inaetHenlionnen: baerom toojbenfp fcrr nutttlurl. ghc- 

 glicbcn alle be ghcne bie nut 't roobtmr(nocn oft uut 

 ecmglitn anbrreti bunchtoop cljfqitflr ^nn. 



UU bc siortr Jlniatioclru , aio bacr crntgf) Top oft nat 

 fep gtjegotrn is / too?bt ren wit mclrli.uhtiQh lap glit 

 trorheu/ ftnianbel-niclchgbcïiefttn; 't wtlrbnict alleen 

 tjotbr ijj om het lichacm te bocbeu/ man ip oocli fret nut 

 alle begetic btc'fiooDtmcluociioft f enigen anbereu bloei 

 hebben : cn&c 10 ooch fttr bcljulpclnrli be ghcne bic lut 

 pleuris oft otitftcinttgc in bc fiibcii hebben eti cttct fpóu; 

 Wtii/ aloXIcraubcr «Tialliatiucbctupght: Waut bc il- 

 nianbflcn Ijfbben ccnighe opcucube tube bcrtccrcntie 

 fcrarht / mtfgabcrb ren afbagmghe : booj be wclchc fp 

 öf boift ciiDc bc tongeren feer toegljcDacit cubcnut 3nn/ 

 enbe fect bchulpclncb om het etteiarhttgh fpouwftl gc= 

 itiachcliirlicr te boen booitkomcn enbe rnten. 



JDcii maerftt ban beft éoetc Xmanbclcu ctoeft ctttlrirnt 

 fooj ten tuit ïioff&fn enbe karnen ; alö 31111 Jt)arfcpcp= 

 «en enbe anbere bicrgeliïrlie Iftcfetmrjen ; bc Welt lic nutt 

 betbjoogljcii / enbe bcQuaemrr 31)11 om ben buntliloop tt 

 {toppen/ ban (jet Sniaiibd-nielch: en 31J11 baer-m-bourn 

 noch Wel alfoo goebt ombe boojfcpbcghcbicfcen tian b» 

 Jonger enbe bojfi te gencfen / en het cttctacljtigh fpouW- 

 fel gljeniarlitlntft te boen rtjfcn ciibcboojtfcomen. 



T>c «©Iiev bit w't bt éocteKnianöelcn tocrichrliirfi gc= 

 perft ijj/fian alle (nutte enbe wecboiuucibjijbcn oftbcr= 

 foettn. Jföcn geeft bie te bmuHcnbe gene bic ban't pleuris! 

 oft berfweennge bcr fijben ficen 51)11/ te weten nacbat fp 

 tn be aber gelaten 31111. toe felbe >£Mie ijs ootlt fecr nut be 

 ejhene biecenigfic gcbicfieninbe fileren hebben, enbe met 

 be fmerten ban't graticrl ghcqiiclt 3hn: want fp opent/ 

 niaccfu Wht.cnbc fltbbtrigh be boojganghrn oft abereit 

 ban öe piffc; enbe maetht bat fp bequaciner jijn om bc 

 ftcenhens oft 't graüecl tt boen rnfen oft afkomen. &p ia 

 noch bcquacm om beu Intrrli farljret enbe wrcrlirr te 

 mnettten : baerom is lp nut om be rolucue te ghrncfen. 

 Jlêen fjoutfe oorfe booj fecr goebt boo^ be bjoutoen bie 

 ban Hinbe toerleeght 31111 : Want fp ftan be nacweten ftec 

 lichtclricu enbe haefiehjrh berfoetrn oft weglj nemen. 



©e Bitter Jtmanbelen hebben een bunmaer&cnbe/ber:; 

 teerenbe enbe openenbe bracht: enbe ontflupttn alle bcr- 

 ftopthepbt ban be tongeren/ lcber/mcren en mtlfc/cn ban 

 olie anbere inWenbigyclcben: en baerom v.jiifpgocötoiu 

 be pijnen ban be fnbe te toerfoeten. g>p maerhen oen bupctt 

 oorfi Wcctn: baertoe vjcrWerfien fp beinaenbtftonben/ en 

 be piffc: enbe genefen be bjoppelpiffeenbt ftoubc piffe: om 

 be felbe oojfacche 51111 fp oorft goebt tcgljcn bat Docftcn/ 

 feou jjepbt ban abem/met eenige leeftitigc bcrmengöt enbe 

 nebjupcBt: Want fp boen al't gene bat tnöe boift enbe inbe 

 longeten baftto gemacnciijcbctnjfeucubc boojtfiomcn, 

 ^>efe JSittet «manbelen 5Ü11 ooen goebt be gene bie üloet 

 fponWcn / met Stmtlbonré bermenglit enbe ingenomen. 



JBtn fepbt ooffe/ bat bt gücne bic bijf oft fes 25ittere 

 amanbelcn imtijter itiuemt/ban bieu gcljcclcu ttagf) niet 

 bjonrficn en fal Wojöen . 



aSttttrcSlnianbelen fupberen oocfebe fjupt/ enbe boen 

 aHeplttfien enbe\jletftenban'taenfttl)t/ enbe ban Jjrt 

 gantfrfte UrJiaembergaen. 



3De felbe Bittere Jlmanbcleii fupberen alle guabe bup= 

 ïe bcurotte fweevingljen enbe boojtjöctenöe ofternppenbe 

 aeeten/ alleen oft met ^onigf) bermengljt; eiibe gftentfen 

 bt beten ban be berWoebe ï?onben / bacr op göelept. 



Bittert Sïmanbtïen met Cbttli oft met dDlrc ban öoo= 

 ferrbermengbt/ gö^nefen be pijne banbeu Jjoofbe / op't 

 boojfjooft / oft aen ben flaep ban ben hoof bc gftclcpt/ oft 

 gïjeflre&en/aïa ©iofcojfbess fepbt. 



3©t befe Bittere Jtmanbelcn wo?bt oorft een ©liegges 

 boutot; be Wrlrnt feer grootc firaeljt heeft om te boen ptf? 

 fen/in fonberbepbt alö bacr ettehjefee *>roipioenen in gc= 

 1b oipcu enbe berfmoo;t 5rin:enbê ban wojbt befe <dlie in 

 'tHatijn Oleum Scorpionum,bat tö ê>cofpioen <©lie/gt= 

 Jjeeten ; enb« tooibt fecr urarhttgfi brboiibtn om bc gra: 

 beelachtige menff fjen enbe anbere bie f)im water niet ban 

 met grootc moepte enbe fmerte loffen en Uonnen / göe? 

 matHehjrfeer enbe fonber pnnïtebompiffen/ tt Weten 

 am'tBtenartjt oft aen ben monbt ban üt blaft gt|treficn. 



3?e <©omme ban be Jlinanbtlboomenöeeft een bet* 

 toar menöt enbe rfamentrecuenbt hrarht/fepbt ©toftoji; 

 btjj} hot totl batft boer in niet feer haeft oft lirijtelijcft gfytz 

 mttcüt ni wojbt. ©an fp Sao nut weien alle be gene bte 

 bloct fpouWtn/ öoth niet öooj etntrjyt tfamrntrecfinibe 



Het feftc Deel. Hetaclu-en-t\untighftcBoeck. 1151 



ewcljt matralUenboo; bt taejnghepbt cft ftijmafhtig- 

 lltpbt b« fp bttftimtt bc WeltUe fpbi boo;gaiigei: en latyt 

 gattUti» on moiibtHcno nan bt afievcu toe Itcppculiau: 

 enbe booj bc ftlUt t.itpt fioffc lian Dcfe co nuir fecv nut 

 Uu bt gene bit niet ma bcroubtrbrn tjoen Gffiurir ;nu: 

 lp fean batr booi ooth bt gvoott Duiuoti.riic fmerten 

 «an'tgraMtlueïiocttn en Dooi alten bc frtprptg&tpDt oft 

 bjaubat!)tigt)tpöt ïaubeptffebtbwingen. fciuctfu als fp 

 met fottculOnn gebjoutlieii wo?bt oft nut cemgnt anDis* 

 reu toeten 0>antli,alB nut l)tt water Dact-talilTithout oft 

 öofimen ut gljctobtn iim. Dat bc iclbt «Stomme ui j»5nn 

 outbaeu oft gtfmoltcu bt plaeHcu, fpjoctin enbe mafén 

 üan bc hupt fupveten enbe weglj fonbe hoimcii ntntrn/ 

 t wclcs TMoftojibcji bate ooth ban fepjnft - bat felbe en 

 buncUt nip met qualijeh met bc reben otoct ecu te bomen. 



B1IVOEGHSEL. 



DO ïm.mtitl-lioomni bitticjbm Dt litiDtllcom brtl ttifnft ara: 

 üJ.mt fp tn gorütn nut Bttl otffrmnabt , rnDc tuaffen totl 

 op BjoogtK fanöt,u|mgt pl.ictfemDati m-bolm> foo mojb ntffcljcn 

 stt ftltit Bet t;otcii fttt totl toaffcn/ booi bim o^t fp hltpn tnD* hit» 

 ttl loof btbfam : mttt et lottitf Date fp onOtt (}atn inott matm 

 totfm : mOe üattom lictmcii tn Vjoötntf tnDt ©oiftnc Dact 

 peelt topOe Uclom mto» bttoafftn i tnDc ooth m ïpiilicn ; fymt 

 iini mot nnattt tplanCicn Pan Ot iniJOt llariOffctK Zttt cnat in Dt 

 platte lanDtn Pan Sftutlttn. ©t Öjucötrtv5yn Daü ttimnrn tps 

 BbmattbtbittttT)anhtr(t/ frpüt «rfttopbiaituoi maar Dooi o»f« 

 f '.unttiit too'.ütn fp i'ott / tt toct.-n aiBmtii otrthtna mtii/ bp ot 

 ttwtttl lept / oft batt ptffe obet giet tnDt tori mtt atcOt btottht: 

 Oan fp fulltit toeöcrom bittet tooiben ; nlfmcn bacc cctftt |'tbtu> 

 ttn Pan bc breftcti latt eten : men moet ooth totl tjabt riaeiv bat 

 iaec getn pectoe mcil omtttnt tn Uomt . toant fp foubcn on* 

 Piutbiüarr üjojöen : ban om bt gtjtnt bte nopt giteDiagum tn 

 iltbbtn tot ijacccc ti)0t t( boen Bjagli.ii / falmen be toouel m bc 

 totnttt ontbcehrn / oft cen ocel Uanbe ftiupch iittTcno bet act» 

 ben ooo:b'jo.cii, tnbt ttntn tpeken p;op m't gat flatn / cnot bacc 

 menfegen pifft obtt cjttttn. üooua foo bttttii Ot btfir Jtmairi* 

 eitieit in 3talim Umlnlt Ambrifim- 5©tfe bjiitip 10 tpp als fp 

 ljatt ftgoifft begint tt uttlatm : oan ia't batft tri p;htl s|lt> 

 toaffthtn Ujojot / foo tooibtfc bolt / tnbt blgft langt) gotüt / man 

 nocb langbtt/ ia't batfe tteftotu Böcbjoogbt tooibf. mactop batft 

 be frhoiirc ttr qupt toojbe / falmnift ttntn tijbt langt; op fttoo la> 

 ttn liggtjcn. ©omimjhc betten bc Amanütltn in 't latyn ootlt 

 Nox looga, als ofmtn langbtjaott fepbt. Dttóitc Dan ot Sitttc 

 Jtmanbtltn Ijttt tn oubt tpom Mciopmm. 



Amygdalo-Perficj ^gn bt üimanbtipcf fen / te tocttn' l>ttfc# 

 buten op Xmanbtl-boomtu gtinmtt . 



Amygdalus Guymtnlis & Peiaani )tjn bp Bt jlnbiftüc ttlip» 



btn toet nat btfctjitbtiv mittga^tts ottit anoctt mtt totl behtnbe 

 bjlitbetn / bt ïinanotlen toat gtjcIiKhcnDe. 



Pctrgamygdalus oft Pctrata amygdalus , al8 ofmtll Êvtttn- 

 Xmanbtl ftpoe/ toaft m ^Tanbitn: maci Jittft totpiugt) gUcluckt* 

 niffto mtt btn itmanbci-boom : Oncrom tffehict nat oockupt; 

 Sbcfitlt onbtt ben naem Lazigui. 



Noch van de krachten. 3Bt ^JOttt ICmanBtltn tp'n UtfltjthtC 

 enbe bcquatmee om tttn Dooi be gljcfonbc/ m.ut met foo Bitii;te> 

 Iijck om be lic: ken tt Ijtlpcn als bc üutctt : notytano 030: bira 

 Bat fp altfjbtccmsI)cbittctigf|;pDtbfbbtn ( boe totl Dicmcc,ioooi 

 Be foctightpot obectoonncit enbe bctoooft tooibt ) bacrom bctoo* 

 ntn fp ooth ttn beibeplctiot afuagljcnbc htactjt- oooj bt tocltht fp 

 gotbt ;pn be gytne bit tcmgbt flDntigbcpOt mbc Itttl btbbm /oft 

 btiongetfutytigbt/oftbicgeabcelacbtigt) ?pn tnbt niet ggetnac* 

 kcltjtl; tn honiicu ptffen : tnbt inita Dien ;'un ooch goebt tegyen 

 bt öocbtigyt gytb;chtn ban be magye/ tt toeten ongjjtfeytlt ;gnBc 

 ingbenomtn : ban gbeptlt ?önbc/ o ('t ooth met Saipthtt bebctht/ 

 btrmcetbcctn fp be bgtlaptns maebt tnot tuft inbe mans enbe 

 to'.outom ; mben manot glicyouatn btnemen fp ot fmetten bts 

 tanb tuitefctja : enbe bttl gfceten botn totl flap tn : bc groene Dienen 

 Be finangytcc Uioutocn/ om batft Date bt toalgingye benemen' 

 enbe Be quabe onetbtlgtht kiften in gocotn appetijt oft ttens 

 lu)t betanotcen . Dan aio fp bolkomcn typ tyn/ gyepen fp ot ma» 

 Btec menfeytn grootc htactjt enbe üoebftl / fonbechugbett mtt 

 ^Êuptktt gtjenoten. 



©Ut Ban fcoctc ïmanbcla tooibt ooth ban bc QanDtftbocn» 

 malitca glitbiuptht ; tnoc tooibt ghemaetht Panoubc £iocte X> 

 manbelB bttyttl ;yn/ in eentii fath oft (tamunc gUtflottn/ tnbt tn 

 ten panne bcttoatmt fonber te bccbtanbtn ; tnot aan tn een toae- 

 mt perffc gytltpt cnbc uptgötboutot. 



33e jltaliaencn cnOc bit ban $iobcnccn matthen iTiarftpcpi 

 ntn ban $onigy tube ümanbtla/ fttt goeot om ot fiupmtn te lof* 

 fen ; enbe boo; bt metifttjcn bic uptbioogytn. 



Sitttr adnanbtlcn gyettn/ ootii allt pijnt bts inghttoanta 

 btcgatn ; Bitjbtn betootmtnupt/ tnbt gyaicfcu ytt gcabttl/ 

 bt biopptlpiffe / enBt ghcbjthcn lian be nieren / mét Ccrmcntrjn 

 oft mtt fotttnt©i)n ingbenomtn: mtt ^omgt) erweiBcich gyt» 

 leekt ! ujn gotbt boo; bt tolytkt / lebetfutyt tnbt yotft. Jjitlttt 

 ban beft ©itttt amanbtltn gytmattht ; ia ooth nut tcBöm bt 

 ^jciatica oft gcupgitbt. ï©c fttoc op Bt naPtl üycl"«.' bom 

 Ot tooimen (tetbtn : mtt U9ijn götnitngyt ; glitnefcn ot ülricatglje 

 PHpftfttna aen be beenen : ftlfs aen't gytmatst ggcyouacn / oom 

 iftnnnn 1 o» 



