Het fefte Deel. 



mottm tenen rjDr langt) in toattr gbrtotpthr töïiOe ( om paet ber< 

 tigiicpor enDt fcperpigutpbt af tt nemen; ghrcen tooibm/ enoe met 

 C:oogli ■ rr tutten met gomgp / ban De bottmgbt oude flgmengpt 

 mcnfcOm/ enDe nut êmpthet / ban De Beett eiiOe galatprtgüt oft 

 tongtje iitoen. g>p tjelpcn oe gpetathte/ btbenDc enOe ciigliUo)rti> 

 Bpemrnftpcn. openen De loiiBbtccn/tnOc gpciufcn Oe tecten Oer fel» 

 bet . tnDe Otpbcn alle bettotte taept tnbt flnmcrigtic DocptigpcDtn 

 upt 'tDtepfte Des lof 0. ®t ftlbt ?5n ooth goeDt regpen Dr gitbt/ 

 pgne ban oe ttnutocn, ctiDe u.iti sen rnggpt enOe gticncfcn De Kna» 

 gingpc enfit ooch De quctfurcnoanDtraagpt/ mtttDtgcbjce toatct 

 oft Poictlepn tap ingpenomen. Jbp matchen De magperemen* 

 ft pen bet. 



!&p ?im ooth goeDt om 'mwttmtlitoen te gpencfen ; te toeten 

 abt De hranthcDeu tooch ban 'ttnarer/Dacr Dcfcbmcbren ui gbtfo> 

 oen ton ban onDtt opujactco laten gaen. jn bcherthban «trien 

 lapius te Uoomcn bonotmen onlangp» in ccncnfrccn gpepouujen/ 

 fiat De Puigptla giictcn met ii omgü gocüt ujn oe geut ou uloeDt 

 fpoulsen. 



Pmgelo gptfoDcn tot Datfe mojto tijn/cnDe Dan gptftoortn gpe» 

 lDch oe ImanOchn/ mot oaet SJupthet bp gotoatn / enDt hlcpne 

 "i-iufrjiicii oft Counrpcn Dan onDtt gtiemcnytit i tnDe bit rfamcri 

 met IjotnDccfop mgiitnomen / Oirnt toe! tot alle htanchpcOcn Deo 

 bo:fta / rcgpcii Den ouocii poeft tnDe Ijtt Kiepen cnoc Den hotten 

 aOcm i cnDc ooth pet upt tecreu : oen LkI> de e,no, in oe Iporchttt 

 upt De Punlicctncn gtmattht/ peeft ooth alle De booiftpDe hracp» 

 ten. jftaet Den riwiMmt oft r<g>m*H , een fooitt ban JBatfC' 

 pepn in J tnlicn fcer gpebjupthtlyth / is goeDt uooi De gpene Dit 

 uptgpemargpcft ton Dooi bet onmatigp bocttn ban pun blttfcpe» 

 Igthe lullen : cnDcbict Oiupptlo olie ban Ptmfccrincn / m een Op 

 gpeOacn/enOc foo mgpcftoolgptn/ bccincet uctcn Den btjllapcua Itift 

 RiDt maept. 3? e faut olie tu.irm gpefitthen op Ot koen Die gljc, 

 taetht ;gn oft beben /glimecft Die. 



HDatet upt Dt ppn-blnbxrtu ( als oorfrupt De iongpe buictncn ) 

 gpeotffillcert i 10 tfamenrttchcnüc enot froppenDe 1 enDt Dactom 

 goeDt trgpen 'troobtmtli;otn/tegpen ocbloeoen ban Dt magpe/een 

 oft tüjec outcn boot De mr.clrpot glicDionthcii met ouot swpthet 

 ban Kooien : tenen tooth ban't fclbe met ê"inchtr rnDeOmmet 

 gpemaeckt / in Den monDt out fan jptn / Doet alle fiuthingpcu op. 

 bouDtn. 



Oe grötnt pijn -appeii, peel gpeDifttllcett / eet lp patb tootocn . 

 boen Dat felbe / tnDe gptbcn etn feet gocDttu.ucr om De rimpels 

 upt ben acnftcpte te twrojpben / enoe om te beletten pet tenor upt 

 groepen cnDe gtoot tooibcu ban De botflen / is't Datmett tenen in> 

 ntn oocclt Dacr op tcglir/Die in Dit mater nar gpcmactht 10. 



•Dt gptflooten ftpelltn ban bc bjutpttn / enoe De fepoiffen ba'rt 

 ben boom / op't biet gpclepDt/cnDe Dien tooch ban onbet ontfaii* 

 gpcn.'gpeneclt oe opfipgingpt Des mocDcro. 



©e loiigpctfutptige/oftoit Dooi lan je fiethte tiptgematgelr «jn/ 

 mogen punne tooonttcDc nemen omtreur Dt boffeptn ban Dt Ppn- 

 boomcn: toant Die locpr ia pun feet goeDt. 



Dan bit ppn-boompouc motot afftpen gbebtanbt / bit Weed- 

 aflehen peet; tot Ueclc Diiigptii ftec gpcbiupehtujch. 



HET XII. CAP1TEL 



Van Wilden Pijn-boom. 



Gheflachten. 



D€ i®flöe ^öijn-boomtn jtjn Dtclerfiattfje : bart Bie 

 UJOjDni m tVDte tjfjrnacfjtcn brartptn/foo bat Ijet ecr= 

 fit 3r ben TOilöen Scral>iai)n-lK>Dm/ rnbt Jj« anber titn 

 StE-ï&nn-booin : bietlflt bnfonbrt ttitbreoui in ttottoft 

 meet i'i.cbrfomtf 11 ücrbcplt fiilïcr. luoibni. 



« Ghedactue. i.A. ^m €«(101 ï©ilöc« ^ijn-boom/ 

 oft<Cctftcn ïBilben »crat,-^nn-booin/ gijctijcbt Den ge= 

 mepnen dammen ^nn-boomflfjenofofjriun is bitfitoijls 

 lerglier enbe niet foo Ijoogh / uwer Hiel foo Dien. sum 

 ftöojffe 10 btoot enbe gtabt . 33e blaoeren 3nn als bie ban 

 ben «Sammen ItafbV bun/fpirjs enDe frtjeru/maethojter: 

 tufferjen be tuelcüe fomtnbtis ftet frijcyfel ban be toeïto* 

 menbe b?«rfjttn ftj)uplt. 33an brfe b^urljten oft ïï>>ribe 

 $iin-anutien en Jnn gljeenfiniB foo groot/ maer Iioj t enbe 

 fchpn / Ijatftatfjtigfj enbe bol teucb-s; be Uiefcfcefoo fjaeft 

 aio fo bjooghgljeUJOfben 3tjn/ ban felfo oyengaen oft ga= 

 pt" enbe op bet aerben ballen. 



b. 33en ■CUieeben TOtitren oft 35ergö-^rjn-boom en 

 to« ft foo tjoogfj niet als ben boe&aenben / anbers foo 10 

 1>P eenen frtjoonen enbe luftigj)en oft aenfienlntfeen boom. 

 ï)e Draberen maffen aijs aen be boojgaenbe foojte/ beel bp 

 een/ bun enbe fr«etp. Tiebjurötoffttppelija bnnae foo 

 Bitö als bie ban Oen fiooben -T-ennc-bomn / maer boiter; 

 ootHljarftacJjtigb/ enbtfeerlneiKHfaem. ^e^ootBenjS 

 enbe tjaer beernen jnn feUpueu ban Die ban be <Samme 

 ^ijn-appel-boonien / enbe 3011 brjnae bjijBanrigf) ban 

 tnacriifei. I^et ijout ban beftn boom is ftfjoon enbe loeU 

 ntcucube/bequuem om Daer berberis enbe anDer tuercit ban 

 te maetaen. 



C. uïsen herten 25ergf>^ü«-öoom oft T©tIoeni>ön- 



Het dercighfte Boeck. 1545 



booincnfjeeft gheenen gtooten oft terïjten mibbelftruncS 

 baer Jjp in be fioogote als be anbete foube mogen mebe op^ 

 ftiiieten: ban geeft upt eene uio^tel beele tjerfcfjeuben tac* 

 Ren enbetanr&en/ Die ter aerben UerHijepbt iiggfjèn/noeft* 

 tanfi Vat\ nrijtien oft «Bintigfj boeten ïangfi ttojben / fêec 

 bungljfaem enbe taep ; enbe baerom fter Iiequaein ombaec 

 rcepen enDe jjoépelen ban te maeeben. ^)e Sïpptlen ban 

 befe foo^te 3ijn als Die ban Den «Cerfrcn ©etgj-^tjn- 

 booin / maer beter oft ftcreber ban reuen / enbe meet 

 ï^arfteban fjaergfjtbenbe. 



1. A. ®en «fetfien Zee-#ijn-boom toojbt niet beel 

 meer Dan ttoee mans lenghDenfjooglj : enDe heeft «ojtec 

 blaDeren Dan ben 'STaminen ^nn-boont : fijn appelen 

 3Ün langljttiojpigftronbt enbe toots-g&ebJijs Abriftci beel 

 ï^arfts ban iiaer gfjebenDe . 13an Dit ghefiacljt binDt^ 

 men tbiee berfrhtpDen fooien / Die ban ben anbrten ncr^ 

 gfjens in en betftljillen ban alleen/ bat Derene grootte 

 b?tifljtcn oft appelen heeft ban b'anbet. 



B. ©en anbeten Kee-l&hn-boom/bie Carolnö «fTTufrut? 

 atngeteetbent Ijeeft/ iu nautos eens mans tenghbe fjoogfj; 

 enDe Ijeeft blepne blabcrcn/bnnae als iojtfecn-blaberen/ 

 maer hp blijft altijbt groen: De ©jurht is blepn, enDe Daet 

 in frhufllen oorb feer blepne beernhens. 



H9t alle De boo?befc{n*ben foojttn ban "HWlDe |>rin-boo« 

 men bloept een ttJitte enDe ttJelnecbenDe bettigljcrDt / Die 

 men $arft noemt. 3Dt felbe mojben oorb beranDert / tube 

 niet alleen in ftaer hert oft bmrtcnfte/ maer ootb in Ijaeren 

 gantfrfjen firuptb enbe tathen m een olieacfjtige enbe bet^ 

 te ftoffe berbeert : enDe b^anDen gelncb een toitfe als fp ont* 

 (teben ïoojDen: enbe ban noemtintnftTeda: enbe baer upt 

 banmen ban fboart #erb booj be fjitte Des biets geftr ngen. 

 ;E>an menfictben fiooben 3Denne-boom oorbu)elfom= 

 trjbts/ borlj feet felben / ineen Tcdabetheerc»! enDe ben 

 Hojrben-boom ban gebjtben: toant batinen Teda noemt/ 

 is epghentliirbecn gebietb enbeKranrbhepbt oft raifaïat< 

 finghêban befe IBilbe #nn-boomen. 



f Plaetfe. i . A. g?en «etftcn «ergft-^tin-boom bomt 

 tn btbofftljenbanJBecmerlatU/ S>lefien/ jfKtthernlartbt/ 

 ILufatitn / ^olen enbe elbers/foo biel in ^oogjjbitïirff \p 

 lanbt als in ^mpffen met groote mentgbtc boojt / eufce rrt 

 alle jftoojbtftijt gijebJellen: baant hn roafl geero rh Scrritrc 

 f VVV* en&e 



