*374 



bettoe cnbc gf)e ftnltemffe ghdtïdtenbc/ toaer ban rcndt/ 

 In blaberen ban iBufa ghetoonDeu. .Ban De 2(nDiae nen 

 ghdnupditcnre om hun fcheephenp mebe te befrrtjcHen 

 alp met iittïu ftëaerofthctceufoojtebanï?ar|t oft rap 

 Oft Bitumen tfi/ bat ijs norh onbtfttnt. 



Vfuc enbeGyp ioeeu ftoart enDe blinritenbe Tap / niet 

 nnbehaeghlnch ban reucfe / Doch bc "©tlle tont ghclndt- 

 J^ct mojDtin H3cft-3nbien gljebtupdtt om be hupfente 

 bcroocltcn/ cnbe Den ftancfi ban be boobc lirhaemen te bc; 

 nemen / bie fp nae Jjuu ianbts-tonfe Iangtiinhupsple= 

 ggeu te betoaeren. jbp IrcticHen bat oodt op renighe 

 rrhoTffm ban hoomen/cnDe leggljenfe op ben bupch ale fn 

 finmpfel oft cotrjebe hebben. ï?et ip miffchien hetViub 

 ban 'ühtbct / Dact be Bjaftliaenen hun toonben mebe 

 Bfjenefeu. 



Andere Herften, gheftolde Sapen ende Gommen norfj 

 bannaeme noch ban gheDaente niet ten bollen bchent/ 

 ban «Clufius befchtebeu /cnbe upt 3nbien meeft alle ont- 

 fanghen/morten uptgheftelt enbe miffchien boo*. lootten 

 ban Ijet ©ituinen ghctcHent toojben; om bat be boomen 

 oft crupben onbeftent 3fjn baet fn ban fiomen: al is't bat 

 fommigheben JBaftictt/ fomnughe bc JBri*.rhe/ fommi* 

 ghe be«nime/enberommigheeenighe anbere (©ommen 

 enbe ï?crtrcn gheltjc&en. ^ ' 



Cvphi en ipgheen bnTonber «©onime oft $er|t/maer ip 

 een göemengclbeberoocKmahc/ban 5?iofco;ibcfi befch?e- 

 ben ter ceren ban be «öoben m «JgpptenlanDt ban be p-jie* 

 fterp in oube tijben etbonben. 35an fp bebenfe ooefi bp 

 toedegenecsmibbden/ fonbcrltnghen tcghen be enghbo^ 

 ftmrjcpt/gcbcnbebe fclbenieteenighen Bjandue natten.* 

 toeirfie bracht f? habbe banbe Jföp-.rhc/<!5encbeibe5icn/ 

 dtalmus/ 3uncup oDorntup/ ï^onigh / fiofnnen enbe 

 «fippenip /baerfp DereHietighcungheghemepnlöCH ban 

 ïnaEcfetni. 



Sarcocolla , ende verfcheyden andere Gommen , 

 ende ghedrooghde Sapen. 14. 



SArcocolla ip cen *©omme ban een boojnarhtigfi gf)t*~ 

 toap / bat m^erfirn groept :• be toelcfie beft is alffe 

 gcclncötightó/bitteibanfniaecif/enbelilepneliloiitertieiiö 

 oft bjifelmgljslimö Wfcroochp ghdvjrftcnbc. ¥>linwp hiel 

 be toitte norljtanis booibe befte 



«jp h«t in 't «©riccfep/ in't Uatg'n cnbe tn be «potenen 

 Sarcocolla 2<tfw*ó^A« , in aubere taelcn Sarcocolle. 



■©tn nacm ban befe 43onune totift ghenoeglj upt toelc* 

 fctrhanbe Rtarbten fp heeft: wantbooj bten bat fp toornt 

 ip in ben twecben rnratb / enbe bioogö Ijcel bene in ben 

 eerften/ fonbcrcemghefthctpighept oft bitfarhttghepöt / 

 als <J5alrnus bttupght / bneromis fp fecr benuaem om 

 be toonben toe te hcelcn enbe te gfjencfen ; cnbe oodt om 

 alle 3ccrigfjcDcn te furberen/hoe bupl enbe berrot fp oodt 

 ntoghen 3tjn/boenbe baerberfeft blccrclj mgroepen/fon= 

 Berltnghenahncnfenlepn ftoot / enbe bat pocber baer in 

 Propt /oft batmtnfcbacr op Icght met toat ïjtonigh. *>p 

 tp goebt tcghen be catarrhen enbe findunghen Die op be 

 ooghen Dalen: bertunft Se frhelien/enbe gtjenceft be fche= 

 melinghen / licHteecfeenen cnbe anbere gljetnehen ber fel- 

 be/alffcbieroftbrjfbaghenin «Cfelinne mtlcft gfjetoepcht 

 jö/alle baglje het nulcïi bcmiciitotnbe enbe tiet oubt toegfj 

 aietenbe. »mntn 'sltlffi ghenoten iacght fn af be routoe/ 

 tacpc / grobe borhtigljeben cnbe flijmerighebcn/ t?ie haer 

 fiebe genomen hebben in De libtmaten cnbe upterfte leben: 

 fp fupbert be Ijerffenen / be jenutocn / be bo?ft/ enbe be 

 Ion gerent enbe iss fecr goettegfjen ben berouberben hoeft/ 

 enbe engijbojfughcPt:enDcidfeer nut alle be gene Die met 

 fliimcrigfjcbcn cnbe toatcrighe obctbloebigöeben ber- 

 labcn 5tm/ te toet en- een bierenbeel lootsi oft toat meer 

 tfeffens iiicbtnonien. ü^aer bicfe te bed ghcluuptbcn 

 toojben bflel. jbp is ooch tont traegl) in 't tocrcftcn/cnbe 

 beroert be ghene bic ren hecte cnbe met galle berlaben 

 mr.gl - cljtbbcn:bacroni moeten fp Ijun toadjtenban befe 

 <6omme binnen 'S IrifS te ghebtupdien : Danmrnber= 

 boojbert Sm feradjt / nnbto baer een torpmghöfien 

 «önnbtr oft Carbamomum bp boenbc Sïnberp iffe be- 

 quaem omhtthchaem bet temaecöen/enbe het menfdje- 

 lijcö faebt te betmeerbertn. «Pan bobcn allen iffe goebt 

 om De berrotte enbe etterachtighe peeren ber oojen te 

 rrhmrfm/ atomen, een toiedte in ^ouighteater nat ghe- 

 rnaerlit / enbe met 't pocber ban befe *éomiucbcpropt/ 

 inbeooieftcetfet. 



Befchrijvinghe vanclc Öroghen-, 



f Gummi Elcmi, oft Elemni, ip natbt mepninpïic ban" 

 fonmuglje cenen traen ban Den >ffcbcr-booni; oft/ alp an- 

 bere btiTefccren/ ban ben <ethiopifff)cn €^üjf-booni;iiiacr 

 anbere fcggijen ban cenen onbefeenben boom. Tie kfr f i B 

 be gljcnebiebe «>rammome ghcUirüt/l)atftacljtiflf)/ros/ 

 ialilcnneHlonterUcnd alp grepnncna bergabert/ bijtuiüt 

 ban fmacdi. •©eghtnc bic hetJïmmoniacum oft <6uinntt 

 «rabicum gijclurlit / enbe fte art ip/ niet fdjerp oftbrj? 

 teubc/Kojbt alp onnut bertoojpen. Snlommigeïtpos 

 tcfien iffe bcrbaifrht / hebbenbe be bcrU3C enbe 't toefen 

 ban #iin-boom oft ^ecfeboom-l|crft/ eerft nietfterdï 

 nccrienbr/macrtenlaetftenljceliiracijtighcnöeb£cïn;cn- 

 feben laftigbballesibe. Ê>ptoo?Dtmer.igticiacrcngoctbe= 

 tonertopeenDjoogljeplnetfe. -. 



■®efc i<5ommetoojbt fecr nutteinrKghcbaenbpDefaU 

 ben enbe placfleren Diemen maedit tcghen be toonDcn 

 ban 't Dooft cnbe ban 't bedseneel. 



Tragacantha, oft Gummi Tragacanthum ( te bojen ban 

 •©oDonguö befdj^cben) ipeencn 'ffiraen oft «öomnie/ Die 

 foctathtigh is / enbe 't fpeetftfel tn ben monbt taep bott 

 toonben: alffe oubt ip/ toojbtfe cerfi;bleeckadjtig!)/bacr 

 nae rooDt/ ten la elften geel/ als meeft alle ©oumien ple- 

 gijen: enbe mettertiibt toojbt fpbitter/enbe baerom ljee= 

 ter/atomen aen meeft alle Defocte Dinghen fict gebcurtm 

 "Cacrdin Doen fonuuigbc Den gcclcnüT-jagantl) bp De öcete 

 binghen/ ben tuitten bp be feoube. g)omniiBljcgeb?upc- 

 feen <0ninnii Itrnbirnm enbe «öunmii Uracij booj. be 

 op: c d)te ■arragarantlja. 



Gummi Arabicum, foo in be 2l!potcfecn ghcnoeir.t/ip ecu 

 menghiglje ban «öommen upt 



berfcijepDen boomen 

 gljcnoiiien ; 't tocldt Jjaer bciftljcpDen bertoe ooeft bes 

 toont : tnoe «©alcritip gijceft bat ooch te Hennen/bat<©oim 

 raeepghentlnrft gljcnaemt toojbt allcrlep traen bieupt 

 be©ei|t-gijebcnbc boomen bloent. üPanopjecht Gummi 

 Arabicum, rpgf*cnthjdt Gummi gfjenoemt/ üomt ban be 

 «?gpptfci}e boo*;n Acacia ghcheettn /bie ban «BoboncuS 

 in 't langh bcfchicben ip. 



Sandaracha Arabum iöbe©ctnip/ oft u3cncber-«!5om^ 

 me/ boienbetchjcben. ^an Sandaracha Gra:corum enig 

 gjjeen <éom/maer een <©ïpiment. 



y Een Indiaenfehe Gommc ban JïBonarbcp bermaent 

 toaft m H3eft-3:uDien: banbantoatboom batfegheno^ 

 menis/ batiphemonbelient : hpnoemtfe Gummi ad po- 

 dagramjom bat be gene bie 't fiertnn/in fonDerhept aniDe 

 boeten hebben / hun felben baer mebe genefcn:in üt toijfe 

 alöbülght. *>p nemen cen ftueft ban Defe «Somme foa 

 groot als cen ©hernote / cnbe tocprimi 't cenen heden 

 nacïjtmeeniai) ghebiftilleetttoater: Dan boutoenfp bat 

 upt/enbe boen 't boo-; cenen Doeclt s ban bit toarerb*.tnr> 

 hen fp ttoee oneen tfeffens / cnbe en eten niet boo*. ben 

 noen. «?nbe Dacr meDe toojDen fp gitfit alle Die cjuabe 

 bodjttgfiebcn baer Ijet fle rcijn fijnen oojfpjongh ban heeft. 

 ■©cfe <©omme is fonber rcucfj/ enbe ftfjijnt toarm te toe- 

 fen in ben eer(len graeb. 



Gaibanumis oodt fap upt een ghtflathtban êptifcfie 

 ftru\a/ eiber» befchfebcn. 



f Sagapenum.in't «©ricchp Sagapenon ta.yi.Trmw , in 't 

 iLatfin Sagapenicum, Sagapenum, Sacopenium,cnbeoOC& 

 Serapmum, gfjenoenit/ is fap ban een ferula/ be ^anap 

 ghdiidt/iniKcDientoaffcnbe/oocfeban onp iu't&fr 

 bocghfcl ban üc f crula in 't langft befcöicben. 



Ammoniacum ip een «ÜJomme oft bochtighept ban ecu 

 anber gücfladjt ban jrcrula/ Agafyllis ghenocmt/met 

 Wabcrén ban £>ilp&tum / in Stfrrjtbeti toaltmbe / alp d= 

 bere in't langfj betoont ip. 



Opopanax ip een bochtighept blocpenbe upt bc ghcfnea 

 ben toojtden enbe fteelen ban ten crupbt bat Panax He- 

 radium jjctt: 't totlth eerft toit ip / maer bjoogö jnnbe 

 geel is/ al oft het met jbaffracn bermenght toaer.a0ai» 

 baer ban heeft U?obomus ghenoeglj ghrhanbclt. 



9 Ander Gomme ende lappen van verfcheyden boomen 

 3ijn bijfonbcrlrjch ban 3DoDon?up bcfchtcbcn/eUfebp frjn 

 epahen gfjetoap. 



Ladanum ip een bette bochtighept biemtn op ben et* 

 flupHeDon binbt/ tot bede binghen nut /baer ecrftbtr* 

 toarmmgljc/ enbe Dan toat tramentrec&inghe ban uoobe 

 ip / als't in 't Capitelban CiftupbjecDer berblaert ftact. 



Glaucium, bojen bcrhaclt/ ip een gheDjooght fap ban 

 een crupotm êthrietv oft bp ï|ierufalem toaffcnDe/ m 't 

 <BriediO Glaucion ghefjeeten/ int fLatim oodt Glaucium; 

 in't «rabifch Memitb enbe Memitha. 3pan het toojbt ber? 



baïfefit 



