f{ftmffctKW(rM,brtB3<Trainrtf^röftAcfcni/b!ttoffirrnDr 

 fterrbe Itcbdinatjm «Is oojutu |)tt>bt4i i upt Dr uirlrlit 

 etttmcbc tucJjniefpjujittit omtrent ten rpamir Uiiflh f 

 oftUnghcr tacptnftt bupgljfarni aio (n| rl ,Dr (oo 

 Dun Blo bc rot r>litno U.in l)tr é>p»ntiu., >unbr Uiclrkr ru 

 liicrnu bacr langliUJOfpigljcblaDcirii UiatTrn/obrraiiDrr 

 Bl)crti)if hx / mtf ircr groot / tiarOMrnrigi) / tut ban Dt 

 5BAfg!)bt-l5almciiar)cliuli.fir|Tcnobfftblabrrrnltoiiim 

 bletcbarlmgljemofctjartittglie blonnbcns; mbr bacr nac 

 bolgtjcnbe b}ucljtrn te torren rotiDc lan;jjjtoo?pightlit- 

 3itn /ban grootte cm nubbclbacrc Olnur oft cm blrnn 

 ÏBlupmkeu met fert ongüriqcb : enbe melrbern ban öefe 

 tnurjjten UpDt etn tjarDt lanaftathtigb fteen&trv Ma in Dt 

 %>}upmen ; euDe Dacr in tthuplt etn Urernc oft beeft. 



c$\.ritex o/t TQjittt «Jujwüetj. 



Hctfcftc Deel. Het acht-eiM^imi^hitc Boeclc. ii£j 



i. ©t flnött foojtt ban 3ujubertnt irj gtjeenen grooten 

 ijooiti / maer beel eet een «erfteracötigö oft Teer tacbact> 

 tigij booin-gtjetoajï. 3Dc fcgojfTe ban De ftrupcfe ijs effen 

 enDe glaot; moe afëDetacbtsbcncsouDt jtjn / Dan blmtbt 

 Die/ enbe is bïupnroobttaetWigft: enbe baet upt Bomen 

 oocb Dunne teerc/tanghc/ tuitte euDe f uj actie rusficno oft 

 roepben;» ghttpieten / alc atn De <«5f)cmepne Sujubtn : 

 acncetoelrfeeoocb farljtc langhtoojptghe blaDeren toafc 

 fen/toitathtigfr ban bertoe /Ceifja atn b'abetcthtt fijbe beel 

 ttJÜtcrban atn b'anbct/De IMgc-blaberen feet boel gjje* 

 IritH/beöalbtn Datfe ftnallcr enDe nocit ruitten 5i>n. ©e 

 bloemben» bomen oota langb* oft ntffrno De blaoercn 

 ttoee oftDjpbpeen boojt/jjol uan maerbfel/cnüe geelarj> 

 tigfj oft Meecfc ban bertoe/goebt ban mtefc / int mtDDen 

 tttrigtStftjatpfetnj&ljtbbenDt. ^ebjucjjtcn 3tjn aio bie 

 tan Dt <©J)tmtpne 3u)irt>en /De <©lnben ban grootte enDe 

 maecbultoat geitje*/ toitarijtigty oocb met foet enbe toit 

 mttgft oft bleeftl) berbult/euDe int mtDDe! ooeft een ftcen' 

 fcen nut etn feceme oft beeft Jjebbtnoe / gautfrft air; De 

 bomttaeiiöE'. 



«I Pla«fc. i. ;©e etrfte fbojfe ban 3|ujuben ttJftft ntt 

 ter tijDt ou beele ulactfen ban ;JtaItcn: luaecDatfn cet^ 

 tijMis bjemtt pleegfit te toefen/ enoe eetft upt ;§>prien 

 grjebjogfjt tri / enDe Dat niet langt) booi De trjben' ban 

 ^lintus / aljstjp in't 14- cauiteiban fgn 1 5 . üoeclt te bei» 

 ntnföjttft. 



2. T^f tlurtbe 3ittut*n maffen op ucrfrhirbenpiartfen 

 bun 'Jtaltfn cnbc noriiflffl inrerut ^pacgnirn: fnuio; 

 ben ooch turl in foninuglir hoücn u.m f»tDrtl.-,imt mot 

 oorli ban poogl)DuiufriitaiiDt ghcoifftut rnöc oubct- 

 tlonVn. 



jTijdt :. T>r Ohrmrpnr 3ii|UbenbJ0jDmbanfarDt 

 bermeniglimilbight fnbc met ban loiigrjrfcnnitliciioght 

 plant tnbr b.u m Dr m.irnbt banXj ;il . aio {Mmiuo üc; 

 tupgutm Ijrt 10. rapurl ban firn i;üurrb. 1. ^ctrurcot 

 foo;tt ban -Juiuütn ülocpt Iptr te laiibc in bc ficücu tn 

 l?opmacnbt : oan cwet en pitegtjt gtjrm bjurijt n.u te bots» 

 niirn : mart tn Staltrn / êpacguirn / cnbc anotn hecte 

 lauDcn / Dntt [p üiuttjten bjagijcn / tooibcu r P m beu 

 ^erftt nip- 



j Nacmcn. i. ^trrrftt enDe gbrmfpnftt foojte ban 

 btff tuier üoomcu lirn na C'ntthB Zirvphos £^«fnbe 

 Ziziphos Uf4*k;nrl Hanm oorh Zizypnus • oft/alö tóts 

 fruo €rrferntmo fepbt Zczulus. w v 



T>t bjur Ijten tt'ojbtn Qhcljctten in onte tat 1 3ujubcn / 

 nar Dm nami Iuiübse, otcin bc Jlpotclim gljrmcpn m- hot 

 bjfl Dat Tp in't Hatnu cpgljcntliirii ZiziphatnDt Scrica tïtt-- 

 trn/ grlnrkfptn't Onttho aorfi Zizyphi z^. Jfttt nbt Zai- 

 phi z.'f/f«,rnDe ban toinmigljc Ztnziptu z.rf m gljcnocmt 

 ujofbni. «ftaltnuj! noemt fc boch Saicisnc/w,aijsblatt- 

 liitli glicnocgfj bttjrRt upt 't gljrne Dat Hbircnna baH De 

 3uiubtn fcljuift m fiiu ^Gptnptrct; toacv Ijp alt frlrjc ban 

 Dc3>>iubciurpbt'bat<6atcnuciin Ijttbectb Dcalimcnt. 

 facult-ttanbc Scnci gcfrt)jcbcn()trfr. Columella noemtle 

 Zizyphus eutita, Bat 19 ftoobc oft fiotTt 3|u)ubm. 



1. T>t tUJtcDcfoojtcb.in Drfc boomciUiDijttanDrrgftc* 

 flatljtünn 3utubtn / b.n «tTolumtlla in 't 4. rapitcl ban 

 fijn p.uotfh Zizyphus alba, öat ioTOitte 3uiubcu/ noemt/ 

 tot onbfrftbil ban De errfti' foojte. ^Iiniuo gjjrrft Drfe 

 giljubm Dm totnatm Zizyphus (. appadocia, f ÜJrtentn 

 bet ?• tapittl ban fijn ii.borctt/uioniirerbpfpjferritban 

 bt tete Dit men fommiglje mtnfrrjtn cnbe De <6oDen in 

 ouDetrjDtnmet Dcbranffcn plcegljt te betoiifeti/ fcggmoe 

 bat Die tvjotebtrljanDtbJatrcn;U)antromintghtbJtfrDen 

 ban bloemen gjicmaethf/ibinmiqftt ban loof. ©oojbloe- 

 mm / fepbt hp/ houDe irb De Genifta oft Sjem ( toant 

 ban Den ®jem Vuo>Dtn geele Mnrmrn gijeplutbt om bp 

 be hranffen te Doen) mDe (jet Rhododendron , mot De 

 Zizipha,Die Cappadocia toegtnoemt UJoioen/ Die üjclticr- 

 ftenDeblomien Ijrbbeu / ban gljcbacnte De ©lijf bloemen 

 gljelijtbenDe. Cnbe boojtuact Defe foojte ban gljeboomte 

 buoibt metgoeDe reben ban Columtlla oft ban ^limua 

 boojeen ghetlatüttian 3ti|UbengcijouDen/rooij«li»afï= 

 lijtb blntht : ttant bt blabeicn enDe De bloemm fpjupten 

 Ijter doth ut>t Dt tecre mDe terft uptgtbotttnisbens/alg 

 tn Dettrfte oft ghcmepne foojte ban 3ujuben : baer-eu- 

 boben foo 3iin De bloemen feer toelriethenDe/cuüe jjaert n 

 reutfe feetbertt enDe tont uptfvjtpoenbtmDeberbjepDmï 

 bc -. enbe ten laetftm foo 3ijn De bjuebten ootb gantfrtie» 

 Irjeb bte ban De gljemenne 3«jnben gijelrjeh. 



^ Aetd , Karcht endc Werckinghc. 53e 3ujubt!l/te tot» 

 ten Dettrfte/ bc ïöcltbc tn bc Jlpotcben feer g[Kb?uprftc« 

 ïrjtfi fftbe gfjcmrpnsn'n/ tjebbtneenboube gfjeftaltfniffe/ 

 botij nut altcgcuielDigtjlijcltgcmercbt bat fp niet btebec 

 ban tot ben eeirtcn graeb ban be boirbe en bomen : batt 

 toe 3ijn fp öocb toat borbtigïj ban nature : enbe ijaet 

 gantfclje ftoffe oft fubfr.mric 10 toat grofarljtigf) enDe Ditfi; 

 baetom altf fp gljthitb fpijfe ingenomen tootocn, Dan 3ijn 

 fp gttaebt oft moepclijrb om bertceren ; gnm feer qualqc- 

 ben enbe ttacghclijthen naebcncbtn: bcrlabrn be maghe: 

 gfjrbtn ben lijf bt tjfjecn oft immerg heel luttel botöfcl. 

 iBaer De fetbe 3ujittieu alg ttn mcDicijneoftinDjancbcii 

 tcgftcneeniglicfierbten gijebjtmebt bcrfaröttn enDe be^ 

 btomgljen be ftljerpigfjfpt ban ac bhtacöttQtjc enbe foute 

 borfjtigfjeben/énöe maeeften be felbe Dub enöe grof, cnbe 

 Daerom öe lecbingtjcn enbe «rlectuarieu.'Dic bacr ban ghe* 

 maeebt oft in De 'Xnotthm btttPbt tooxben / enöe ooeft bt 

 Spropm ban De felbe/ 3ijn b:i1ttt nut enbe beqtmrTn om 

 te betfacljteu be routoigfjm ban be bcclc/botttc enoe lon= 

 gljene ; ebbe 3ijn gotbt trrjiicn ben Ijoeft / tcgöcn fictbloet 

 fpoutoen/mbe atibcte Diergljelijtbe gt>bjehtn/ bKuvt 

 fntcbingue banbe fcljeqit/ bunne oft foute toorhtiglje* 

 btnl)unncn oo^fpjongö nemen. 'SEot alle bc bootrepöe 

 gbebjebentooocbfcei: nut het Water/ baet bcfe3tt;u&m 

 in gi)cfoben 3tjn gljetoecft/ gfjebjontden ; inaertn fonorr= 

 hepttegijenDeljttttmbe bjanbt oft ttfatmljm ban De 

 üiffe/ enbctegljen bc Dzouuelptffc : enöe W goeöt boo? be 

 O o o o o 1 letibenen / 



