m«tf!tt!t6oifïcnbtrb!oumen|tjjf tnDebafl/enDeoetunirtcngtj: 

 inoc btltt alk biomutlptftc biOcDm / alfmm Date mtDe (rooft. 

 '■•ETclbe met fgiic ootthahtns atn't tioofbooft tnüe flarp ban Den 

 IjoofDe Bbchonötn / (hipt ftrt blotpen ban beu imife.' jBacc tfap 

 ban De frlbt bnirhtm ia tot Dr booifhiDt Dinghen noch bttlnutttr. 

 *Oe Ttda oft ftritpcn ban Oe berouDecDe IDilDc Pjjn-ooornen 

 Bimt De intnooiiOera ban om •Suttltfcben siec-hant / enDc oótH 

 ban anDere lanDm / aio "OiiptfcblanDt tnDt öctmerlanot / boa: 

 tonfirn : taant oiuftchrn ;nnoc bianDtu fp frtt licht tnDt lang!)'. 

 <EnDc Datt upt matchen fp ootlt ttn foont ban jDbjart Perk ; Die 

 fp gijcDu-pcltm als tup bet pech oft Ctir / moe ais anDete Den 

 ■Cccet-iiatfl: ban De bjcicitc clDCro gl)-fp:olitit faltoojDtn. 



HET XIII. C A P I T È L. 

 Van Rooden Denne-boom. 



Gheflachten. 



D<2 -©ennc-boomen jijn ttoeeberlep / fioo&t enbe 

 tt)it : taan ben l3oo"ben/ bacr $er& enbe 'Sfeer ui't 

 talocpt / fulltn top cerft fpjeftm; maer taan ben HDitrrn 

 enbe oprechten ©Cnnt-boom fullm top Ijicrnae in't 16. 

 Capitelljanbricn. 



Het felle Deel. Het deitighfte Bocck. 



•j Ghedaente. 3Den iSoobfn 3Bennc-boom toojbt fret 

 ïjoogl) 'f nöc 15 met taeele tarnen tont enbe nj.ee ö t br toaffen / 

 niet alleen omtrent öc tfop/macr oocu taeel Icrgcr feifs on= 

 oer be mtöörl taan ben ftrupcH: toe Ir & e rar&en omgebogen 

 enbe iirom innen fomr n b t s nae beneben ter eer bei itoacrtö 

 afljangljen/ enbe eenighlïnjS ttrupsf-göeton-s groepen. 3De 

 blaberen jijn fm.il/ Dor I) niet ala' bie taan Den $ijtt-boom/ 

 maer fcojrer enbe bieeöcr / enbe bie taan ben Witten tpen- 

 ne-boom gelriclttr/ boelj bjupner oft bonc&eret groen taan 

 taertoe/ cnbc ooeft buebe r / facjjtet enbe tecrer ban bic ; be 

 toc!c6r oorfe niet ronoom be tcere fterilten-3 en toaffen/ 

 maer alleen otaer bepbe friben tegfjen mal&anberen otaec 

 feer'bicljt enbe menigbtaulDigfjltjrlt bp een gfjefet boojttlio-- 

 men/gelijtn aen ben 3ben-boom gebeurt; toieniS blabereu 

 fp gbeuoegbfaem gcliir 6rn . 3? c ü juclj ten 5 nn I a n gij too i- 

 niglj/ enbe Die taan ben TOitten ©enne-boom bijnae glje- 

 «jen. 5©e fcjjoïffe taan befen boom ijl ftoartarfttiglj oft 

 lj-.upn/tacp enbe bupgljfaem/ enbe gheenfinis bjeuclifacm 

 oft bjocö al$ befrljojlfe taan Dcu Tuitten tDeiitu -boom*. 



onber bc toclcue naeflbp (jet Ijout ben Derft tatrgabrrt 

 tooibt/ Dicoorl-barrfomtübtaupttalorpenbr/ bcut?cifr 

 taan ben ïLojrfeen-boom int acnfien gijelnrft frljnnt te 

 totTcn. 



•j 1'Uctfc. -peren boomtoojstbirïttoi-lfli!) be fcoffrljcn 

 taan JBrcmrrlanDt enbe Itoogl'buptfrljlanDr ruffrfjcnbe 

 TOilbe Pnn-boouienenöe Jfóaft-böonun oft IPifte^eit; 

 ne-boomen ghttaonben . l)p toaft oot't ü:r! ;n anberc 

 Ianbcn. 



«j Tijdt. "CrTcn boom befjoubtfrjn groene blabtrenoorfi 

 ben geijtelen tomter booj: enbe fijn tajitrijteii toojben oorif 

 inbrnBcrfftrijp/gljeliielibe^nn-aypclen. ■, 



f Naem. "©eftn boom toierbt taan meeft alle De <6:icr-- 

 bcn in oube tijben Pitys nhui gjjensemt; uptgljtuoïncn 

 alleen bic toairSreabien/.bie ben 4iranimrn)Dïn'-'boonifoa 

 noemben/olö boten geftpbtw. ^jii't iLatijn ijcct I|t« Picca', 

 tnüt met Pinus •. toant ben Pinus Mm be oube Aatijnen 

 toa.o bc Peucc Dan be «©jietUcn / aio ton in't taooigaenbe 

 Capitel betoont Ijebbtn. %n l>oogljbu))tfcljlanbt iö fjp 

 beïicnt met ben naem Gcbu-artj Camicbrtum/ enbe Ovot 

 Ctimir&iimn ; fomtijts oorb f j;mbolij/bat ip Duwnijout; 

 i)oe tori bat bie 11 naem oocb uorij anberc hoomen meües 

 gljcbeplt pleegl)t te toojben. %n onfe tacl ijrbbtn ton nem 

 0ooben <!Dennt-boom toillcn noemen / tot onDcrfrbtrbt 

 taan ben o-ijceljten oft TDittcn 5Pennc-bconi/ bic top Jjitr 

 iiae fullen befcjjjntaen. . 



-Kcngaenbebattopgtfrptfjebbeii/ bat be Pitys oftonftn 

 öoobcn 3F>ennc-boom m't ILatnn Picea gtjeneemt toojbt/ 

 bat brtupgrjt s>rriboiuiirJ ILarguo ( Compoiïtionecci.) 

 feggenbe/ jBeemt ïjerft uan be %&itpjs (int jlatijn Refina 

 pityma) bat ijs taan bicn boom bic top in't JLatifa Picca 

 noemen. .''STfeltaeblijflitupt ^linniö noeft in't io.rauitel 

 taan frjn ió.boeefi / toannecr JjP be toooiben ban STfjeo- 

 pl)?aftuö/belangl)eubc be Pcucc enbe bc Pitys, otaerfcttenöe/ 

 Dê l^itp-8 in't ILatrin Piceanertaelt-al ig't facrlic bat hp be 

 Pcuce in't ï.attjn Larix noemt/ maer nual'ieft/ aio top el^ 

 Öerjs betoont l)tbben.5?etooojbcnoan Sjjeopljj.iftu.öiii't 

 <!5?ieefefr{j lupbcn albibS: 5r;ei)eueccnfpfnptmetineer 

 tipt alffc tot be toojtelen gebianbt w: ban be isJitpü (feggeu 

 fommige)fp?upt toeberom itpt/gelycfcin öet enlanbt %.eg' 

 boa gebeurt iö/nae bat !)et jed bofelj Pyrrh-eon gcHoemt/ 

 met biergelijefteboomen betoaffen/üetbj-aiibt toietbt. We 

 feltaetooo-.benf)ceftl9Iiniu-ï oor6 uptgeref)'.eüencnbetn , 'J 

 3LatijnalDu-3tacrtaclt t 3DeLatixenfpjur>tniet toeer upt 

 oljibetoojtelen gljeb}anbt}ijn/ maer be Picca toel/aljsm 

 ILtsbo gliefien ijs / boen ljet Bofelj $p?r'-?on bjanbe. 

 ©oojtsf föo Hanmcn noclj begrijpen bat be Picea anbcriS 

 trict en ië ban be Pitys ; te toeten om batmen bic rufpen oft 

 toojmenbiemen Pityocampa: noemt/ bijnae op geenanDc* 

 rebooinen en fiet groepen oan op befe öoobe ©ennc-boo-- 

 men/ al}3 25êlloniuji betupgljt : in taoegtjeH bat befe Piiyo- 

 campx met reeljt Ijaeren naem nae Dien boom boeren/ cube 

 in't ilatijn Picearum Eruoc {jeeten / bat ijs aufpen taan be 

 fioobe >!Penne-boomeii ; jjoe tori bat meelt al be tiptlcg* 

 gerjS ber -©jierbfcljer boecüen be feltac Pinorum Eruca; noe* 

 men/ al óft fn i3ufpen taan be ^ijn-boomen toaren. <©m 

 6e feltieoojfnetHeiïfbe Pitys taan 'ïbeopDïaftuo Phthci- 

 ropaos toegljeuoemt getoeefi/te toeten óm batter be taoojs 

 fepoe tooj.mhcn-3 oft lupfen in plegjjen te groepen. 



fSarbcniacl ban beu naem Pitys befettoeebooinen/ té 

 toeten ben <3Tammen pijn-boom enbe befen fiooben3?'eu= 

 ne-bcorn gljelijc&clrjcft toegefeljjetten tooibt/afjstop tanjen 

 gljcnoegljfaem betoont fjebben/ bacrom fegghen fommige 

 nieutoe «Irupbr-befrlj-;i)taeria bat befen tegljcntooojDigöcii 

 fiooben ©ennc-boom tot onbcrfcljil taan beu dammen 

 ï&tjn- boom Pitys agria nhvs dypia, bat ij? ïDilben ^itpss/ 

 taan^ljeopljiajluogljenoemtiBi gljetoet(t. ïDanfCljroa 

 pljjaltusiu fijn j.boecu ferbtbatonbe berrjfien/ Die den 

 .{ftarcDouirn palen / be Elate, De Peuce, be'Pitys, enïie De 

 Agria meeft enbe epgijentltjcu toaffen / enbe noetj taeele 

 anberc DiergJelijeBe boomen ; enbe ftojts Dier naerelient 

 Ijp onber be IMbe altijbt groene brwinen ( int «6iiecUfelj 

 aeiphylla «s/jwwia , in't ILatrin fèmper-foliofa) öe Peuce, |je 

 Pitys , enbe be Agria. iBaer in fgn eerfte boeeft fielt fjj» 

 not l) ctttlijtfce anocre boomen tuffejjen be Pitys enbe Agria, 1 

 nljï eert mèrcfteUjcli onberftljit tnfftljen Die ttoce betonnen? 

 be: fclfö fiinen IBrlegger {jetft Dat toooj-Dt Agria int %** 

 tijnAquifbliatacrtaclt. ,. 



^ Aerd, Kracht endeWerekiftghe'. ^©eulaberen/fröojt' 

 feu / tajuthteu enbe nootnenoüan befen boom / 3n'' u «n 

 aerbt / nratfjt enbe tocrcninglje be blabereny ftijojffen/ 



