iz6o 



^tt|in- 



Cruydt-Boeck Remberti Dodonaei 

 6oonj. 



5 Ghedaente. ©en $jupmboom toojöt tameïijcfien 

 googi) en birb/ geltïcb anbere boomen/ cnöc bioiut bede 

 tacbeh upt/biemet bjupne effenarlKigefcfiozffcn beülecbt 

 3Ön. <©e blaberen 3tjn baat langljarfttigh/fcftier ronbt/ 

 ronbom baat gemeten énbe geberft. 3De bloemen ;tjn bait. 

 ©e bmrhten/biemen$jupmen tiocmi/3ijn mecft Iangi> 

 taaoipigft/ban bupten met een farljtc effene glabbe bunne 

 bliiufecncefttjellebebeeü?; 'ïac bc tücIcKcbctblccfciibolgbt/ 

 bat geltïbigb en fappigj) gcnocgh tjörctiöc in'tmibbel ban 

 bien lepöt eenen langbatbtighen herben fken/bacr in be 

 itetrne beflooten is.ipan befcbjuthten 3ti'n ban ben ante? 

 renbitbbaijle feerberfrhcpben/aengaenbe baerberbje/ge- 

 baente en grootte:baant fommigc 31111 urn ben blaubaen 

 toat fbaartacïjtigi) banbaUr; bebaclc&e oocb tbaeebetï 

 Jjanbe3ijn/ronimigclangri/rommigeronbei: ban maecfc 

 felifonimige 3ijn bed geel oft baa fcjjberbaigh: anbere 3tjn 

 licht roobt oft pecrtcharhttglj; enbe befe 31111 gemcpnlycb 

 toet be gtootfte ban alle be fooiten ban Jajupmen. ft en 

 bmtct ootb fommigc bie groen hlnbcn/ en 3nn feer ïai'glj- 

 toojiiigh ban maccbfrl / fcer foet enbe aengftenaem ban 

 fmacrti. jèommige 3ijn oocb bjoogerban blcrfrh en niet 

 foo toaterarhtigfr / Oaerom oor6 hehtclrcber ban Jaar 

 fteencn fchepbinberanber jnn borljter enbe bolfappiger/ 

 bte becl baftet aen baer fieenen bouten, ©e baojtej ban 

 befe boomen fpjept fjaetberre onbcr b'aerbe/anbe ffioipt 

 tot beek plaetfen ionghe ferjeutrn tipt / bie oocb Ijoogi) 

 opbaaffen/io't bat fp ntct in ttjbtö afghehouben baojben. 

 3Befe ï):uumcn bjcjbtti fomtubts oocli op anbere uoo= 

 men gljcmtct ; be bjclrftc ban ghebaente Ijacr moeber/ 

 maer b«n Tape ben boom/ baer fp op ghcfet 3un/gf)elncï 

 ben/ als kinmiss bctupght. 



f Plactfe. ®e ©jupmen toaffen op alle plaetfen ban 

 be bjcrclt/ bie oni&behcnt 51)11 : ban fp aerten beft injtt 

 {joben / in Itcljte enbe opene aerbe- 



©an nae be berirhrpbenthepbt ban be gfiebaeffen oft 

 ïanboubaen baer fp blaffen/ foo hebben fp oocb berfrtjep? 

 ben ghebaente enbe epghcnthcpöt oft brarhten / als top 

 hier nae betooncn fullrn. 



'üncopöjafius enbe fëfiniusi bermaencn ban eenen «?* 

 gpptifcijcn $jupm-booin ibcnbarlrffen fcer.hoogh enöe 

 groot toojbt/enDfbjurhten boojtbjenght ban aerbt enbe 

 ma grootte be IMpelen flUermceft göchje&ente: ben 



baelcbcn in be maenbt ban i^panepfion / bat 15 in't be? 

 gtnfcl ban «JDctober/ begint te bloepen: maer omtrent Dtn 

 IBintet bJOjben be bjucljten boliiomcn enbe rijp/baan= 

 neer hp fijn blaberen ootb bchoubt ; bJant fp altijbt op 

 ben boom blijben. 5Dan buobanigtje #;upm-boomen 

 en 31111 hebenobacghfi niet bcücnt. 



5 Tijdt. 5re ©emepne oft üamme #jupm-boomen 

 bloepen m Jlpjil/ enbe ban Uomen be biaberen oocb fecr 

 Ijaeftboojt. ©e ^jupipen biojben in ben Rottier rnp; 

 boei) fommigbe bjoegcr/ fommtghe baat fpaber. 



5 Naemen. ©cfen boom ijcet tn onfe tatl $jupm- 

 boom/ in't IfoogljDiiptfclj %> ffaummfxmm; in't franfopia 



Ptunier ; in't *>paeilfcl) Cirwlo, Andrino , enbe Amexiyr* ; in't 

 ILatlJll'l'runus ; in't <©cierh£s Coccymeka Ko^o^iaU. 



5De bjucbten heeten in jaeberbuptfclj ^jiipmen ; in't 

 16oog!jbuptfri) ypaumeii enbe ^aumert ; m 't franfopö 

 Pruncjüi't 3jtaliaenfcft ooefi Pront en s»/i»^irr> s>patnfc|j 



PraiM», undrituu , AmtXM enbe Cirne/as j itl 't iSetmfri) ©(Wcfifd 



eipwa; in't ILatnn Prunum; m't «Brierbo Coccymdon 

 Kuufu/óixif, Tnn beijalben be boo;gaenbe naemen foo 

 IjrüüEii be ^iiipmcn oocb etteUjcbe toenaeincn/ nae be 

 plaetfen enbe ianben baer fp piegijen te blaffen : baant 

 fommigbe ftieteu in oube tuben prupmen ban 5Da= 

 tnafrb/m 't'Eatnn Ptuna Damafcena, bie in ^>p?ien bp 

 5Damafco baicffen : anber bieten ^>paenfclje ^jupmen/ 

 in't Eatijn Prima Hifpanica, bie upt 5>paegnien gf)efon= 

 ben bJietbcn.<enbe foo baopen bebenooaegbö fonunigfjt 

 ^jupmen Pruna Pannonica oft Pruna Hungarica , bat 10 

 ^ungerfcjje ^iuuinen toegöcnoemt / anbere JBar Jern= 

 frfje ^ttpincn / in't ILatiju Pruna Morauica ; enbe nocfj 

 anbere £■ ranfclje #rupmen t m't jlatijn Pruna Galhca, 

 nae be plaetfen baer fp groepen. 



Clearcbu.Blderipatcticus beu ^Tjilofoopij fepbt/bat be 

 iïiupiuen ban ©amafcb in be eplaubeu ia au flijoDco enbe 

 ban ^icilien Brabyla Bf*£uA« gtjenoemt üaierbeiijgeJijclife 

 ben l&oèt 'SEijeocritus oocb noemt/ feggenbe: ïDe tacben 

 ban be boomen ballen ter aeröen/ombat fp foo fcer gela= 

 ben 3ijn met Ijaet bjucbten oft JBjabpIarelberjS fepbt ijp/ 

 foeter ban JSjabpla/baillenbe te bennen gftcben fjoe foet 

 enbe goebt ban fmaecb be boojfepbe $£upmen ban ©a= 

 mafch baaeren. Want/ als Jtti)en?uo baer ban Ittjigft/ 

 6e ^jupinen ban 3E>amafcb oft OSjabpIa 3tjn blepner ban 

 be gemepne #jnpmen/ ban fmaecb üt felbe geltjtft/ bocfj 

 baat feberper / monbigher oft fmabelijcber ; batmen in't 

 cBriecbs drimyrcros ïfiiórtpot pleegfj te feggtjen. g>cleu- 

 cita / alp ben lelben 3ttJ)eneuo betupght/ berfeuert bat be 

 Brabyla , be Ela H\«,"be Coccymela , enbe be Madrya 

 Mad>u« eenethanbe b^ucijten 5ijn : enbe Dat be Madrya 

 foo glienoemt baojben/ala ofmen Malodi ya M«\ó^>t/«. fep? 

 be : Brabyla , om Datfe be magfje aengbcnaem enbe ben 

 bupch nut 3yn / mits batfe be fptjfe upt be bannen bjt> 

 ben:Ela,aIöófmtn Mcla m»a« fepbe/gfjelijtb ©emetnus 

 3rion in Hin hoech €tpmologia betupgijt. 



«f Aerd , Kracht ende Werckinghe. ©e ^JUpmcn 

 berfrlj ban ben boom gepluebt/boch bolbomen rijp 5t)nbe/ 

 IjoeD.iniglj bie oocb mogen baefen/berboelen eiï inaecben 

 bocfjtigö ban öaeren epgen aerbttenbeboo^ fptjfe ingeno* 

 mtn/bjengen ben lijbe beef luttel üocbfclo/cn boen quaebt 

 blocbt groepen. HDant ghelncberbatjfi be ^jupnten ban 

 felfó btjfter fjaeft bcbojben enbe berrot baojben / foo is 

 oocb fjunfap in ben lnbefeetonberbaojpen be bebcrbeni* 

 enbe berrottinglje: baer booi plegen fp be anber fpnfe/bie 

 baer bp ta/oocb te beberben.^Dan fp 3ijn alleen nut booj 

 be gene bte te fiarbtban bupcb 3ün : boant be ^jupmen 

 als fpgfe genoten maecben ben bupcb rebelncben facbt/ 

 enbe baeech/ booj baer berbocknbe enbe bocljttnabenbe 

 bjacftt/ enbe taepatljtigljt ilibberacbtigfje ftoffe. 



Jfóaer be gèbiooghbe fS?upinen 3rtn beel beter om in te 

 nemen ban betoerfcbe/enbebemagijeaeugenaemerioocbj 

 bjengben fp beel meer enbe beel beter bocbfel bp ; enbe 

 't baelcb niet f ter ftaefi bebojben enbaoibt. 



59e ^jupmen/bte in êprien/ttbaeten bp be ftabt ban 

 5Damafco grotpen/ baojben gbemepnbirb boojbe befte 

 f?|jupmcn gbeljouben/ al0 éaleund betupght lib. De 

 aKmcnr. faeult. baer nae bolgffen be ghtnebie m *>pae? 



fnien maffen : ban bic en bebben gfjetn tfamentrec? 

 inglje infjaerrbaer-en-tcgbenjijn fonmügïje ^jtipmeii 

 bangjiamvfcbljecl tfatnentrecbenbe. TBant ghemcpn? 

 Iijcb bcbiribtmen/ batbe ^j,upmen batiïaamafcb meet 

 tfamentrecbenbe ban fmaecb 5311/ enbe be £>paenfcije 

 meet foetigftcptd öfbben. 



qpiofcoi 



