Indiaenfchc ende andere Vrcmde Cruyden.,. 



ghe nc Dicfc üi-rft nbf 11 / mact imi baer groote blontrn ban 

 Inmat cm ponbt fuj.uc toegheiiDe : ban fulche bionteu 

 toofDcn ban fominighc bcDjicgherS bcrbalfrfjr. 



4?ct Uio:Dt onoer Dr tcrlioclf iiöc Dinghen a'Jfrtöcnt * 

 nochtans m het foo ghemengljt ban acrDt/bat het be glie- 

 lurbenhreftfootoel banbe Ijecieals banbe hoube bin- 

 goën/ imbtabat get bc beel ontftecrht / oftbjanot; enbe 

 bc herffrneit bcfuoatct/ enbe ftapcttgl) marrht. 



3Douj heel aften enbe Kfnjcben ia het ghemepn bolci 



aen bit «ttyium foo ghetoent / batfe m fterbens noobt 



mibtgDat De bloemen banltloetoitjnn /nae bat beoube 3nn alffe bat niet meer en eten : altstbat het olieh m>ri» 



frlntibcro tiwghm)maec bat het Sempervmnm mari- ban -SEabacb be achtingheban €>uium nu onianniw 



Romen / ghelijcn ne fijb-armen oft pijpen ban ftanoe* 

 I.wrs Dienun inbeftercfaenplctght te Oangftcn/allegaDcr 

 errft ceeijt / baer nae bobentoaerts omghciiromt: op tfop 

 ban brfc tartten bomen bede jntpsheus tioon als bie 

 ban JlffoDtllcn/inetfaffracn geele bloemen/als rooshfitd 

 met hacrar htight bjaepen tuffcljen hepben befet. ©ter; 

 ghrlnche fteelcn jijnbec in anbere lanben oochboojtghe= 

 bomen /als ootb etnen op be beften ban fiooinen -, maer 

 nopt fachnur foo lioogtje fteelcn aen / nis ben beren. 

 ^lommiahc hebben gbelooft bat bit gheen Xlor en ia 



num , oft Zee-&onberbaert/ brboojben te hetten. €hji 

 tfophojua a «Cofta frhjnft bat be 3£Ioé' Zet-©onberbaert 

 plccgljt te (Keten ; be tocltbe het heel iacr Doo: gtoen üe= 

 toacvt tooxbt : baerom falinen bit booj een rechte Hloë 

 moghen houben/enbe alfoo noemen. ®an/ om nat reben 

 te fp: rlicn ijct en 10 niet toonber bat befen ft cel foo groot 



- _cl)tmgf)c ban •©pium nu onlanaiid 

 tn «nrrbnen feerorrmmoert Heeft. TOanteet ben éZ 

 batfe m ghcbjuprb quam / al hab eenrn ^ureb maer 

 cetien afpertoit penning!) oft blanco' aengeibtinbetoe- 

 rtlbt / jjp foube de Delft aen «©piutn beftect hebben; enbe 

 bat altnbt.ober hem bjaghen/tn fonberhept ten tnbeban 

 oojlogl): toant be Curcbeu ghelootien bat fp baer b!oecb= 



iü ghctoo'.ben (boeght ben felben ©ortooj ƒ ontanus baer herrigher enbe (louter ban tooiben/ enbe het ffhcbaer&ni 



noch bp) nubta bat bit ghetoaa Ijonbtrt laren fonber (teel boobte niet en ontfien / oft immers niet : en bebioWn 



ia ghetoeeft; enbe mibta bat Ijet boojfepbe iaer etnen teer SDaerom als ben «ureli folbaten opneemt / enbtnDt ! 



ftecten enbe bxooghen éomet tjab. 



AlocvanWeft-lndien is ban T)obon?ujl enbe ban ons» 

 lipt Clufïus eibers üefrbieben. 



f Een fap uyt China, als Aloë , albaet Ghittaicmou gje= 

 Beeteu/ oft Gutcagammau, ia Ijcel öj oogh / blaer ojangie- 

 toobt / bjeuchigij/ als gljefmoJttn harft/ oft 'Ctrmtntnn 

 bic ghefoben ia gljetoce(t / botlj alfmcn baer toat fpeeclt 



menbiinaenerghena gheen <©piümmeer te boon öet 

 enboetljiingljeenmercltclijcb letfel: banöegljenebiebat 

 beel g|jcbjui>clien/3ijji:gljcmepnli)c6 flapenglj; enbe fom* 

 miglje ?t)n altnbts oft fp half bjoncben toaren: bea bet* 

 topten fp inalbanbeten romtnta/ <6hp{)cbt «Opium ghc- 

 gettn ; ghclijeh top ben onberen fegg()en/<©hp sijt bioirc^ 

 ben. 3>aerom gl)eb?upfhen fomnuglje bat fclbe heet 



fcia oft toatera bp boet/ geel bertoenbe als 3Uoë/ niet bit- tocpnigh tfcffenp : enbe bat meeft om ot bewiioethenbt 



ter noclitans/inacr in't eerfte (jeel tocpnigh fmaetba hebs nae langhen aerbept toeg() te nemen ; enbe bc ftoarc ahe- 



benbel ban ten lactften in be beel foo ftljerp bjanbenbe / battuxn te berb^ijben/ cnoe niet om ben biiflaucnd lutr te 



bat Cluftus ttoijffclbe oft Ijet fap ban tfuphojbium foube bermeerberen / als fommigljc mepnen i toant (als nhZ 



moghen toefen. fepbt i») »®piuin heeft bracht om be mcnfrljcn te berboe^ 



^et ia nut gfiebouben / enbe toojbt alreebt Ijm te lan= len/ enbe onluftigö/we Ijccl onbenuaem tot het bioutoen- 



be ban fommighe beel gljebmpcbt / om be toaterighe fnel te maetften : felfs <ï5ftrcias ab fioj to fcnöt biit hn 



obetbloebigIjebenupttciagOeti/ban bijftientotttointigf) fommiglje gjefient Ijteft bie baer baoi onbiurlithatc 



grepnm toe tfeffens ingljmoinen :mbe totrtbt fonber ghetoojben 31)11. ©an bit <0pmm nemen fp nhemenn- 



moepteoftoiighematft. ■ ljjcb ttointtgh grepnen tfeffens / tot be brftigb toe.' 



c Opium , ui ginbien Ofium , m Spatgnim Amfiam 5©an men heefter gjjebonben bie"er meer ban een ante 



aheheeten/maghljiertoeberoin bennaent tooiben (alis't alle baeghg pleghcn te eten /te toeten een half biaahme 



faeebe bat Ijet ©oboncusiut langh bcfrhjnft) mibtöbitn tfeffens / enbe baer nae een heel biaghm e/ fonber eeniür» 



bat het een «5omacl)tigIj fap is ban^ieul / berfcüepben Irtfel / alleen bat fp toat bjoticben fchencn te mcfnt 



ban brarhttu naet berfrhtl ber lanben baer het ban bomt/ ©oth be <3Turcben enbe ©erfiaenen etenber felben mrêê 



enbe in 3nbien foo ghemcpn in als in Mfien / »ftijtben ban een tyagljme trefftns. 5De ghene bic het cThcbiunrfi! 



oft -lEureftiicn. tyet eerfte gljeflarht toojbt nae be ftabt ban bit «©piuin outtoennen toillen / moeten alle baX 



mapro Mejcntoegöenoemt: enbe bit wtoitachtigjjenbt toatminbet innemen / enbe foo tot een nreim toe So^ 



leer bier / enbe fchgnt met ons Opium Thebaicum beft men ; oft fp moeten hun ghetoennen alle moinhens 1 nn 



abcr em te bomen. % ghene bat ban «ben gfjebjoght De ure bat fp het <©pium naemen / eenen goebeti tcuabe 



tooïbt/ enbe ban be lanben aen be fioobc 2ee palcnbe/ tjj ftertbm ©ijn te bjincben. iTJen bebtoinctfit be fcha- 



rtoartenbefjarbt. 3n «ambaia/jBanbouenbeChitoi belnebhïpbt ban ©pium met «aftorimn oft Behtr- 



ts een Toojte bie fathttris enbe geelacfjtigjjer; enbe bieu* gijO 't toch* boo» fijn tpghen teghenbaete cmenouï 



feer ghebïuptbtlijcfi enbe bier .-enbe fprieclit toat nae bè ben tootbt. ™ ww aütoou- 



'grfjP'nflw/hoetoelbatterin 3nbiengljeen 'STJipmelea 



én groept / ban baer toaft een footte ban ^eul ( met 

 ben ïdrabifchen naem Caxaut oft Cafcafs btbent) met feet 

 gtoote bollen/ bit ghequctfi jijnbe bit fap ban haer geben. 

 jfBaer befen ï^euï en is met ftoart/ maet toit: enbe %>eU 

 lonius fepbt ootb bat in gantfth Jtftcn bit <©pium tint 

 ben toitten ^eul btrgabert toojbt / te toeten in iSaphbu 

 gonien / Cappabocien enbe Cilicien : toant fp befaepen 

 baet fjeele atfterö met H3itten ^eul. g»p berfamelen bat 

 albua ! ©efaebt-bollm/norf) nittbolbomen groot ïijnj 

 be/ toojbentoatghefneben oft ghequetfl: enbebemelcfts 

 athtighc bjuppels/ bie upt bie fneben bloeben / laten fp 

 baer aen / tot batfe toat bieb tooiben Dooi be brartjt bes 

 lothts oft ber g>onnr. 3n bit boojfepbe lanbtban <£ili= 

 rien toojbenber alle iaer bijfttgl) bemelo gljelaben met 

 <®pium / om nae ©erfiin / gnbien enbe heel 'ïurtftnen 

 booj te boeren- 



;©en reutb ban bit fap is bupl/ ftcreft mbe ftoaer : bt'e 

 bat fmaetbt/ gheboelt bjanbt oft hitte op be bojft/binbt 

 fijn herffenen toat beroert/ enbe toojbt ghequeltmet on- 

 gherufte bjoomtn. ^et beft is 't ghene bat bitter mbtheet 

 ban fiiiaetb ia / be bed ontfteftenbe; banl bertoe geelacb= 

 tiglj / oftbacl abs JLeentoen hapr / bergabert in eenrn 

 blontalsbanberfcfjepbtn bertoiglje boecbsbens. 1©ant 

 alp bit «piurn btrgabert toojbt/ foo necmtmen be bjup= 

 yen bie upt be quetfuren ber faebt-bollen bomenbe baer 

 aen gljeftolt enbe bltbmbe/ fiarbt als graenbena oft Utp> 

 neboetbebens ghetoojben 31111 : mbe bcfeboecbabenseti 

 toeghen in3«fien ghcmepnbjtn maer bier onteu Mnaetbe 



Balfamum oft Balfefn van Arabieri ende 

 van Indien, ij. 



Bairemtabtnnatmban emtoelrieebmbe bocfi«<ift= 

 hepbt ; nae betoelcbe alle goebe falben / enbe olbTn / 

 bie eeniglje fonberlinghe brarht hebben on, be toonben 

 te fjeeleu / oocb ©alfemen göebeeten toojben. ©an bet 

 opjetht Balfamiim toterbt upt StoDcnlanbt / etmalen 

 enbe3trabien ghebjoght/ als ^jofperaipinudbctupo-ht/ 

 bie baer ten gheheel boecbshen ban ghemaecöt heeft * 

 enbe hebensöaeghs bomt het ootb ban »tabien / alrf 

 «lufiua rtbJÖft / bate bit boomben ban felfs erroevt * 

 ban in ©abplonien enbe te ailtapto groept het ban 

 faebt/ fepbt Hobel: ben toeltben baer oocb biiboenht / 

 bat be gftene bie bat ghefien hebben / berfeberen bat 

 het een leegö boomlien is / leelncb oft niet frae» in 't 

 göefifftt/afthbertoigh / met bloemen bie bannen Urn- 

 nen <&eelen 3efemnn ghelgcft/ maer blepncr/htbbeL 

 be altnbts groene roepbens / taerlijtha fnii blabem 

 in tISereinber berlaetenbe 5 be tocleftt bat ootb boS» 

 ben JBep niet toeber en brijght. 3n ^Decnnber tooS 

 bm be tatbsbms ghefneben/ toaeraen glaeabensnh^ 

 hangfien toojben met©athfl befet / om tetmtfanonen 

 be goubtgeele bothtighepbt bie baer upt bjum fS 

 toeltbebenfmaetbmbe rratb ban JBuftus heeft enbe 

 bit toojbt feer beel göeatht. l©ant ben & ban 

 «rabien / oft als ^jotper aipinua Dein noemt / ben 



.itrripö 



