I3id Cruydt-Bocck Remberti Dodon^i. 



op. t; '®tn'fyttMm\xidïtQbittwi\\t>itf)ttbofttfyn/6)s 



rjoogDc enbe fteiile gebrrgljtrn/ als in (jet Rebennen bofrlj 



eiiDc in ijct êontrn bofrlj m 23$abanbt ' baer btfcn boom 



bctl ghcbonben tooibt . 

 ^ Tijdt. Dt bl.iDrrcn ban bcpbe befe ©Im-boomm 



FioiiKii uier te lauöc üooit m 'r I.ir nrc u.m «pul / oft onu 



ttent 'tticalinifflu.it; JBtp : enbe op ben fciben ttjbt bomt 



ïjet farbt uooit en UioiDt fco: to baer nae bolliomcu groot 



tnbetijp / enbe ban balt lier af/ oft tooiot ban beu Uimbt 



tocgl) gljeDirüen . Dan bat facbt ü) otDt booi onnut glje- 



Jjouben: mant/ aU» Columella fepbt/ nitmaubt cnber= 



menigl)bulbigl)t be <©Imen boo£ harr facbt / ban alleen 



boiu liaet toiiahefpiiiptlteno in tractbe gfiefte&en. Te 



blaeoltcne met be uorijtigljcpbt ban öefc <Slm-bIabeteti 



mogjjen in be £>;aetfuuaenbt bergabert enbe brtoaert 



too^ben / eer fp booj Jjitte bet jonnen jjarot begbinnen te 



toojben. 

 f Naem. De/cn boom toojbtgficljcerm in't (©yecïtfflj 



PteleanTtAta; in tHarijn Vlmus ; tn't jacberbuntfrfj <&U 



men oft <©Im-boomen; in 't ^ooghbutitfeh cJvtift&oty/ 



Otüftbaam enbe COimdaum ; m'tjhranfrijOrme; m't3ta* 



Itacnfctj olm; m't épaen&j) vlme; int <£ngi)elfrfj -£lm 



pre; iti't 35eemfcjj tSiliru 

 '^faebtbanbe^mteni*ban#Iinmisrnbe «olttmella 



Sameragjjejjeeten. 

 ©e tooimhcns/ bic tube blaroftmo" ettbtbocïm'gfjepbt 



ban be <©Imen groepen/ *rin ghenoemt tn't «fi^ircHfcö 



Cnipes KwVt<; int Entijn Culicesenbc Muliones. 

 i. De eerfrc foojte ban befe booinen ijcet cpgöenrltjcH 



<©lm-boom: enbe tdbcfelbe bie Cöeoplnaftus allcenlijrlt 



enbe fonber ecnigtj onberfrtjepbt oft toenaem Ptclca nrtKU 



jjeet : toant ()p bermaent bau ttuee gcflarjjtcn ban Prelea: 



fiefcerfte jjeet irp Oreiptclea o >«tt«a«* , bat iö ;e>etgl)- 

 €>Imr; enbe tjet anber epgjjentltjck Ptdea n«xï« , bat ijs 

 49lm-boom; bat top boot bc rrrfte enbe gtjemeptie footre 

 ban >6>Imen Ijouben. <Criibr be felbt ijs bie Columefla Vl- 

 mus Aünia bft Gallica Vlmus noemt : toant Jrp mjaetht 

 oocöttoee foojtcn ban <©lmcn/ te toeten een 3taliaenfrj)e 

 foojte^ Vlmus Vcrnacula oft Vlmus noftras; enbeetli ^rr.tt; 

 frbefoojtc/ Vlmus Gallica, bie ooruAtmu jjeet; bctoeltfee 

 Ijoogct enbe toeelbigcr toaft ; enbe toieujs loof be <©ffen ens 

 be ïtoepen ooclt benuaemer tpv ban batban be anbere:glje= 

 lijtfetopban ben «©emepnen <©Im-boom gefept hebben. 



i. Deanberfoojtetooibt mjStbriranbtbanfommige 

 ^erfelerr gedierten/ ban fommiglje l^terenrcer: enbe brfe 

 tö be Ornptelca o>s;a-TtA*« ban d)eopfuaftti|G / bat ig 

 Monü-Vüuus oft J5ergr><®Im/foo 'STIieoboims aSa?a bat 

 toooibt bertaelt. Columella noemtfe Vlmus vernacüla oft 

 Vlmus noftras , bat ia Italica Vlmus, oft 3Jtaltaenfcljcn 

 ©fmvboom. 



^unjtus in't 17.ray.bat1 fijn lé.bocrTt bermaent ban 

 bierbertjanbefouftenban(©ltncn : marrljntcltöeAtinia 

 Vlmus enbe be Gallica Vlmus booj ttocebcrhanbc bet= 

 frbepbenfoojtensbetoelrlictopboounbetoontljtbbenon- 

 fen <6ijemepnen <©Im-boom te toefen/ enbe oorn ban Co; 

 lumellaboojectierljanbc getjouben te toojbett. 5Eieberbc 

 roojte fepbt öp ben 3taltaenfe Ijen <©Im-boom te toefen/ 

 Dit ban Ijem enbe oorn ban Columella tnet eenerhanben 

 naem benent ijs. ®e bietbc foojte ban «©Itnen/ bien» 

 baerbpboegljt/ enbe repbt renen ïBilbtn <©hn-boom te 

 toefen/en tsban ^Jjeopteaftusi noclj Cnlumrlla niet ber- 

 maent gbctoeeft. 



c Aerct.KrachtcndeWcrckinghe. 1 . -®t Wabewn mbe 

 ftfiojft* ban ben >6l)emepnen (© im-boom 3ijn mertlieltjcB 

 afbagbenbeenbr toiUbithmacefienbe ban nature/meteen 

 matelut&t Warmte : enbefp3nntoat raepcnbe Irimath^ tt,ml tnDt blitB&mtDrBöaiBbeartbtfrj)» JbpiincRbamn : ban 



fpjotten/ mafen enbe anbtre gfiebjefett ban't aenfitljt btt^ 

 gaen/baet op gtjcftitfeen. 



5?e felbe borbttgljepbtgtnteftootubebcrfrfictoonbeti/ 

 baer in gjjtbaen. S>p geneeft oorö tt gerttjeurthepbt (fon- 

 berlingen ban be longtjc ïiinberen ) alfi fp niet te oubt oft te 

 berre gtje&omen en ie -, te toeten alfmen ecniglje battbcn oft 

 boecani in be felbe bottjrigötpbt nat maerht/ enbe op be 

 gDefcIjeurtöepbt toel enbe beftoojlncfien binbt. 



De blaberen ban befert <6Jjnnepntn <©lm-bóoinbJoi: 

 ben oorlt beel gljcb^uptHt om be hoepen / 4Dffeu enbe bier- 

 gbtlijrftgrooot ©eetnebe te boeben: toant fp öebbcn baer 

 groot bcljaghcn enbe fma?tUeIijrtiJ)epbt in/alp bojeu g|je= 

 noeglj bermaent iss. ... 



%. T>e blaberen ban bcn$erfclecroft'Sntoecbcn<©Im- 

 boom itiogen ootü bc ©fftn enbe ï&oepen öljs boeber booi= 

 gt)ctooipentoojben : ban fp en 3ijn Jjaer foo aengjjenaetn 

 niet als be blaberen ban ben <$ljcmepnen €>Im-üoom. 



©an Ïjet fiottt ban btfen #erfelcer in beel Jjrrtet cnoé 

 bequacmer om ftcrrilt toercfe ban tt marriten ban «èemepn 

 ®Im-I)out : bacroin macrittineii baer bingoën ban bie 

 grooteu laft enbe fuiaer getoirljt moeten bjagen-, aio ;nn 

 •ffatrolltn/ groote ^pillen/ ^erffenenbel©ielen/ oft 

 fiaeperjj ban JBolenjS enbe «Queernen/ enbe meet aubetc 

 biergöelijr be toerciten. 



B 1 1 V O E G H S E L. 



OP fammigliE plactfcu bnn JlcartiaiiDt tnoiat ben gljemtpwn 

 <ü>Im-boom I pen- boom miDe Ipcn-houc g^eljuttm in (Joost* 

 imptfcljlanot OOtR IIFcnholtz; maet fdmttJBtft Vlmcnbaum ölOe 

 LinJbaft, tnOt Riftcnholtz : fammtBÖt ftcttcn l)Cm WalfcJicn O Im- 

 boom, nat ÖCH ïntgtifcftcn !UCm Gallica Vlmus, oft oock VcUt- 

 Oim, Dat la Vlmus campeftns. g>jn 6latahtii0 {tomen mee^ bat» 

 otn iKcpi'clitii OauüJi qiotlooiDcn Cypens bp ■«Cfjroptitailiia gt« 

 ilfCttn/ tnDt 'Folliciilus Vlmi in't latyn .. Vlmus Atmia fctjijntfim 

 Itaiienbuetbtn-bOOm te toefen. Vlmus moncana Thcophrafti, oft 



Bcrgh Ipc oan Cfttopijtaflua / ia Bet &alftö S>anOtl-hont toatt 

 •Canütcnibjaeeban top tiice nnt ijanDcltnfuIIcn. Vimaiia is gijte» 

 nen boom/ maec een ccupDt ban blabctcn Oen <&lm- boom ggetuc; 

 JscnOt/anDete Ktpncttt oft «Ocptcnbactt sMfW. 



©ommiGöe mattken typ foojttn ban «Slmtn : De eetffe Jetft 

 Hlepnc blaDtren tnDt fmatt tjout: De ttoetDc beeft bjetDt blaftenn 

 enDe een teDtltjthcn Dicltr ftcuprM: Dt DeeDebceft noct) b}ttbtt bla> 

 bn»l BWcn tnDt ftljoon/tnDt een bghanta Jecl totttt (h upclt : batt 

 tetlcbt Dt ttuee Inrtfte niet qttalgcft ober etn bomen met De tiste 

 foojttn l)itt ban ©oDon^tio btft&ftben: enDt loojDen Btoottt/ tnüe 

 ticbticn meer (jouta Dan De ttcftt [ enDe too;Dtn Datcom mttc ggt» 

 adit cnDt onDccgouDen : tnDt fulclta ia De foo}te ban <Mmtn met 

 bjttocblaDettn/ in ïDtft-©Iacnütrmsn>*i>enoe/ alaïobelbts- 

 tnpBUt/bettet ban tjout/ btnnaem om tuitleu cnDt luaBbtna ban te 

 matchen. 13 an Defe Djji foojttn %gn tltlt nottj iBamiehtn tnDt 

 ïPpf fttn: Ot JBof Itcna DJaflhtn mttfl buiebten tnDc gtobtt fatit: 

 Dt iBanntfttna ;pn bltpnet / tnDt ojasjtjen tiatt faebt tn't miooen 

 ban De blnotra : toant ciclt blaDt yetft ttn bnityt : bnn Dt totkltt 

 Dtn <@(m-boom boouhomen ban / ala bp bebooiltjcK ejfjefaept 

 toojDt/al fttiant ©oDoiicua tt ttoüfftltn/ oft Dtftn boom ban fatot 

 Ui.ilTctihnii. 



iJttrna ^onDtua bteft bebonDen bat in't booifepBe JBe/ï- 

 ClaenDttenthJttfoojttnbanOImen wn, bepDe tamtljjchen boogtl 

 tno:Dtr,Dt : mate De ttn fooite toaft rtttitci op met fnu miDDei* 

 flniptfttn enDe fjjb-rachen; enDe ijttft hsat lanobtoojptBöet blaDe# 

 ren : De anbtc fooitt toafi brom / foo tod in De miDDtlfltupcft 

 ala m Dt fgD-tatbèn / enDe yteft biecfeantec enDe niet foo lanBör 

 blaDeccn : enDe Dtetoojbt epsiwrltjch alDaet Ycpen-boom gljthet!» 

 tent cnoe too:Dt mett B|)tacbt Dan Dt booigatnoe. 



«OcOlm-boomenDitomtctnt^alamanca (ftpbt <riufiu«)« 

 totttn bp De ribiett "Connta groeptn / gtbben atn Ijatt toojftim 

 fttc bttlt büfltt Dunne befelinBöcn als Djatphtns / Die peel rooDt 

 ban bcetoetooiDtn ala fp ban ijtt booibp gatnDe toattt befp;otpt 

 ?ön : tnDt bate atit toafftn blepne htabbtbena ala gatnattn / 

 Die ban be ©iffebtta becsaDtet luoiDtti om De bifltbtn mebe te 

 banggrntban ala fp stootte tooiDen/aati licuppen fp upt Dit tooi^ 



tfglj op betongjjc/airmenfc fenautot. 

 ^®e felbe blaberen ban <©Imen ficrlcn enbe ghenefmbe 

 bmtüetoonben/ 6Irphgjtcpootcntnbebarr op gnrlrpbt: 

 trelbe bom oocfi be bfnncuftc ftöojffcn / aljsbe toottoen 

 baer mebe betoonben oft ronbom berbonben ffloiben . 



De felbe blaberen geftootrn enbe met «CbirB bermen gt/ 

 gerteferi bc quabt rupbigljcpt /fcljoïftfiept en melactiSörpot. 

 r, JÜ ln "' t A nfcc oft t,K ' Ifre k b°iR e toa " oe «©Imrn een onre 



luJarr met luat tuint rft IDater inrrhpttmti»n iitnht af ™— 1-» ?»•••.*■• • •—»» »»mr' ( ij 1 «»" Hiiyuus urn • mam o» 



booj ben ftoelganaii bc 6onSctomimïï2J^!ï&2; f° mnl Dtt öa . w J""" 4 ttn ' Börttn fttt * att>t ' ndt f»«f»«W*« 



botfemirbcn/fenbt ^nffn»^ P tnüe flnmtn ffÖ e 6o »; : ««« *'? fP tgfen / ban matthtn fp bet lanDt btt. Silten 



®e^ffi?#nh, S^S??* ^^- • ^ P fp D ' °" n fjïn^'Ö'h : baerom tn ma B ijmtn gbtrn Mt-ftoio 



oe ïntpt bunritcnae rnbt Uhwm; enbe boet be ulecHtn/ 



baer nat ftomtn fp totDttom in't toatet/om ionggen te ktiJSbtn. 



«p De <©lmen tooiDt btt ©itDtt-gout ban fommisöe ooeft gbtc 

 telttnt: Date top af fpithen fulltn/ala top ban Den «aepttuia ban* 

 beltn fnlltn. ©tn £>toattcn «atpinua ia ooth be «bnen bette 

 Bgtigtb Dan bet ©ItDct-jiout. 



Noch van de krachten, ©e fcbojffcban ben Okn-boom ia btt* 

 tettt/tiiDt Dattom ooelt meet tfamcnteetbtnDe Dan OtbtaDtttn: 

 Oan Dit blaOeetn tooioen met get mots sgcfootn enDe 8b*8&rten 

 als anDcre mota-ctupOen / in fonDetgtpot alffc nocb ionsb enDt 

 malfcö ?i)n. 3n't ftojt gtttfepDt/ fp ;gu altgotanut: toant Dr 



OotDt om Dt monDen te ggtnefen / ala gheftpbt ia : ftlfa Dt BB** 

 moaen oft ggtboifttn armen oft betnen gtjentren ftaeft; alfmtn Die 

 icDtn /toott oft baDtt in toatet oatt •©Im-blaOcctn (aüten oft met 

 »' fcöofffen ban be toojteltn) in ggtfoOen iJn, 



