1344 



n-fioovt) 



Cruydc-Boeck Remberti Dodonaei. 



• Acrd , Kracht ende\Verckinghe. 53e fittrncn ban Bi 

 $nn-noorhcnj8 hebben een bertrercnbe enbe mateirjcfceri 

 bertoarmenbe bracht / tne frfpinen m 't mibben Man be 

 toarmtecnbt hoube nljrftclt te toefen : fp bctfarhtcn be 

 routoighcbtnban De fictie enbelongerrn / tnbe ghencfen 

 ben ouben hoeft / enbe be langhburigbe qualcn ban be 

 liojft/ foo tod alleen ghcnottn ató met ^onigh oft met 

 ttmghe anber lecHiiighe inghenomen ; rnbc Darronnim 

 fj> goet beghene Die uptbjooghen / cnbe be tccrenbe ficclite 

 hebben : tp boen be berlojen hrarfjten enbe fiercïitc bca 

 ïtchaemö toeberfccrren/tnbt boebcn oft bcrciuiCBCn het hjf/ 

 tnbe macc&en eenen trienen enbe rrbeltjcncn goebcn gnl/ 

 tnbe gheben titel boebfcUs ; hoe tocl bat fp niet heel h.iefc 

 oft lithtclncfi in be maght bttboutot en bjojben. i©aet* 

 om ftootmenfe Hlepn / enbe men ficbtfe enbe uaclitfe met 

 ^upcfeer in .flöarfepermen tnbt hoecSESHenjS / om in het 

 l'actftc ban bemaettiibcn nut anDcr tat.cfctt te eten. 



5Dt ftlbe ^nn-heernnenö 3tjn goebt be nierfucijtighe 5 

 tnbt bcrfocten oft bebtoinghen alle Bnagmghcn banbe 

 blaft/ tnbt ben bjanbt ban be pifft : toant fp betrachten be 

 frhetpighept ban be felbe / tnbe fnllen be phue/enDe boen 

 De piffe ghemacBclnc» rijten •• enbe jijn Datrom goebt be 

 ghene bie met ben fteenenDe grabeel ghetjitelt 3ijn. 



§>p boen Dtbjoutoen oocHbeel melclijï htijejhen/ enbe 

 bermeerberen het faebt : baerem bctbJcclitn fp ben lull 

 ban btjftaptn. 



gpen ghehtrlen #iin-appel met berfrhe JBalroue ghefo- 

 &eti/ aIa<C>alrnuS fepbt/ enbêbaetnae met tontl^onigfj 

 totbrroin opBljefDbentotbatbitaltfamenfoobtcB too?bt 

 aio lf?ontcjlj/ ië een fonberlingljr temtbit tnbe bate ttghen 

 alle gijetjebtn ban be hoi ft enbe longeten / boenbe alle 

 fiupmen etibe taepe borhtirjhföen loffen/ enbe ghemarhe- 

 hjtften rnfen. 35tjnae 't felbe fretupght ^iofcojtbes oocfc/ 

 feggljenbe : 3De heele enbe beifcljclncft ban De bootnen 

 gheplucliteitMin-appcienghebjouen / enbe in forten toijn 

 ghefoben / Min feer nttt ghebjupent teghen ben ouben 

 hoeft enbe untecringhc/ alfineu ban bat nat bagelgcatj Djp 

 hroccilienjJ bol öjmciu. 



etberji/ s\0 fn bt lanötn tnbe rijtBen ban i8?ienf efi/albart 

 ban felffi boojthomenbe : ban hp toojbt ooeft in be hobeu 

 enbe boomgaerben gfjeoeffent enbe onbethouben. 



f Tijdt. ©eb?t!thtrnbanDtn$tju-boom tootben m 

 ben©trfft-rnp.. 



9 Nacrn. «©efen boom heet ïjitrtt lanbe #fin-*oom oft 



tiin-appcl-boom / cnbe dammen $ijn-boótn / nac ben 

 athnfehen nacm Pinus tnbe Pinus fatiua, Pinus vrbana 

 nft Pinas man&eta. 5Dieban JtëareDonien enDe beanbete 

 «©ritcfetn noemen hem in't «ömecHg Peucc hemeros ntvi» 

 «A<tpof : maer bie ban Htcabien enbe ban <CIea heeten hem 

 Pitys nnöf, als <3rhcophjaftu0 ooch bctupgljt. «ïnbe baer 

 öooi ftomt het bp/bat be fieernen oft nootKenss/ biemen in 

 begijn-appelen binbt/ban 59iofroirbcjj/<6aIenuiS/^au= 

 lujs cnbe meer anbere oubt «©ritchfcht fc&jnberiS Pityiï 

 «nbe viyidtsnnviïtf genoemt boojben. "Ban 10 nochtans 

 nocl) eeH anber Pitys nhv ( ban be anbere <6riechen foo 

 flhemepnlijch gljcljecten/ bie in'tHatfjnPicea heet / bat ij» 

 oefioobe ^enne/ biebanbefen Pitys ban Srcabia beel 

 toerfthilt/alp 1*11 be utfchjijbriighe/ bie top baer ban gheben 

 fuilen/ bltjcben fal. 



®e gheheele b?ucht/bie top #fjn-rtnpcïen noemen/ b< 

 Jooghbuptfchen Zprbel/ toojbtin't <5tietk$ Conosenbe 

 Conoi Ka.™, ghtheeten; in"t Hatijn Coni: ijochtams «s Co- 

 nos cenen gljemcpncu nacm ban alle be bjuejten ban buf= 

 bantghe boomen. J®en noemtfc ooch in 't HatrinNuces 

 fmex : ^encfitheiis hectfe in't «©rieeftö Oftracides oV P «i- 

 ïv i ^iotlcq CarpfttUS Pityina carya Tlnvïva »afi/a : tuant 

 athenots betungDt bat hp baer mebe berftont tt bturiitei» 

 ban ben Boom bic -Cljeophjafiuö Pcuce noemt. $et 

 fchfmt oocli batbcfe gemtfehe bmcht in't <6riee6ia Strobi- 



£ ÜT , 'n tnöt ^u CC A tos K ^ 0f tian<6alenti!6 genoetnt 

 toojöt { Com.4. hb.Hipp. Deviaus-ïac.inmorbTacutis:) 



DL C ^ a J!t rtl ?F fi ( te toe "" '*• *• °e aliment. fecult. 

 fcS„. n ft. e fe ftltom,6atalu ' Smrt °' e " nam» Strobilus be 

 SS ! te^ff 1 l an orfen appel tnbe nietbe 

 n7fimni7r J£ï ï, 8 ",""^'"^ ooc& elbetiS (batnj lib. 7 . 

 fnSï'fr^J^fe ltp * W* bebjuchT/öie in 

 *rti appel frlmnlt/ Coccalos tnbt Strobilus heet : befclbe 



Sttórt. ^ aU * toO0 * fc P«i S/ enbe^t-notfiènin 



- B II V O E G H S É L. 



D«ï 'Tamme oft teBhtntooojBigöt fooite ben Oen 19Jn-6oom 

 Ötetm't iati)n öp lobtlPinüs vuigatiffimaiin'töoogöotiptftö 



ZamcrZirnebauni , Arben ,Hartzbaum , Ficl«ci!baum,enat Kyn- 

 holtx.cnet WclfcherZamc ZcibelnuffenittfC Jrtanft!) Vng Piniin't 



<?ngt)tlfcti Pinctrct. 3!n onfe fac! peeren De Wucöreit Pingels oft 

 pingels; in Jtalitn Pigulitri: tnöt ötltcernen;t)ie aa«tn ?fin/l)ttteii 

 Pinocchi. S>orami3t)t mntcftm ttnee foontn öan 'üEamme l^ön- 



boomeni tCtotrtn Manneken tn&tYVijfken.iOt Ülutijttll ?pnmCE/i 



met cen froatt tooötacöttsb (tof bebctht / Dat Ot öan&tn bupl 

 mnctftt/ alfmett Bicatiuaetftt. 



5©cftn boom btgjettt centn fabelacgtigöm lictiten enbeftttnacl^ 

 tigljcn gronDt; tnottoaft omtrent Dm 'KtEltant aiactlitfft / en&nn 

 filttngronfit/ alebpBaütnna / baer een groot bofcö baniJjjn- 

 boome»i8/ Pineta göeljeettn. üip groept meelt ban De heerne / Die 

 Bljrftr moet ;9n in taarme lanóen in <©ttober oft J?obtmber / 1» 

 ftoiiDclanocn in ©poKltelIt entte /B:crt/ intoel gljeipaniODc entte 

 gocbe aerot: toanr fommigt)» oeffcneti bet lanDtDacr tjp ep tnaft 

 Blltlytft liet 'artrloclanat ; enOe öp Doet Detignt al 't gbene Dattee 

 ontter glje faept ia. ©p fai langber lebend ia 't Dat lm DichUnjIo Ban; 

 Ce ftgoiffc berooft tBOiDt/ miDta Dat onDer fijn fctjoiffe beeleblcpnt 

 luoimfeena groepen/ Die 'tbout ItnagUcnenDcbeDerUen. 5©an ala* 

 men tiem frin tfoppen af kapt Dan en fal ijp Daer nimmermeer bmtb* 

 ten Djaglien; enttefalftouaDaer natbergatntnDe mtt mcctuntöot? 

 ten. ïlaoe ionaBcfpJuptRenaDoaitltomtn/Dan mottmtn beheer* 

 ne/öicroeDsr upt DeraetDenbot/ miatfaaDtra OcfpiuptHena/Oact 

 foo lang» acn laten bjöben tot Datfe tiait felfa afbalt. g>«ntt Safi* 

 Imafcpat Dat De bolTcötn ban De lïjin-boomen bctbjanttt wntt» 

 in <epcftcn-üoflreyen beranoeren. Sneert fcggöcn Dat cocK ia 

 Tcdaoft betrigbept entte Weede becanttert ala Den iDilDcn l»ön- 

 boom. enaeOeft Pinus tedaaiojDtinStalienopfommige plaetfen 

 cmbn gbclitercn. «San Doet bari/tnDe Ban tjatH enDe #ecti/ enD» 

 oochtanDePineae purgatrices , Dat ten biemttt 3|nDinenft& getoaa 

 ia / falcloera Bhefpioften tijosDen: ala óothBan De #mgelaDari 

 iBalnta/ IDijn-apptleBanïÈeru / enoe anDece anDifche Oiergbe^ 

 Igtbc appela enoe heernm. 



Noch ian dekrachten. 33efcberieban De Bjncfiten/ tnDeootft 6» 

 fcSoifttDanDenpijn'boomiBDioogrjcnttebanactCt: D» bfaoeren 

 Berfioelen / entte hebbm beclc anocre ftracljttn/ Die 33oDon{iia in 'r 

 bolgtitnat «Tapitelöetljaelt. t!3cn öarfi uertoarmt / fupBtrt / entt* 

 macthtmojto. >DanDel9tngtla oftheernen Banttefaön-appel- 

 nootfeena/ale fommige feggcn/iijn Boctjt in Delleer?tcn^entteBJarm , 

 in't oegiiifcl ban Oen tb3teDen graett. 50e bette #iDe groote/ Die in- 

 3talieii pingele l©j)fl,enoö«ten: Dan fpenBiencti gljcenfiiia niet 

 De gbtne Die beel ineftjooftfajeEt gentieltjön: toantfp beftDatrcnbtt 

 Booft: enDe alafp toat te langftinDemageblijBtn/Dan matchen fp 

 Rnaging&cn entte berhittingt)tn in De felBe/m fonaetbeptouttt entte 

 J»t(i Böettwjbm: toaut iiscg üttfcjjajitoe ftbatteiifpmtn ; raaetfp 



moeten 



