1} n ' Cruydi>Boeck Remberti 'Óodonsti: 



ï Acrd,K l - 1 chrc„dcNVcrclunghc.^Icm» ö fe ! *t/bat ^^X^&^^^^^^S^ 



foojtc peet tip OOCh Sambucui tolns lacimans ,J)at 18 VI - 



ben ©liet alle be1«racl)tban ben pabirft beeft; tt bleten 

 om te berbjoogrotoe te tjeelen/enöe tamelijckcii te ben 

 teeten oft te berbjijbcn. Jöaer in ber biacrljepöt ben 

 ©liet fjeeft niet alleen beboojfcube/maetnorl) taeelcatu 

 bete nrarhtrn- lüant be frb02ffcn/ blaberen cnoc longlje 

 frl)eutfienis ban ben ©lieivenbc ooefc be bloemen enbe be* 

 3ien jijn niet alleen bjoogbmaeruenbe/ macr oocb bet* 

 warmcnbe ban aetbt } cube jjcbbcn ooc6 een purgcrenbe 

 oft benbuptu Uoeeck inacrlienbe 6tatl)t/ botljniet fonbet 

 fctüghemocpeliicïiljepbt oit beroertcnifft bet magljen. 



KDant be tonglje fchtutHeno rnbe tn^jöeliitfiJS ooeft be 

 blaberen ban ben ©lier / met eeniglj moetf oft pottagic/ 

 oft aljs Jtfuetgeo gbegeten/ beroeren Ben bupcu/enbeboeii 

 feamergangb Jjcliteiv tn&t fomtiibts uecren fp be magf)« 

 foo om/ bat fp een mabfiiglje beroojfaeencn. 



35e groene mibbelfcljojffe ban be tadssueng ban ©lier 

 fet be blaberen enbe longbe fchcutfeetus niet ongelijtfe ban 

 toerrkingrjanbcrtj ban bat fp bcel fterrlier isv met gebult 

 enbe beroermge 't uiater enbe be galachtige bottjtigbe- 

 ben afiagbenbe/ alfmenfe inneemt: enbe" baer om is fp be 



uyr°hefiiedcn btaders. t©Cb|ttOt noemt Sip Bergh-Vlicr, als oorlt 

 ntJtftpDt iu i in't 3latgn Sambucus montana raccmola : an8tre 

 nocmenfe Sambucus cermnus oft ceruina ; ll»"t -franK!) Husfau. 

 uan e . y,ut bloemen lijn fJrtHtflMt ban rtuch: bt beflen ?nn tap, 

 mgli/ bol fapa/ cttBt goeBt ban fmoech : cnBe Be Vletten tttn fle bla* 

 Otrm geern / in fonoct ptpat de ftittBtn / al» fp ionggtn biagpen. 

 S>v &jaft Btcl in ïSoIfinc. Jn 3talicn licttlc ooth s«mt»c «,.«««. 

 teatr tjout ia nocp totecktc ban Bbtmtpn ©liet-bout. 



Sambucus Icalica feu petegrina , ban fommight foo Obtijttttn/ 

 om bat bt tatfctn ooth Bol boob metflb #» al» oit ban e\\ n r 

 iaanBeranitt oanflelBim&pwnsa/ ró-'t SSooBöbnptftUWei- 

 fche Holder sgtnocmt. . . 4 



Sambucus humilis /oft Samburus herba , iif ben gaBtth oft 

 Ebulus, bit ban ggeBaentcflen ©litr feu göenjeftt/ tnbe ban ttbrft 

 enfle fttatpttn Dtn ftlben te boben gaet. 



viedcrhout, in 't 131*. blaot benwaent / bctfctnlt ban flefen 

 ©liet ; bit notgtane in ©jieHanOt obtft Vledder heer. 



©t SEndaS-oojen maffen meetc mBt iSooiöttfttjc güttoefïrn 

 acn bc ©iicttatktnöfe ttn inet ouflt #t : «"** ïtfn fctioifacljtialw 

 [tctatötigli/ ItnoiatStigl) tnBe gttimpeft/ bettploplten* enfle lioi(e> 

 ïtena licbbcnBt nla ooien/matt binpn Ban Btttotn; cnat fett gatB: 

 niettemin in' t toatct gbelept/toOjBtn fp faeljt/niBc foiillen ate fpon» 



Jnojbt fp gljcltooten /enbe 't fa»/ bat baer upt gftcbounjt 

 ijS/toojbt mttHDijn oft TOcp te bjinrlten ghegbebcn. 



«De bloemftenoban ©lier/als fp nocl) berfcj) jnn/öeb» 

 ben üoth iet ban be beojfepbe ürarljtcn : toant alfmenfe 

 met etnige fpijfc ingeeft/ aio m «Cpetüocrficn/oft anbtrji/ 

 ban beroeren fp ben bnprfe / enbe maerhen hem tueetlt. 

 3Dan be Telbt gebjoogljt jijnbt/lrggen betooojfepbe &ratl)t 

 of/ mitfgaberö alle be borlitigljepbt bie baer in tune ; be* 

 bouben not Ijtanfi be Scrtcertnbc en bunmncuenbe hracjjt. 

 <t?bir1i/bacr befe b?ooglie blaberen mgrb3cpt&t3ijn/ot> 

 be fpnfen gljcbaen/ m bc magc feer atngljenaem/maerkf 

 ïuft tnbe aupctiit om eten rnbe kan be biche rauuje oft 

 xmrijpc botbtigljeDcu boojfnijben enbe bun maeclien. 



39t platte fabèöeniSljan ©Uk gefyoogljt en 3rjn foo ge? 

 toclbigj) tu'tbJiKÉfn tuetafjJ be blotmcu oft blaberen: 

 borij fp bonnen ben buprit ooefi beroeren enbe loss nmec- 

 Ëtn:rnbeiagen baer booj alle taepe flnmarhtigt flupmen 

 «nbebjaterarfttige bocljtighcbrn/ te weten mpffcberghCï 

 b?og!jt oft likpnghcftootcn/ enbe omtrent een bicrenbeel 

 looto tfeffcnö ingljenomen. 53cfe faeben oft beïiejt moe- 

 ten/ berfrlj gcplut&t 3rinbe/m «rbirJi gheüjei«6"t,n)ojben/ 

 tnbe baer nac gebjoo'glit : enbe ban Uio:Qt baet btnuae; 

 meltiffi bp ghciocgljt effen foo Ütel gljcöjoogljben IBrjn- 

 bjoeffem/enbe een üjepnigljfliin '2tni)ffaebt: toar.t foo üu 

 repbt oft gebeten jfjnbe/ nonneiifp foubereenigljc moei>= 

 lijtufiepbt oft febabe IjaerbjercHingtc boen: enbe 3nn foo 

 gebmiXEt be üiat crfurljtigc (eer nut rn bcciuaeni; te üj eten 

 met mat lünnc ingenomen en ettcliulic Dagen aefjtcr een 

 gljebmpc&t/ alö ben firantben baer beljagften in neemt. 



©rerfwribrss fepbt/ bat be ttcre oft ionglje enbe groene 

 ©liet-bla beren gejiooten enbe met ^oleiua/ jöacbter oft 

 meel toan<S5crften mout bcrmengl)t/feer goebt 3011 gfielept 

 op be beete flnillingben enbe oiuficiiinrjijfn; ör nalijnnt* 

 Jepbt genefen/enbe be ghene bie ban tenen ijont gebeten 

 gijn/ betjulpelrjtft 3rin : enbe batit felbc met JBochtu oft 

 èamjsruetbcnnengfot/bepiiiuban'tflertnnberfbeten/ 

 baer op oljcltnr. 3nigciiirftö bat fp be bolle enbe uptgege* 

 ten oft biepe gaten met goebt blccfrl) bullen/ e % ngenefen. 

 $et mergij ban bc longue fterlishrno oft pnphenjs ban 

 ©lier en beeft geen mcrrliclijclie en uptiicmenbe üra rfjt oft 

 t pgentbepbt : ban 't ftlbt gljebjoogbt enbe een uicpnigbjJï 

 &en in een gbcbjongöm oft gbeiujougljen/enbe foo op 

 be monben ban be lobpenbe gaten oft (üftelen gbelcpt/ 

 boet bié uiiibet monben enbeopengacn. 



33e «Comme ban ben ©liet /bat is 3ubaé-ooj / beeft 

 oocti een tfamcnttct&enbe enbe Djoogbmacrl;cnbe Kracbt. 

 '^ niater/baer fp fommigge uren in gljeüKprfit ijs gl)t= 

 toeefi / in ben monbt gbcnomen / enbe baer mebe gbe? 

 Ipotlt/ bctojnft be begmnenbe ontffeningften enbe titvtyu 

 tmgben ban ben monbt enbe amanbcltn : enbe maeebt 

 be QtjcfVDollcn Ijupglje fmal enbe Iilepn. 



BIIVOEGHSEL. 



Ift't ïattin too'.Bt ben ©liet ban fommigbc oube CrhiDbereooth 

 Sabucus gbtbtettn; in onfe tatl fomtöata HüIdcr«,tnBe Vlicdcr. 

 53e gtitmtpt» foo;rt ftceft bp lobel btljalbtn be boojgamöe 

 nott) Btfit narmtn s te bjtten in 't lioogljBuptfcji Holler -, in 't 

 5rranfcg Sehuz , SuCcrtnbeSuftau ( anbtte fcggtitn Surcau enfle 



Suycr; ) in't ^^Mnk^inufn , Sabucc enBe Cmvtto. <De tüwtfle f0015 

 tt noemt bp VV'itte Vliet i in't ï,atfcn Sambucus fiv.au alboi om 



gïommigftt mttn 0« |Ojupmen op B» ©litr-boomen ; enbe 

 fcggtitn Bat Bc lïiupmen Ban een putgöettnBe tnbe ben buptl; 

 (oa matthtnbt htatftt ftcbbtn : Ban fp blaffen fett tmalsrR . 



Noch van de krachten. ®e Htatl)ten/Bie ben ©liet bemfltnn 

 be boojfepbe notl) bttft/ falmtn in 't «Capittl ban tjaBteft tnoggen 

 frftn; foo bjeftcgen't ftntju/ gtabctl/ ttiatrt fucbt/ «eet j)n/al« anaete 

 CDebiehtn. aaan men boubt Btn iSlict epgJjtntlDCR Booj bjatm in 

 Ben ttoteben / tnBe dtooglj m ben ectftcn gtaeB. iBatt booi allen 

 acbrmen bar Be ©lier-blabtttn no:b gtocn vJnBc gbefrootcn oft 

 met èont tnbe «ÖBith sbcf>u"< / alle quabe wrig&tpbt fteelen/ 

 tnbe Bc nipbiglitpflt oes tinpt» gfttuefen / o.ieropgjjelept/ enDe 

 'tgbefmeetatiibebinBbt""' bentoojm oft ben bijt gbtnoemt. 



i)t felbc ülaBetcn in IDon oft ©lic gbcfooen/ matcHtii be Jiac» 

 bc miltc factit/ baet op gtjelcpt. 



©e ftlbt blaBtitn enbe Bt bloemen gbcfobett in JBijn met fto* 

 nis!) / Blltntfcii Benttoiibenen&e DiooBben Ijoefï/ ctttfgche baa{jen 

 nclltct cen gbtBiontftcn. 



39tfe blabtren ( oft ootft Be bmtbttn ) in gtitfouten toatet gljt,» 

 fobcn/beRtmmBc fmillmgenban Bt botten/oact mcbe gttijaffebcn. 

 iRaet'tf.ip titit Be ©liet-blabtttn betfoet Bt ontffcltingbcn cnbt 

 liccciaBctmglicn Bic in Ac uionOcn Bta IjooftB homtn omttent Be 

 IlttfTcnen/enticinfonBetSjepBt aen'tbtlltktnBat bp oft op De heef» 

 fenenligbt/Bactingtjcnottn. 'arfclbe fap mtt ttnigbt potta* 

 Bit oft mots inghtnomtn / mattitt fattiten flotlgangli. 



jSaatt Be ionghc ftbtuttn ban ©liet in toattt tot Bt Ijelft 

 tot ciijcfofltn mtrtoat *>afftatna/ Bettocchen be maenfltflenflcn. 

 ièatetban Bt ©litt-blaBtrtn gbjeoiliilbtct/ia goebt gbtleptop 

 bt -.ctrti; tnöt ontfiehingben Bet becnen oftftueneit/ alfmcnbie 

 baer mcbe toaftlir. 



33cfen ©liet hjoibt ban bttltn gbcatbt aln btquatm om atfe 

 tatoc oft flijmactitigöt obctbloeBigücBcn / enBe alle toatetacgtisbe 

 bocl)tigt)cBcn af te lagen :enDc Baet tot touiBm fnn iongge malfcbc 

 fclieiiten bcel gefoOcn enbe gcgettn.Ban ban anBtre tooiBt dtbinnm* 

 fit fthoiffc allttn gcb;uptht.3Dot!> OP»» Bttlmtnfcgenbttl tegen/ 

 in fonöttbtpbt binnen 'alitbaemabcclggebiiipckt/ aloecuoBttia 

 geftpBt ia : uiant liji maecht baalgtngbt enfle betoettt in bt magt/ 

 entte firimpinggc in Be batmtn tnBt bupth: tjp onfttlt htt garifttK 

 litbaem/enfle beneemt bthratbt enBeBefontljcpBt ban fle leber:feffa 

 Ben reiitft ban fgn blabtten / maec meelt ban firn bloemen / ia foo 

 ftcttk/Bat gp Bc gerffenen UttiichtttiiBt bt bittcftt tnBt bette mm* 

 feben fect baeft upt ben neufe Boet bloepen . Niettemin bc ftlbt bla* 

 Beten gbc&ianBt tnBe gljtpotflttt/ enfle foo m Oen neufe ghtftefcen/ 

 ffclpcit 't blocpni: enBe ben tcuth ban be ftlbt blabettn tnbe bloe^ 

 mtn beriaeggt Bc (langl)tn:cnDt Bt bcrithetis/enBe fonottlmggen bt 

 platte faBeftena ban ©liet gijcuiooggt/ujn goebt bt stJtnt Dit fttt 

 bet ;ijn/cnD» geetn magttB tt uiactu / omttent een bietcnBtel loota 

 fmacc'emaiBbena met buitttn t©nn ttttlotSt bagbtn achter een 

 ggebiupcht/ met toat € anrtl / mite batfe be magbt foo ontftelleH 

 tnbe liatflDoen obetgheben.ïOcfemebefichena omttent ttn bitttn> 

 Bcel loota fmatttngbenomtn/ boen ggtmachclgtk piffen. 



JBet 'tfap ban Dtft&cnen BaoiBt ootk tenen goeotn enfle toofltn 

 «EDkk gbcmactkt / in fonBttgtpBt in ©jnntftrgth : Uiant hwt tt 

 lauDe gliebiuptktmcn Be bloemen Baet toe metft. 



'C felbc fap met lijtmiag ggtfoDen/ toaim in o'ooicn gbegorcnr 

 bctfott Bt pgnt Baet ban. 



33it felbe fap ban 9liet-be;im mactkt btt gapt fuwrt / flatt 

 mtbe gbcfbtktn. 



3Dan Dit booiftpbefap upt tgpe©Iitt-be'ü;n gtbjutht/nwjBt m 

 fommiagt lanbtn Boot fpgfe ggtbiuptkt : enbe Baet tooiBeti Be be* 

 wn alffe heel t i)p ;i)n af ggcpIucfet/cnDe ooo> een ftfte ggciaeggt/om 

 papbtno tnBt fauftn ban tt matchen : ftlfa Bt iongtjt hinflertn 

 ban ^tottarlinDt pltggtn Bit tooflt fap mtt meel Bith ggtmat eist 

 tfnDe gtectigb tt fupptn/ tnBt Aldermooft te heetea'fepflt lobel. 



©Iiet-fcbosffen stocn gcfiooten in toatet ggefooeti/ tnbe foo gj)e> 

 biontken/ flocn bequaemcujch bjatthen tnbe obtvgtjcbtn. JBatc 

 ban Bt miöBcIfcUoifTe ban ©liet tooiBt een falbt ggemactht/ (on* 

 Dftlingbtn nut om De bftbtanotptpot te gpentfen. 39e fdbt Ctgojf* 

 ftn utbbm alle bt kratgrtn Oit Bt b»?itn / blotmta nibt blaotctn 



bun 



