■ 

 ben ban Df n opjcrbtnt JDmigarvDt Ijrrfr ; cnbf arngacube 

 hact troG-getonSbrrgabrtDc fclrnnr brorlirr.o bc opirrlitc 

 ÏBtinDuipbrn gelurkt .' JTfcIbc fiftiurn am be LaurusAlcx- 

 andniu , acn bc Chamidaphne tnbt atn bt Daplinoides; 

 bc torlrhc ban b'am'Cti bm opicrtjtni ü.uuuoUocin tuat 

 ghrlijchrn; rnDr Dacroiii liacriiacmrauacbru fclbrn boe- 

 ren, jaoois bc Sycomorus ban ttjtirljten ben öitgtyboom/ 

 enbe ban blabcrru beu ffioerbrficbooin ghtlurb : rnDc 

 öaeromiGhn iiacbicttoccboomeughehcctru. "He Cru- 

 raidrys oft i$ainanbicr to ban blabcrcn beu <Cpcucubooin 

 gljehu' f;; cnbc Datrout boert fp bien nacni/ bic foo brrl bc- 

 tcechcut als ofmen ?Lceglje CpfUcfrpbc. Hen Peuccdanus 

 tg ban blaöercV cnbe bacroiu oorh ban n ncnic bc Pcucc oft 

 Ipflitboom bJat gfoclurh. Jll 'tftlbe bebinbtmen in meer 

 anöere truubcu bic nac ccmglj anber rjljtvutiö ghenoemt 

 3011. jDacr bacr-en-ttghen foo en licbiubtmcnm ons tts 

 gcntoooxbigt) ftiupchohcn ban bc <C raiicbcficu rjlitcn Dtrr-- 

 gclrirhe teccheuen oft rebenen; om bc toclchc fp beu naein 

 Vitis Idza foube mogljen boeren : toant Ijct ig ren gantfrtj 

 neer enbc lecgfj getoas; cnbc en Ijrrft geen gclijriicniffe m't 

 gfjrljccl oft m cciugtje ban fijne Dcclcu met bcuoiucrlitru 

 a>i)ngacrbt : baerom en falmen noch en tnagljmen bat 

 frlbcbooj be Vitis Idaea ghecnfinS ljouben. 



«Dan oin bc hettnerkighe nwtrötr bolboc ninge te gtbni/ 

 enbe hun oosljfrhrjnelnrbcr enbc fclarrcrtcbrtoonni' bat 

 nnS «Trafctbcfjc bobmuen gheenVirisidxa'cnio fullriitop 

 'tgljenc/bat be oubersban bt felbe Vitis Idaaghcfrhiebrn 

 f)tbben / hier gaen berhalen/om te onberfocchen/ oft fp iet 

 jjetft batmetbebefchjnbinge banonfe <€rakcbeficn foubc 

 itioghcn ober een komen, ©e opjethre Vitis, bie men nu 

 Den tocnaein Idxa gheeft/cn toaft niet op be alberhoogblte 

 enbc fnecutoathtigc Koppen ban ben bcrglj 3ba/ als Fom* 

 miglje ons ijfbbtn toiliïn hoen ghelooben boot Ijun bal* 

 fr^e uptlcgginglje / ma» fillfcniytb omtrent b'tn fclben 

 bcrglj %bA: te bieten niet omtrent Wn bcrglj 3baban Jjct 

 cplanbt Canbicn/ macrbieivban fjetlantftljap ban ülcpn 

 2(lfien,'bp 'SCropen/batbanl&tolemcuö (Gcographiilib.v. 

 cap. 10. ) Alexandri Troas torgrnoemt biojbt: vuaer nae bc; 

 fe Vitis Idxa oorü meternige reben nufffljien Vitis Alexan- 

 drina ban $lmiu.o in't s.tapitcl ban fiin i4.bocrlt gljr> 

 noemt tfi geaiceft; min norj) mcttaliS ben Laums, bit op bc 

 felbe gebiclten plaglj te groepen/ ban 'ïfjeophjalrue Lau- 

 rus Akxandrinagljeljeettn UJOjbt : toant fjp hpbt ban ah 

 bus ban: <©nitteut ben betgij 3öa blaffen engentlurh nu 

 ■ be gcnirpnincH/fooinenfcpot/bcn LaurusAlcxandrinagej 

 jioemt/enbeetn epgen foof te ban ©ngeboomen/ cnbc een 

 Ampclos oft Vitis. JBet Defc Vitis frljnnru ccnigöe tjfjcïnc=- 

 keniffe te fjebben bie fooiten ban Vitis oft IBiingacrDen/bic 

 *ïtitlofrcatug{ ( in Vita Apollonij; frljjiift in Jtteonien enbc 

 ?Lpbien/bat iö met berre ban Jjet lanbtfrtjap ban «Tropci;/ 

 te groepen; bc toclrne fjpbergelijclit met bie lüiingacrbeu 

 bie in 3nbienober ben bcrglj Cancafus groepen; leggen* 

 be/ ©aerbJaffeurrer feiepne ïDijngaerben/fulrhsalG um 

 be ««ene bit men in jlBeonien enbe Epbien binbt : ben 

 SDiin/ bit baer tipt gljeboutot oft getrebtn mo;Dt/is norfu 

 tatis feet tieffeliicft enbe goebt ban fmacrli. g?atbeVms 

 tuntteut §ba toaffenbe fulcks ie / olijtkt uut alle be ouDc 

 fchiiibtrs : toant fp feggljen bat fp een ijeeftrrarfjttgljoft 

 ïteahfttuvefjartmaü gijeüias is/inetfilepne roepbms oft 

 raurhoUend/ enbe met anbere klepne rastats omtrent an^ 

 berlialbtnbott berteuutgefpjepbt; ter ftibcn bau be toclc= 

 fce bittpf hens toaffen foo groot als Fabz, bat is/als bc al; 

 lerklcpnftt Soonlsettö/ toupn oftftoart banbertoe/ foet 

 ban fmaeclt/ ban bmneït een fatht enbe ïiictfeerljarbt 

 necrnUenoftfteemunbEbueube. ^cWabcwnbw befen 

 ÏDrjnnaert ^tin tonbt/ niet gebtplt oft gclterft/tttM ulcpn. 

 t©e felbe Vitis Vöojbt ban ^liniuo in't $. rapnet ban 1 14. 

 boitHbijnacnirtDiergfjcIijcBttooojbcn beftöjeben: 5Dt» 



Het feftc Deel. Het fevcn •ri-tvvinnghflc lioeck. nb$ 



TOimgnm firtlip HentniViaiAIcxindcüttnatmi u.1 

 oii.rrou Pbabcra, enbc is lio;tciibelrecl] I uiruarlcin a 

 oninmt ftiiDriti.ilbnt >.»ort lanali rutx nifi ftt ntf b:nrii 

 ben ott l>rfic ti foo groot .'.lu cru Hüjj , oatr rru torrrlir na» 

 ircvhlnniehrrriicmfrluii'It arufrtirrf toaffmbrbn: 

 JicncofttvosIiriiBliooitlioiiiniOc, feerfort ba;i fm.irrli. 

 T'c lilaDrini ^nn kirt'ii ront rn nirt gefrebm oft grbnilt, 

 3nu;r[rkr teooibf ^Minmoiii fttbrban 'tgene bat Zl 

 pii'.aftiioin't Outrlio P«; i« \irn ;* ta*j/. ftTit Dat 10 b.u 

 bclicfickcusncnDcfiibrbau brtafkolirnsbjafïcii trbtr- 

 ftaru gegeben Ijeeft bat be b:ut>f keus enbe trookciiBfrl'xrf 

 enbc ouriölomo ft acn cnbc niet bc brfirn felbe : tuwlrk 

 mrt bf IBniiaarrbni brtrr ober een lioint. T>an mrt br 

 booifcrOclitfrliTiibtiirjtrnlirrft onfl trgciiUiooibigf) €t& 

 krbefte ftruptkslirngfen gcliirlifmtTc n;rf allen aio ren ir; 

 bcr jjiet tipt blacrlntli gtiiotgunmnirrrlini f.il: uiantbit 

 IS een lilcpn Ijrrft erken / natitos anDn Dalbrn Port liooglj 

 toojbrnbc met luttel kont tnbt btcl mui bau anbrrljal» 

 brnboctlangl)toojDcnbcfiic-tafkolitnolicb>a(Trn : rnbe 

 barr tor foorub:tng!)t Uctgljeentvoskensban Yiiurlitcu 

 bootf.enbeoorli clfkc ü'.iirljt c;i is bc enrliclt TDnnbrfie oft 

 buinbt niet glKlnrk; marr dc vCrakrbtficn komen clrk bi|; 

 ronberboojt enbc gr lurken bebcfirnbaiibrn 3Taruo:cnbe 

 cimiit niet fort ban fmarrk als bc TFm.brfitu - 1uatru1.1t 

 auiperarlitiglirii traiiirr.trrrkriibc: rnbe barr 111 rnfrhim- 

 Icn geen totre bar litigljt lirmirn als br ItrrnkniG oft kfctn » 

 licns ban bc IBniibcfirii ; niarrnirn biubrrr ïictlclilcpne 

 platte fabtkens 111 . ^Tiat meer 15 be blabrren ban Dit 

 firiuirliokrii rn vin mrt vont niacr langer b.m ronbt mrt 

 als TDiingarrbt blaOrrru/marr br .tSofrfjbooiti oft V>alm= 

 boom blabrren mrrr giirliitlunbr. l>oouo foo 10 bet oorfi 

 gHclooflijrk' bat bit «Ttanetirfie ftruprhokrn iii-j(talirii/ 

 <6jitrktnlantcubc lilcpn Xfien, bat 10 oiittrrnt Ironni/ 

 mettebinbriienis genierckt bat jDattlpoluo felbe frijnnr 

 tebcrfckrrcn bat Ijct crntpgtn getoas tob.in Titmtfrljlant 

 enbe Jöeenicrlant; cniicrgnriioclbrrogroriTCiiDr: 'itorlrlt 

 ferr berreis ban't grnrD.it bc anbrrr frgrtrn trtorrm bat 

 bit ftruprlislirn bc Vitis Idara oft Vitis Alcxandiinafoiibt 

 luogncn Ijcctcn oft baer üooi gljrljoiibru toojbeu. 



ïPan liet frl)Miitbatmnibcfcb!iirl)tcii oft «"rakrbrftm 

 in'tlLatnn nirt beter reben Vaccmuoft Vaccinium foubc 

 mogen nocmetr, gliemrrrht bat Ijrt beften oft baeptn ;nn/ 

 bicmen in't lati)n Bacca: heet : rnbe foo fouDcmcit inogm 

 feggbenbatbeunacm Vacciuia pau bc Biccigbcmaerlit 

 iS oft berbjaent / alsofnttn Baccinia fijiDr. ï)irr tcrjl rn 

 en ftrtibt gljcciifins niet battec auDcre bmglicn Jtjn bie 

 Vacania ijcettii : toant Vaccinium is rrn bJt;tluoprube 

 tooojot/ bat betfrl)cpben bmglicn bttccekent." «ïaDcfoa 

 tiebben top in't <£apittl ban bc ©loletten betoont , bat De 

 "©bemepue peerftlie üinicttckeno in't latnn vaccim* 

 gbenoemttoaren. Hen Hyacinthus fcriptus bjefrn'tla* 

 t in oorli Vaccinium , als l^icgtlius te krmicii gnctft tn be 

 xCtloga ban fijn cerfre boertt ^ucoliron/toaiinerr Ijn Ijrt 

 "©jierkfrlj gcDicljt ban -üTUeorritUB tu firn titnbc Ctüpllion 

 intUatynbettatlt: toant Dacr <3rkeorritusint4pju , cbft!j 

 ttpbt/ 



Ka! To ïav juiAic ïri, xaï i-^itni CiiurQ©', 



baer boor fepbe ©irgilius/ 



£» nigri Vnliftm, fj» Vtcimia nigra ; 



brtoonenbc bepbe bat bt fêiolen enbe ben JJerrriieben ©px: 

 ruit!)/ bat is be Vaccima , fuiart jijru Witrubius in't 7- 

 boerfi ban fnne Archittiaura gljeeff oork te kennen' battcr 

 rrn Vaccinium is ƒ 'tuielrb ban De Viola fertbcel brrfrlnlt ; 

 toaer tipt een feerfrlioonepurpureberttie gciuaetbt too?t/ 

 barr ben Hyacinthus fcriptus nut toe en Dient: enbe baerom 

 iS Ijtt te benrfien/ bat het Vaccinium.baer hp af fpteect/ban 

 Dien Hyacinthus betfrlnlt/ ghmicrekt bat rjet bie nltelijcfe is 

 oin baer purpnr inebe te bermen. $Iiruu0 m't 18. rap. 

 ban'ti6.tjotrltbcrmaent oork ban eni foo;te ban Vacci- 

 nium; be tocUkegcbftiprfittoietbtoin beftleebtren banbe 

 flaben enbe auüere arme Iiebcn baer mebe peerren oft pur? 

 pur te bettoen. jBacr oft bcfe foojten bau vacama be fe.I» 

 be 5Mn bie top nu Vactinia noemen/ oft ctttè tcgljcntoooi* 

 bighcGtalielitfien / bat en foubc uïi met toel bonnen oft 

 berrtnbttfekeren; acngliefien bat ^luuuo friuc Vacama 

 onber het gljetoas rekent/ bat in bc toatcrartjtiglje botljte 

 plactfen groept •, cube Dat onft Crabebcftcu op bc ijoogfte 

 bergharhtigetocl ten toinbc gelegen plactfen toaffen; cnw 

 (bat meer 10) acngcficubatmen niet en ban toeten/ ofttp 

 in oubttijbcn in ^talien bekent jmiflljctoceft. i)oeDat tift 

 is oft met enisvöeCe onft €ta&ebefien moghe» «n« f "'w 

 3«"« ï n 



