i35^ 



nc-boom ambt: enbe befen ï?erft is goebt ban reucft/ enbe 

 fier taep oft lijmatbrigh ban (toffe : toant alfnuit bien 

 i)erft hnatttot/ ban kleeft hn foo baft aen be tanben/ bats 

 men hem baer feer nualijrb af brnghen ban. Jfóaer in 

 her ctr| te is hp mat nocijtcr enbe toitbanbettoe : ban 

 met ber tnbt enbe üoai be hitte enbe hratht bet &onne 

 toojbt hp hatbt enbe boj. 5Dan booj be hratht bejs biers 

 toojbt biet upt een foo;te ban #echghcfoben/ üiz Cedria 

 fieet/enbe foo cpghctulnchghenoemt maghtoo^ben. 



5 Plaetiê. <©j) De fnecuto-bctgen toaffen be Cebet-boo* 

 men becl/naementlijth in jèpnenop Den bergfi Hibanus/ 

 baetmen IjebcnsbaeghS nor Ij fommighe ban befe boomen 

 toont/ aIs:E>ellonuisfchjtjft; betoelcbe/foomen fepbt/ 

 ban ben Itoiun gij i> alonion met fijn cpgljen Ijanbcn baec 

 ghefet 3rjn ghetoeeft : boojts foo binbtmenfe oocb toel tb 

 öers in Aften / als on ben betgij 'STauvug enbe JUiunuo. 

 £p toaffen ghectne in Iioube enbe fieenige plactfen. «Pen 

 Ceber-boom / fepbt 'aT-heopIttaftus/ toafi in jèpjien : 

 cnbetoojbt gheinepnlnch gebjupcbtbanbegenebieinbe 

 om liggjicnbe lanben tooonen/ om bun galepcn baer mebe 

 te timmeren; boant fp gheen $ijn-boomen en hebben. 



^ Tijde «©efen «Sioottn Cebct-boomiSoorhstointerS 

 tnbe fomers tben groen/ gelrjch als alle be boojbrfrhjcbeu 

 l^crft-gebenbe oft batbe bjücfittnboojtbjengfjenbe boo- 

 men. «Ban frjn fjout heeft bat epgfjens / te toeten bat be 

 btelben oft anbere toerrftcn/bie baer ban gemaecht oft ge= 

 fneben 3ijn/ gljemrpnuKftalshetborhttocberisftoeeten 

 tnbe ttaenen/ al oft fp met toater brfp^opt toarcn/gfjelnrb 

 nllr öc anbere booinen ootft boenbie bet »nöe olieachtig!) 

 ban binnen 3ijn/alS Cheopfnaftus fcïjiijft. 



^ Naem. 3?tfenfjoogen cnbc gtooten boom ncemtmen 

 m't «énecbftfj Cedcos kü>os; int Eatijn ooth Cedtus; en= 

 be tot onberfchil ban ben Jalepncn Ceber-boom Cedrus 

 magna ; bat is <0jooten Ceber-üoom . fMinius in het 

 5. rapttel ban fijn M.boeth noemt hem Cedrdate opt 

 «Siierftfcfj; als oftnen in't Hattjn Cedrus -abies oft oorft 

 Cedrina abies fepbe/bat is Ceber«©enne-boom : eensbcels 

 om hem ban benltlepnen Ccber-beointeonbcrfchepbrn/ 

 enbe eensbeele ooth om te bctoonen/hoegrooteghelnrhe;: 

 niffe hp met Elate oft Abies , Dat is met ben IBitten 5De«3 

 nc-boom/ heeft. 



«Den l^erft ban befen Ceber-boom bloepcnbe en heeft 

 geenen epgennaem: bacrommaghmen hem Ceber-licrft 

 noemen/int ïlatijn Refina Cedrina. 



èet 10erb bat ban befen Ceber-boom geinaecbt raoibt/ 

 fjcrtfpgcr-tlrjrK Cedria Ksf p/« in't <©jiecl«fthenbe!Lfitiin: 

 ban nochtans fcrot #Imius bat begeer/ oft ben eerften 

 boo?lcon upt beTedi uan be TOtlbe fMju-boomcn grttoc= 

 Ben/ in êpjitn Cedrium ghenocmt tDierbt / als top boben 

 betoont Hebben, ^acr en tuflt hen fullen top be fclbe Cu 

 b}ia inónfe taeï Cebrr-^ecft moghen noemen. 



^ Aerd, Krachr ende Werckinghe. 3De Cebjia Oft $ttb 

 Dan ben Ceber-boom iS ttrarin enbe D: ooglj ban aerb/enbe 

 heeft ten feer fijne enbe bimneftoffe/foobatfpfootoelin 

 ijitte als in trjooghtc bijna e tot in ben bietben graeb frijn in t 

 te bomen. 5?an om be befte Cebjia te bcrfiiefen / faunen 

 nemen be gfjene bie ulaer enbe boojfrörjnenbe iS/ftoaer oft 

 (terrli ban renrfnbe toeltfie alfmenfe fiojt/ b^uvuels-ghe= 

 to ijs bp een enbe in rónbe ft ur ft s!; rr. s be rgaö ert blijft/ enbe 

 niet torjt San een en bloept / enbe foo blijft. 33efe Ctbjia 

 fal booj Ijatr boomonnbe feratht het toeetn bletfth fjaeft 

 tnbegljeinarbelijrn ( fonber eenige fmerte norhtans) boen 

 brrotten/gelijcli alle öe bingen biemen Scptica oft ©errots 

 teube noemt /plegen te boen: in het getal aan be toeltfie be 

 Cebna oori» gerebent tooibt, hóetoel fp een ban bemin; 

 fh ber fclber iS/iae bedapfie ban allen: tnbebaeromgl)t= 

 butprftt men bit fclbe fJ trit oft Cebua om be boobe iictjn e= 

 mert mebe te urfttnrlun enbe te betoaeten: toant fp en bt- 

 berft tjet bltefth ban be boobe lirlj.icmt n niet/mact bjoogt 

 bet felbc ctr/enbe befrljubt het ban alle brrrottingije/ boo: 

 bien bat fp be oberbloebigfje borhtighepbt ban be fclbe 

 toegij neemt enbe bcrbioogfjt. jjBatr in be lebenbe lirbaei 

 men toertfit fp anbers: toant be Ijitte felbe/bie in be liriiac * 

 men t>an is / berminbert enbe b er ft er r ft t be brathten ban 

 be Ceinta: enbe Dooj bie ooifacrfte bomt Ijet bp bat (jet 

 recr enbe toettb bleefch baer Dooi berfchontot oft bertot 

 tooibt/fbo «Dalenus bctupgljt. 

 ' $engacnbe bat Defe Cebita goebt is om be boobt lirhae- 

 mtn te betoaren/foo is het te toeten /bat bit boojfepbe bal=> 

 ftmen meefienbeel plaglj te gebeuren in 42gputtnlant met 

 be boBiuociuDe^cöiw: üoe toel Dattev notljtan^/behalben 



Cruydt-Boeck Rcniberti Dodonxi. 



beft mibbcl/ notlj ettelijtue anbere toijfen ban nalfemenm 

 bit enbe anbere lanben cfefPlfföD* toierben/ bie alle int 

 langljban i>eroootuo btrijaelt 31111 gbctoceft. €nbe bus^ 

 banigi) gljebalfcnit Iirhaem / bat is 'tgtnebat in bfboo^ 

 noembe toijfe met Ceber #ec& oft Cebjie jjtel oberftreben 

 iS (in boegljen bat htt gautfthe bleertl) bant fclbe gljehce? 

 hjtb ftljnnt berbjoogljt tnbe beranbtrt te toefen) tooibt ut 

 De Xpotcben hebensoaegbs Mumia oft j^)omniieahcljee= 

 ten; matr rjualncbe: toant be opjerht Mumia ban be«ra= 

 biftije meefters/ enisanbcrsnietbau'tgcne batbe &iitu 

 benPiflafphaltonnoemm/bat is een mtngelingeban ^>ecb 

 met JSitumen oft een foojte ban 'ülaras/als blaerlntb gt 

 noeg'h blrjtbt upt Kbicenna int 474- tapitcl; enbe upt £>e= 

 rapio in't 193. ^e oojfaerüe ban befe btoalmghe is gjje; 

 bomen ban öenoberfettttoftbertatlerbanbenboojfep= 

 ben ^>crapio ; ben toelchen alleen fijn goebtbunrhen cnbc 

 niet Den fin oft be tooojbtn ban ^>erapio bolgenbe/ fepbt 

 Dat Mumia een menginghe is/ gljemaetbtbanUlloë enbe 

 iHp^rlja / enbe ban eenighe borïjtigljepbt bes menfthen 

 Itrljaejns/bie baer bp gfjeboeght tooibt. 



gsanomtot onfe Ceb^ia oft Ccber-$etft toeberomte 

 bteren/üDioftoribeSfeljJiJftbaeralbuSbau : 3DeCetnia/ 

 fept hp/ too?bt ootft feer gepjefen om bermengt te too^ben 

 bp bie bingfien biemen tegen be gebjehen ban be oogen bu 

 tepbt : toant alfmen be ooghen baer mebe ban hupten ab 

 leen be|trijcbt/ban macebt fp 'tgefitfjt go et enbe ulaer : enbe 

 baegfjt af oft fupbert alle toitteplcchen/ frheüen enbe helt; 

 teerbenen ban befelbe : fp boobetbetoojmenbanbeobs 

 ren/met <£?bitb gemengfjt/enbe baer in gcbmppt oft gtgo« 

 teu:enbemet toater/ baer l^ijffop in gjhcfobtn isgclcteft/ 

 bermengt/ btrbjtjft fphetrupfftljenentuptcnbauficooï 

 ren/enbebetertljttgcljooj. 5?it Ceber #eeb in beijofle oft 

 uptgegetcn tanben gclaten/bjeetbt bie/enbe flut be fmerte: 

 'tfelbe boet het met 3t3nn bennengt/alfmen baer mebe ben 

 monbtfpoett: ^et is ootbgoet tegen be ontfrebingen enbr 

 ftoecrenbe gheftoillen aen be beele enbe ftrete oft fciiu 

 tie/bau hupten opgelept oft geltreben. JiBen gebmpcut bc 

 Ctbiia oocb om be ILupfen enbe J3eten te booben. Cebzia 

 met ^>out bermengljt cnbc oprtelepbt/ genee ft begene bie 

 ban bc gijehojenbe flangljen/Ceraftacgeheetcn/gebetenoft 

 gefteben 3ijn.2lnbere pnjfen be Cebjia tegen het nuact enbe 

 btrgiftbat ban ben Kee-I^afebomt/ alfmenfe metroctt:: 

 U«i>n oft ïjonigh-TOijn inneemt. JBen fttijebt be !La3e- 

 tife enbe mclaetfe hun hupt obrbfeetnutteltjcb met bclé 

 Cebna. Boo;ts oorft foois fpnut om be toonnen enbe 

 tongebierte ban ben buprb upt te bjijben / met een clifie= 

 rie ban achteren inghegoten : maer met tenen aeffaris ins 

 ghetteben/banfp yet bacren berboojberen/enbe be b?ou= 

 toen gfjcmachelnrbban biubc boenbetloffeii. 



l)rt hout ban befen Ceber-boom toojbt in beek bingheu 

 gljcbmnrftt/oin baer boftrlijche toertfecn Ban te maethen: 

 felfS in fominige lanben plaghmen baer beele frhepen enbe 

 galepen ban te timmeren/als bojen gljefepbtii*. 



BIIVOEGHSEL. 



OP ben lictah Caucus in 3!ïcn tuaft btn <CeDer-boom (tte 

 nnlimüt bijftet tjoogg. £>j)n uuitlit 10 rite ban Oen 3?tnnc- 

 boom ftee sttijck/ maet oir ft er/ QftttiOtr/ cnoe om lioostje teljcmel» 

 toiwrr tu.ifftiioe / niet nc»ettoattts tjaiiejUcnOc / m'net op De tacften 

 bectjtbcn ftatnDc. $p ie fonber töjnfft! ten footte ban 3Dtnn«- 

 boom/oft Oen ®enne-boom 10 ten foont ban <ïtD:ua:uptg!)tfon* 

 fitrt Dat titn •CeDiuo in De .OooiDtfclK ianbtn nier èn grocvt'/ moe 

 Oen T 1 r nm-boom tn toaft in De <@ofrtrfefte lanDen ais .tütn; enDe 

 Die gftetoefitn niet. «OnOc booitüacr in Dtft lanDen iictmtn Om Ct* 

 Der-boom ftcc felDtn: Dan fijn Ijout tooiot Date femttjkta booj ten 

 fonDerljtpbt sljtbiogbt. $p en ftan De ftouDc loebt barrDefe lanDen 

 nitt btcDiagljen/ala ia': faecltt Dat Ijp epgljtutlijth op befneentt» 

 becgben toaff. <@atrom alfmen tjem tjebben ünl, moctmen iicm op 

 teel gljeoffenOt eetOe (lellen 'Die toel ret fonne (laet : maermtn fal' 

 fttm btfl fatptn in eerDt potttn oft ftifttn ban fijn facDr bat bijftte 

 ftltpn ia / aio Cppiea-fatot / matr pfatrtr. <Dt ttott footttn ban 

 «CeDina/ ftbjüft öellonino / $n ttiM toel te onbecfcbtpDén. frp 

 BiJtlncften malftasDtrtn ban ttutft enot fmateft : De fcüojffc ia met 

 batOr/ala Oitban anotrt boomtn/ maet met ianrjtjt twmfttna oft? 

 fangtjmoipigbt fcfttlftrfttna beOecht/ Dit op malftanOtten liggljtit 

 alfmen aen De tQiJngaerDt ranchen fiet . liet ftttt ban het bout ia 

 tooOt. Uooitais het bout felfa toit / alom De S-iliciua cnoe OTa> 

 tiioi ghtbtftDt oocfc Dingtlijefttn reutft/ als bet ghtbjanDt tooiDT. 

 33t fto jen Daet bdn;?Sn effen/als Die ban Dt JUnBr, tnbt glaDt/ ala 

 Dit ban IBitgtitn . T»tn b at(l/ Dit Datt upt blotpt / ia IjarDer ban 

 ■Cermtntjn . Jet bout itlf i9 JjatDt om fnjoen oft houtotn. 

 5©t biuthten tooiben Dea tointtca tetft tjjp. ijp hiett in Jta* 

 Urn CtJn , Ctdrehtt tnbt Cedn im^gwre , tot onDerfcftil ban De 

 fbojtt ban «JBentber/ Ditboienmtt natmban Oxyccdrus üefrh:t* 

 ben ia . «en fooite ban Drft toomt o bjengbt bloemen boo:t/ 



matr 



