BESCHRIIVINGHE 



VAN DE 



Indiaenfche ofc Wtlandtfche 



Boomen , Heefteren ende Cruyden; 



Ende andere foo wel Inlandtfche ende Ghemeyne , als Vremde endo 



jnin bekende Droghen , die van Dodonaeus niet vèrmaent, 



ofc niet beïchreven en zijn gheweeft ; 



Wt rverfcheydm nien<rvwe Cmydt-Refchrïpvers ghehaelt , 

 ende in't kort begrepen. 



VOOR- REDEN. 



■ 



L is't faecke dat wy in dit voorgacnde Cruydt-Bocck, oft in de Bij voeghfelen van 't 

 felve, meeft alle de cruyden befchreven oft vèrmaent hebben, die hedensdaeghs van 

 ons volkomentlijck bekent zijn : nochtans , aenghcfien datter van daghe tot daghc 

 , meer ende meer Wtlandtfche cruyden ende Vrernde Droghen ghevondcn worden 

 ende dat de ghene,die voren niet vd bekent en waren, nu ter tndt wat breeder be- 

 > fchreven, ende duydelijcker uytgheleydt , ende bijnae gheheelijck tot önfe kenniflc 



ighekomenzijn ; Soo hebben wygoet ende raedtfaem ghevondcn, tot volmaeckinge 



ofc befluyt van dit teghenwoordighCruydc-Boeck, alhier in 't kort te vervaten mceft alle de Vrem- 

 de ende Indiaenfche ghewaflen, ende andere te voren qualijck bekende Droghen , die van Dodonxus 

 niet befchreven oft vèrmaent, oft ten minften met heel weynighe worden aengheraeckt zijn gheweeft. 

 Om 't welck bequaemehjeker te moghen doen, hebben wy voorousghenomente volghen mceft het 

 ghene dat den Edelen Wijdtvermaerden Heere Carolus Clutius aengaende defe cruyden nu onlanghs 

 in't Latijn heeft uytghegeven, endeoock't ghene dat hy dverlangh uyt hetSpaenfchiri de fclvc Latijn- 

 fche tael uyt de Boecken van Garciasab Horto,Chriftophorus a Cofta ende Nicolaus Monardus over- 



fhcfctcndc vertaelt heeft : dan daer tuflehen fullen wy voeghen noch etcelijcke andere dinghen uyt 

 «f atthias de Lobel, ende andere foo wel Latijnfchc , Franfche ende Italiaenl'che , als Hooghduytfchc 

 Cruydt-befchrijvers; de welcke meeft alle wel bekennen datfy vanden voorfeyden Hoogh-gheleerden 

 H. Carolus Clufius het befte ende meeft,dat fy dies aengaende weten, ghelcert ende ontleent hebben: 

 doch niettemin fy hebben daerrioch iet anders vSnhunfelvefi bijghevoeght, dat ons wel vermaenens 

 weerdigh docht te wefen ,in fonderheyt de krachten ende nuctigheden der fel ver belanghende , als hier 

 nae blijeken fal. Dan hier en dencken wy geen bij fonder orden oft fchickinghete voJgen ; maeralleen- 

 lijck om het teghenwoordigh Werck met het voorgaende te knoopen oft te hechten, fullen wy eerfte- 

 lijck fpreken van de vremde Boomen, ende voor allen vanjdc gene die met de Herft aft Gom-dragcnde 

 boomen eenigheghelijckeniffe hebben : ende te famen fullen wy fpreken van de Gommen, Herften 

 ende vochcigheden die van de boomen endeoockhfeefteren ende cruyden ghenomen worden. Daer 

 nae handelen wy van de Boornen,wiens hout, fchorflen, bkdefeti,bloemen , vruchten, wortelen ende 

 andere deelen ghebruyekt worden : ende te famen fullen jWy fpreken van veele vruchten , fchorflen i 

 wortelen , hout ende bloemen diemen nu eerft beghint tfé ghebruyeken , ende oock van fommighc 

 Boomen die gheen bekende nuttigheyt en hebben: ende daer by fuiken wy voeghen de vremde Vruch- 

 ten,als Noten, Sadcn ende Keernen , Hauwen ende Boonen ; iommighe van de weloke fooonbekenc 

 zijn, dat wy noch niec en weten oft fy aen hooge Boomen,leege heelteren , oft teere cruyden t>ewaflen 

 zrjn. Daer nae fullen volghen de heeftcren ende cruyden , die in Indien ende andere vremde landen 

 om den wille van haer bloemen, faedt,bladeren oft eenige bijfondere nuttigheyt geacht ofc bekent zij n. 

 Ten laetftenfulïenwynoch befèhrijven eenighe cruyden oft ghewaflen die in oft aen de Zee groeven» 

 midtfgaders fommige anderedie van foo verre landen niet gebroght en zijn,maer ergens in Europa ple- 

 gen te groeyen, doch onlanghs eerft bekent zijn gheworden. Dit doende, fullen wy meeft alle de Dro- 

 ghen befchreven hebben die in de Apoteken bekent ende ghebruyckelijck zijn : want tuffchen elek 

 gheflacht voeghen wy etcelijcke dinghen die wel tot een ander gheflacht hooren , doch om eeniglie 

 gehjekenifle die fy met malkander Jiadiaen.wslby een dienden geftelt te worden, om het recht ander- 

 ichil van de fèberrierckelfjcker re ontdeeken* Yoorts foo ta-fullen wy alhier de Geflachten, Gedaentc, 



"^y yy y 4 piaetfe, 



