i\o6 



Cruydt-Bocck Rembcrti Dodonari. 



HET XIII. CAPITEL. 

 Van Haver-Eflchen. 



Ghedaente. 



HHbct-CfTrh:n oft «öualftet tootbt fomtijbt* ecnert 

 grootcn boom/enbe benCffcljcn-boom Wat ghelric- 

 feende/endc alp een medc-foojte ban den felben tocfenbt/ 

 doch Iceghcr/rnbe nimmermeer foo hoogh opfchietenbe. 

 .©eblabeten maffen oora tcghenben anderen ober / beel 

 tfamenaen een mibbeltibbe ghebocght; ban De Welene 

 jet upterfie blabt alleen fiaet/ gbeluca het acn be «Jffchcn 

 gfjebeurt : Dan elcn bijfonber blabt en ip foo bleecagroen 

 niet /enbe us wat ftrhter/ ü)at ghehanrt/ enbe tonboin be 

 Santen bicper ghefchacrt/cnbe baer m be blabtren ban be 

 Jt>ojben gclncacnbe. 53e feftojffe is tamelucacn effen enbe 

 glabt. l^et Jjoiitban befen boom en is foo Weerarhtigh 

 oft ghcaroncaclt niet: ban Ijet ip hoogher gebeewt/ enbe 

 toelfoo hatbt alp het «?ffrijtn-hout. ©e bloemen bomen 

 boojt in atoonaenp beel tfamen/ enbe 31)11 wit/niet quaet 

 ban reuta. 3Debe5icaenpoftbjuthten / te baer nae ból- 

 gfjen / 3jjn ectft groen / enbe baer nae roobt / alö fp njp 

 3j)n/ ontoet banfmaeca/enbe onlieflgcft op be tongfie. 



atga^ct->£ ffcQtg oft <J£ucii{tcx. 



Veranderinghe. Jtjjs tieft boomen op platte enbe cffene 

 belben ghefet toojben/b an blyben fp heel Uegh enbe alcpri 

 alpbrefrcrrn. 



f Phctfe. tocfe boomen groepen hefft op befcerfiooge 

 enbefteplc gljebergijten ; enbe aerben baer beft / maer op 

 platte eube cffene belötn nomen fpfelden ban felfö boojt: 

 iae alp fp baer gfjefet oft gheplant jijn/ ban tiereu fp fecc 

 oualhch/enbe en boojben met hoogh/ald ghetepbt ip. 



% Tijde, ©e bladeren enbe bloemen ban beft ^aber- 

 «effcljen tomen in be jBepmaenbt boojt : ban be bejitn 

 taiojbrninben ï^erffi errfirrjp. 



f Naem. $tee te lanbe voo^bt befen boom ^aber-<£f= 

 fthen/ende ban foramigbe 43ualfter ge heeten ; in ï^oogh- 

 dUPtfchlanbt OTattaum ; in BjanthrtjcU Frefne fauuage ; 

 Dat t0 TT>ilöe <effelje ; in Kcemerlanbt -öabr. 3n't1Latiin 

 heet hp Ornus ^ endcfomttjatp oocli Fraxinus filueftris: 

 enbe boojbjaer hr> ifi een foojte ban «effcijen. t©ant be 

 «Bttttaen ( alp upt $hniup tnbe 'SXöeophjaltup bUjcat ) 



hebben ttorebcrhanbe gheflatljten ban «Jffcficn acngfjf* 

 teccbent-.ljcteetfteUjOibt langh/enberrhiethoogbop: het 

 anber bluft lcegljtr. ©an be tjoogbetfffrhcipDeu <öijt= 

 mepntn«?t1cljei!-boom/Dacr top moet booigatubeCapi= 

 tel ban ghcfpjoaen hebben : oen leeghen ip be gijene öaec 

 bjp tegenWoojoiahhica afhandelen ; enbe baeiom maglj 

 hu in't <©riccup Oreine Mclia o'fttim Msx/x , oft Montani 

 Fraxinus; bat 10 .Öergh-effcheii/ gljenoemt Wojben /om 

 bat !)P epghentlnca enbe hefft opbe berghen waft/ gclrica 

 ben anberen oft <©erarrineu<effchen-boom/Melia pedcin^ 

 oft Fraxinus eampeftris heet / om bat hp op platte enbe 

 blacae belben waft uld top in't boojgaenbe Capittlfajec- 

 ber betoont öebben. iöatthiolujï heeft befen boom boot 

 een foojte ban iBilbe «>ojben ghchowben / ïn be Sorbus 

 filueftris ghetjecten. 



©oojtp foo is öencbictus Curtiué f>pmpfjojianuëin 

 be befcljuibinghc ban oefen ©jnuö bebjoghen gljeVueeft/ 

 nis hP n'pt be bjoojben ban ©irgilinö m fime «©cojgica 

 ben «©inufi ban bloemen ben l&ecr-boom gfjelijch fcljjrjft 

 te toefen:ÜJant upt©irgiliuö en fean men fulclus niet btr- 

 flaen oft begrijpen; gemerrht bat hp albaer niet en fpjeer&t 

 ban be ghebaente ber boomen • maer alleen ban be intinge 

 ban foinmige ber felberbp anbere boomen/ bie ben anbe- 

 ren ban gebatnte enbe hun gantftO ïoefeu heel onghelncfe 

 3nn ; te tutten hoe batmen ben <©Rtrnoten-boom op den 

 SlrbutuoV enbe ben gljemcpnen 3lppel-boom op den ^Ia= 

 tanup;btn35utc6cn-boomop ben <£aftanic-boom ; ben 

 l&eer-boom op ben <^muj6/oft befe tegenbJOjbtge^aber- 

 «rffthen ; enbe ten laetften be<!?pthe op den <©ün-boom 

 inttn enbe letten fal.<£?nbe ban fepbt ben felben ^oét 19ir= 

 gilitiS/ bat befe boomen foo gljtintet 3rjnbe ecneu anbe^ 

 ren enbe ghemeughben aerbt aeugenomenfullen Jjcuben; 

 enbe bat ben platanus 2tppclen fal bjagljen / ben 2&uec- 

 Ken-boom €a|lanien/enbe ben <©?nus oftüMber-<effche 

 met ^etr-bloemm berciert enbe heel grijö fal toojben : 

 'tttelCK een febet upt de tooojben banün-giliuafclüe/te 

 bieten in het ttueebe boetu bande «öcojgica/ tlaeccr fal 

 moghen begrijpen. 



51 Acrd , Kracht ende Werckinghe. ï©aer toe dat bc bla- 

 deren /frho?ffen/ oft oothbe3tenban be ^abjer-Cffchen 

 nut moghen toefen / en to ban gftten oube noch oota ban 

 gheen nieubie ftl)?i)beriï berfocht aft aengeteetaent ghe- 

 bjet ft . t@au IMinms fthijnt befen boom in nllrp ben op- 

 itrhttn «üfftljen-boom ban atarhten ghelijta te maecaen: 

 want in het 1 ;• tapitel ban fijn 16. boeca/ manneer hp 

 ban btpbebe «Sffchen fcl)?i)ft/fepbt t)P bat de©eldt-«eifci)e 

 ghehronclitlt/gebJatcrt oft tocèrathtiglj ban fjout is /ende 

 de 2Scrgh-4?ffche bafi ende tenbaubigii. €nde hojttf daec 

 nae borght hp baer noch meer bp; te meten dat de «©riet- 

 ven dacr ban fegghen/dat hun beroer loofde groot e toert- 

 Kenbe bceften doet fttrüen / alö fp baer af eten : maer dat 

 het de andere nettende bceften gheen quaet oft hinderen 

 doet. ^f melra de boo;fepdc 45rieciien uochlanp ban den 

 Taxus oft 3benboom/ende met ban dcfen oft ban ben an= 

 deren «Cffrhcn-boom gjjcfchiebcn hebben. jBacr f51mims 

 iü bcdjogljtu ghemcefï tooi be gheltjcKtghcpt ban be nae^ 

 men : gbnnrtrüt dat den 'üatus / oft 5,benl'oom in 't 

 <5rietlig Milos heet/ enbe ben «2ffrhen-boom Melia, alö 

 boojfepbt 10 : in fulratr boegljen dat hp ben €ffthen- 

 boom qualijthcn die fchadelrjtlte hratljt toe ghefchjetien 

 heeft/ de toelche den 3'btn-boom epghen 10. 



BIIVOEGHSEL. 



I.nctfc [wibcnUjoifttnBtbmeljrenban btfrnboom / mtOtoDatfe 

 Bt ïgÖecB/ £>ntpptn tnDt anoert booljcls atnloeheii/ ban fom* 

 ïnigjie tijfter-btzicn gijct):etcn: Oan aiiDeta $ttttn fp Q.u.nlftcr- 

 bezim, niOt (alBDe ffljponttbt;itn) ooeft Quartclbezieniin yoogS* 

 buptfcblanöt Vo«elbccr, Masbccr enBe Maaibeet :tnöe ben Boom 

 fclfötcr Maalbeefbaum ; tn onfetacl Quaelrtcr; cnöc bp fommiSbe 

 Quacl-boom ; m öianchrijclt fomtgots Orgnicr ; in guttSarBM 

 Vöros Berckenye.ala £lu[ÏUSbetupgi]ti in jfitalien Orniteüi; in't 

 Hatpn Sorbus aucupaiia , aft alteen Aucupalh. $ct moggtt nae 

 fommisgtrmtpmiigbc totlFraxinagolasban (Crefcmtiuo?sn.ï.obe! 

 «hbt anOt« IWtmtn tjem Soibnsfilueflrisalpina enfle Fraxinus bu- 

 bula Dodo bh. act notbtang 33ooanc u s felf niet min en ooct / als 

 nljcnorgü irpt Oir cuot 't booigatnBe Capirtlblijchcn ban. Jn'c 

 ff ranfeg bttt bp o«h Cormicr fauuage ■. mact anBtrt noemtn btm 

 qiialHtli Sorbus torminalis , aio ons iliifma tocl btrmaent > in 't 

 JfranfcpTormigne. g>o9 Bat Befm boom in Sfanxbrjch bjpbtrs 

 ftgepBcn natmen gtcft/natOcbcrfchtpBEntptpt Oer platrftn Baer 



bpto.ill. OrnusTrjgi jgBt Hantn-Stltcftt. 



Nochvandeicrachtcn. giommigpt roilltn bctfchcten Bat Btfe 

 bjnebt bo»j b«v ftoppenOt roo» tfaimnrcttBenbt Statut / t>u 



bawtn 



