M«r,fll0 45üïnui0 fchtjjft (lib.j.De medicam.fccund.°en.) 

 3n De Jlpotcbcn tffe bebent met Oen naem RelïnaPini, 

 Dat ï.tf ptjn-$trfr oft 1? erft b.iu Den pnn-boom. jBaer 

 fltö fiet gljrbrurt batniettbp Dcfcn ï?er|t centgc ftocbfihcufl 

 oft ftuchohcniS ban Ijout oft cenigh grunB cnbc ftrenar!)- 

 tigljcbt bennenaöt bmot/ Dan vuoibt DujfD.iiujben l)ci ft 

 ban "CmïCiuiq Syneomifte S^xo^/ri^Dat is Confufahca oft 

 lüVhenirnghelbcn t^crfl / ghenoemt: Den tuclrhen gcfniol= 

 ten, enDe ban befe bupligljcpbt gefupbert jgnöe/ uarD en? 

 DcmojfetbacrtoojDr. 



/Baer aio ben <©bcmermcn bochten ï?cr(t fupter cnDe 

 nngUtmeugfjelt iiitiüc gljcfmoIten/Djcogl) cljevnoiöeiup/ 

 Dan btngt ht' tocbcroiu êencit anberen naem int >©jictknj: 

 enDe heet op't «Pjiccbö <!3ciooften ï^crlt'Prtrydte *pu*Tn, 

 tn't ïLfltnn Frifta , cnbe fomtiiDts ooth CoIophowaKo>/.- 

 ïu,U, alp >J5a[eniisSlib.i.Demedic.feaind.gcn. bctupgbt/ 

 feggbenbc: Tcaltetbiooghtfteban alle foojten ban Derft 

 istoan rornmigtx Fntta cnbe ban fommigheanbere Colo- 

 phonia ghehcetcn. IDoojtpfoo heeft Ijp beien naem Colo- 

 phoiüa ghehteghen / om bannen briii hier boojtnbto ban 

 net lanbtfehap omtrent «Colophonplccghtte halen/ foo 

 ;piofcojibcsTch;inft : enDe met lukken naem Colofome 

 iphpbiertelatiDe bpDcngfjcmcpnenman bekent/ alpbo= 

 ren obrh bermaent te. 



i. ©e anDer foojtc ban l)erft Die IjeeJ Do? enbe fiarb ijs/ 

 tooibt in't ILatim gbenocmt Refina arida, bat ip ï^joogen 

 i^erft / in't «©jicchp Rhetirie xera PVWr» |»f«:cnbC heettn't 

 4&jtecbp cpgcnthjcb Phyfeina pityïnon «ti™^ ■xitvïvïv , bat 

 tp^erftban öooDeu ipcnnc-boom/ fcpbt<öalcnu»lib.6. 

 Pe mcdic.fccund. gert. gjan beu genen Die in Jlfien upt üe 

 fioobe ;pcune-boombergabcrt bJlerDt/enbe hert tuit ban 

 bertoe toap/hict in oube cyben albacr Spagas, alp $hniup 

 bctupgbt. 



j. 3De DerDe foojte heet in't «öjierfiö Rhetine ftrobilinc 

 P'tiTi'w rfofA;'™ , enDe iomtnDfp oocb Phyfema ftrobilinon 

 <t>u<F»tat rpoê/wrasalj* ofnien fepDe IJcrft ban De £nn Jioot; 

 heup gljenomeii. tpefen $crft en tp m De Spotebcn niet 

 ttehent. tpaeroiuen heeft fjp Dacr ghccncncpghen naem. 

 ^au bieghcmcngbDcfoojteban^crft/ Diefouimigebooj. 

 H?ieroothgcbiupcheii/alpbooifcptip/ baiibt ïDitteenbe 

 fioobe ^5enne-boomen enDe 'ban De frhetferen hactbcr 

 bjurhten ghmomrn enbe tfamen ghemenght/ toojbt in De 

 Stpotchcn Gatipot gjjfDceten. 



f AerdjKrachccndeWerckinge. fllleï^crfiensrintoarm 

 enbe bjoogh ban aerb/ borh niet ailegaber ebcn g^eltjeUe? 

 lijcfc: toant baer ip eenigö onbcrfchil m. 3?c gene Oie fcher* 

 nerbanfmacchjnn / bertoarmen meer/ fuirhpalp ia Die 

 foojte ban i^erft bie tuffrljcnbe ftljtlfcren nae De bjutjjten 

 gtjebonben tuojöt: taant befe DerDe foójte ban $>crfi ijj De 

 foarmfle ban alle De ^erfien / om DtrjSttttHe bat<p be 

 fcïjeryfte ban allen ijs in Ijaeren fmaetlft. 3Pen «©emepnen 

 ï^eijl/ Dat ie De <3ntoeebt foo?te ban ï?ttft bie fcccl bjoogj) 

 is/ en is foo frtjeru on be tongiic met; enbe Daerom bri-- 

 tsarmt ijp oocb min. 'SCiiffeljcn 'tmibben ban befe tu»e 

 dertien ïp ben l^crft bie ban ben ïBitten aDennt-boom 

 tiloept/ te bieten ïnarmer ban be ttocebe foo^teban l?ctft 

 oft ban ben <ööemepiien^crfi/ enbe niet foo ttiarin aljsDe 

 öerbe . 3?e bocljte oft eerfte foojte ban ©erft / bat tp 

 l©cec6tn pft Jtëójutoen ^erft / bic upt De ^Sijn-boomen 

 ülotpt/ipbocötetnan aerb; enbe fcfjtint ban krar[jten en? 

 be tnertfeingljen DenlLojtben-^eift oft onfen utjemepnen 

 <Scrnicntf)nn/ albetnaeft bp te itomnu 



5?e ï^erften/ aljs 5DiofcojtDc!S fepbt/acbiant oft gerooft/ 

 3ijnnutombpbeplaefterenenDebe fmtrt-berfoetenDe ge; 

 netfmiDDcltn te boen : toant beneffenp be bermojtoenbe 

 Israt Ijt/bie fp alt ut bc Jjouben /iiounen ir- oorli berteeren en 

 boen ftbrpben Dooi baer bioogljte enDe fijnigbepbt ban 

 ftoffe. apaerom 5|iri fp feer bequaem om alle barbe gbe; 

 fttJillen teocrmojïocn/reUerteeren cnbe oocb te boen fcijepi 

 ben : cnbe Deo; De felne braebt (tereb en fp be bcrinoebe \a 

 ben/ enbe boen befmerte neraam/ met baer toe bienenöe 

 oliën enbe anDcrc bingtjen bennen gljt/ enDe baer on gbc; 

 lepbteiiDcgbeftrefcen. 



t®t 5ï)o?ubJe ^erften too^ben feer nuttelörb enbe bt- 

 quamtlntb bennengbt in alle falben enbe ulacfteren Die tot 

 bcrfcbeüjonben gocbtjijn : Want fp hebben brarhtomöe 

 ttteunaetftingbetc berboojberen/ enbe oocb befeibe Dacr 

 nae toe te fteelen/ enbe bolfcomcnthjcbteaönKfcn. 



jBentJergaDcrt oocb Den toocb tian Defc ï^erftcn alfoo 

 teel alë ban beiiTOuvoocU : enbe beien noorii / fioct oft 

 fetomfel Deet in't ILatnn Fuligo; enbe m't <$jicc6g Li- 



Het feftc Deel. Het dertighfte Boeck. 



T 55i 



gnys aq,v< : Dcnloclcbtn fcerbeel gcarbt bjojbt enbe glie- 

 bjupcht om De toiiuclUnauujcn mebe teftriichtuenbete 

 berriercn. 3Dcn fclucn rooch ta oocb uut om De buogingc 

 cubc fuïcite ban De oogljbanctu enDe trauuuje oft loopm= 

 glje oer fclbcr te gbeuefen : wautlip beeft ecu DioogljcnDe 

 bracht fonöcr cemge fcbccpigljepöt oft bntac htighcpbt. 



DauDeufclueuïoacii oft =>U)crtfelU;c»3Dt oorbinctgc= 

 ïnaetw/ oiuntrüctcfcljiL-bcu/ fepbt dofcoubcp. ï-an 

 hcbctiGbacghP cu giKüjiii-cUtnien l)cm ntct m ben met 

 DacriuciuiicDc fcl;i!Ïft mart oocbvucliu benghenen Die 

 De iSoecb-Duicberp bcfigijtn : baer fp nortjtanc ïtt anbcrsJ 

 lm utriucuglicn, om tiiumen met botkonun goebt K, 

 maccUen. 



B1IVOEGHSEL. 



D«?n l)tr(l tnoiBt ov UttfctjcpDtH manieren btrgadrrt / mact. 

 mcetf op oc umfc al3 tup m't Sgboeahfel >>an Ocu lOiietn 

 ^•ijn-baom upt «Tiiiftnn uctöaclt hcbbtn. ©an Drh ijecfi fan Dm 

 IBittfll tDeime-UOOm liCft OOCR RcCna abicgua oft Refina abieri- 

 na; in't «Gjicclifdj Rliciuu- elatmt: oen Qbtmn öic ncn Ot Biuchtcn 

 gljtboiiftcn tüolDt/Sltet Realia lbobilina. 3Dcn jliloslnni lijctft (jtct 

 OOtb Rclina pina; m Otlfc totl Riinühcn Hcvft. 3n't .^lanfcllijcc* 

 rttife alltgaott Rcfihc ; in't Jftaliatnfct) R<i/i , RaXf , tnbt Kapi, 

 üftooch Rcfma. 33c •f.'olopliomc litctcn fommiBöt Pi» Gtscca , tmt 

 ia Griecks Pcck. Ijirt bp fouOcmtn anbtrc cclicflnctjtcit tian igtc* 

 firn moubcn bcrljnlcn i ban Die jijn eltft UnfonBcrlijch bcfcliitbtn: 

 tube fommiglit ban Die ?gn iBit/fommiBÖ» olu atljrigh ; fomnunut 

 ghtliiclï IJonigl) / te toefen tut ban Dcif iojchcii-boom : Die ban 

 ben <-"ppicB ia ootl. mosuj. 



jJJatr om allen iiiojtocii Werft tt tnanaen / falrr.cn rjcm boen in 

 tenen pot bit bitrmacl foo bccl Ijotibtii han / ala bc- DocbticötpSt 

 is bit batt in gtjebatn tooibt : cnbt mtn fat cench pot moitotu 

 ©ctfl in ttoctpoticn ccgtjtn-toatctB fiebtn op etn lilcpn hool-titt/ 

 nlttjot lactcnbt tot bat alle btii tciicK becgatn ib / cnbe bat ÜP 

 bot cnüt B!tucbigbi07 oft tuffeljtu bc bingiicca inoifclt. Bottbt 

 ïijnbc njoïOt tri tenen onutrlootcn pot bctoaert . ijp tooibt toit atf? 

 mrn Ijtm gbcrmoltru NjnDc «jgi)tt cnbt tcpiugtjt. 



<Se fclbc mojtoc ötrffcntoojDcn oofh tod fonoer toatcr gcbiant/ 

 tttff met ten blrpn bicrlun i cnbt Oatt nae ala fp begtjinnrn tt ff ij* 

 bcn/foo boctmtn öacr mttt holen bp: tnbt mtn Gcbtfc tod bip Da* 

 gt)tn latigö foiffltt ophonben ■> tor o.ufc niet meet en nethen / tnbe 

 batft ötti mojfclbacr ;gn : tnbt ban toojbtnfc ooth bctoaert tnbe 

 totgl) gUclcpDt . ï>an bu met toatcr göcfoDcn toojben ƒ ?i)n in beu 

 tjjbt üan ctntit bagb gljcnocgh. 



Noch van de krachten, ailc ïljctitcn ;iiri DOOJ tjactcn toatmm 

 cnbt beoogen atrb fupUtttnDcetiDcafBagenocban ftratljttri.éom» 

 miglje feggbtn bat tst «:olafonic Ijcct iam oen cctbtn gcaco. 



^Ötnnroitotn ïjcrttöan bcri Pön- boom oft pech-boom/ alleen 

 oft met tcnigc icchiugljt ingenomen/ ia goebt tegen Oen betoiibco 

 btn Ijoeft. 32in i)ct|t Uau bcntpp:cB-boom/ bit ooth mosto iel 

 tjctftallc Dr fclbc htacljtcn. ©itnbanben Jlüaftkli-boom homt 

 obtt een met bicn ban btn «Cttcbintua . 



©tn fjtfrtn bioostttlSttlt iank atnttbtft titcht / booiftbrjnigt)/ 

 tnbt niet bo» tn ia / uocb Olctch/ mact tcnighjina gcluch BDactja/ 

 boeg inmchigt). «Dactom acbtcu fommig&t metft bt y tcftm ban 

 btn l&nn-ooom tnbt J33aft-boom;om bat fptittUenalatötctooch. 

 33tn gtjenen Die upt tjet <l?planbt¥>itupfa gtjcbtogljt toittbr/quam 

 banbe peth-boomcii oft iliaft-üoomtn/ tri luiert top} ben bellen 

 öan alttn gbct)oubtn/al8 tlDtta ooth gftcfcpbt ia. 



•Gtjtfobtn oft götbianbtn öetfl ia uprctmattn gotbt geb^upcht 

 én Dctotlntthtnbcfalbm/enDtom Dt falben te btrtotii. 



3?c «Tolopljonit / bic ooth gljcfootn ie/ op holtn gtjclepbt/ cnbe 

 bitn tooth omfangötn/ ghcnccit tjet hittrtn op De boifi : bcftl*. 

 bt gycpocbett/ cubc op Bnittcabatm gtjcicpDt/oft ben tooth batt 

 ban ontfahg}ien/ooct t)dn tocactam in fgnftebc htccen/ ala &p gt? 

 foiul.cn ia. 



IBattt/ batt «Coloforiit in gljcfoDen ia / mactht bc Wpt ftipber/ 

 tnüt oott tjet obcrblocoigtj tj.tpi becgacn / oichtoyia batt mtbe 

 Btjctoafftbtn. 



HET XV. CAPITEL. 



Van Peck ende Teer. 



Gheflacht. 



H£t#ccTitónneeDrtiep/ tevnetcn iKojtocnDe^arbr 

 bet Jï>e?ü) ttJojDcaEeerflijenoemt/ enDebomt eci|t 

 boort: l)tt ïr)arD 10 i&tcb ghehettcn/enbe toojbt gefoben. 



«5 Ghcd.ieute. 5rc gbcbaente ban ¥»ecb cnbe ItEeeriiSeea 

 tcbet gljtnoegb bebent : banbetouftbanbictebertjatert 

 m ie foo bebent niet. ÏDant upt De bctfte ftrupeben enbe 

 tacbenbanbe ^un-uconicn/ahstp gantfcl)cli]tb m ^eba 

 tocranbert mbe bol bettightpbtsü gijcbJOjDen 3nn/ulceght; 

 men baoj be bracht bepbicrs <3£eer enbtbaernae ©ee6 

 tt btiigen/nibc bat in De tobte als tooïgbt . «?erft nioetmm 

 cm plaetfe ütrbufen/ bie met ftctnen oft tcnigc ijarbe ftof^ 

 ft gepabept tji/enDe in be mibben toat berbebcn: tnb^ ömz 

 moeten in be ronbcberfrljcpbcii putten Oft grarbtciigfies 

 niaett toojben; in De Uielche be bocijtigbrpt MlDl ■-' magh: 

 enbe ban Dacr boojt moetenber anbere goten Btjelcpbt 

 Jjrrr -f Kop 



