i$8i 



Anderen Ballem van Indien ij$ ben Ualfem Dan #ieuto 

 £>pacgmen uan reuen i>ecl gfoeliicH/ maer Dun enbc tos 

 oft biragh. Dan Dettoe/ fcpDt Den feiten <£lufius. 



Manna, cnde haer Indiaenlche 

 gheilachten. 16. 



D<£. «Bljeme pnc JRanna tootöt mtcft op öc boomen 

 gl;eDonDcn / alDaet Dieft gljctooiDcn 3ijnDe/ enDe De 

 gtjebaente Dan Mepnc faDen oft ünjniBenö acngfjenomen 

 IjebbenDc ; enDe Dat in Decle enbe Dcrfcftcpbcn lanöen : 

 maer De bcflc toojDt tipt Calabjicn gnebjogfjt / Manna 

 CalabM nficnocmt / Die Dan De bladeren Der boomen 

 feite gftcpTucnt enDe bergabert is/ban Decle Mcpne Dooj* 

 lueijttgfoe ftoaere grepniiens / alp jiUaftirfs / toit/ goct 

 cnbe Toet Dan fmaecn. <ï)aet naeDolgfjt De gihene Diemen 

 ou De tartten fe!\jt Dctgabcrt : maer De flecljtfte binDt- 

 men op De ftcenen ; enDe Defe ttoee laetfte 3ijn groDer 

 enDe bitser / enDe niet foo repn oft Vott. JDcn berga* 

 Dcttfe meeft in JBep •• enDe men betoaertfe een öcel iact 

 ïangij. £>p tooibt DctDalfc|)t; maer is goebt te onDer- 

 itenncn : oorft foo gljrbciirt Die Detbalfcljinglje ineeft in 

 öegljcne Die grof / gljeMontert / enöc niet grcpnacfi= 

 tigh en is. CcuicDc maceScu Dacr ttoee gjjeuacljten 

 Dan /te toeten een ©ocfjtc JBanna / enDe een ©joo^ 

 glje : maer De b?oogl;c ifi tocDctomttoccbcrlcp / Die ban 

 Calabiicn / cnaeDie ban E>:ian;on. «?nöe Daer by> tooibt 

 gijrrefient bc Manna Syriaca, bic oorlt feergoebt ijs/ alffe 

 öe ƒ103 (liefje gljelijeht/ enocfeerfoet iö: enbc Dusöant= 

 glje jDnntïa tootöt Manna Maftichina gljcljecten/ Dat iS 

 jBantta ban Den JBaftielt-boom / eens&eelfi om Datfe 

 op De JBafttcIt-boonteu meeft tcbinöeniö/ cnbe eenö^ 

 Deels om batfe in «tepnen als be jBafticK Dcrfamelt is 

 (enöeniet in groote Monteren gljcijoopt ) enöcis fup* 

 ter; enbetoojbt {jcDcnsöaegfjs b*«" De fjobcn gljeljoii* 

 Dcnaoo^eenerljanbebiiic'imctDc Manna Ifraelmca, sic 

 Tjct Dolt» Dan 3fraèl Manhu noemben ; 't toelclt foo 

 Deel bebiet alö ofmen vvatu dat renDc ; om Dat fp Dat 

 tooojöt gljebjupcMcn boen fp De fjemelfcfjc jBanna 

 r erft met groote berwouöenugne nenfagljcn. <©ncrom 

 magfjmen feggljcn Dat be Manna Maftichina, cnbe Man- 

 na granata , Die Dan ©enegien enbc €>cima gljcbjogljt 

 tooiot / be befte is / om Datfe beft ober een bomt met 

 De op^rljtegfoilitifcljcjBanna/ als ILobel ootnbe- 

 tuugljt. jSoctjtanS / fepöt Ijp / en is be jBanna Dan 

 33jianfor» niet te betaebten / Die acn 't gbcbergljte Dan 

 ©joBtnecenöe «wDopenpleeglit Dergaöert tetoojben : 

 bc toetene meeft al ©jancfcriicii booi ghebjuPCRelijc» is 

 1 ban men moet npt befelDe Dcrfuefcn ijet albcrölaerfte/ 

 fupDerfte / DJitfte enöc Derfrljte graen) enteVocrelit alfoo 

 Doel ais be befte tirtlanbtfclje jBanna/ öie in De «potefcen 

 Manna Tereniabin ghetjeeten UiojDt/ enbe ban be Hra= 

 ben meeft gijracöt to / enöc Die fómmiglic J;:er te lanDe 

 epgljtntlijcU 'Hmigbdmw Ijccten ; enbe ifi De I^oniglj-ratrn 

 oft gljefeojenben ï?onigögijch)cft : enbe DJojDt Dooj De 

 befte gfjehofen alffe tuit enbe Derfcfj iö : ban tn ^>pricn 

 enDe cIDfrjSDJoibt DeDoeljttcnbenictgljecrepnDe / maer 

 in feer groote" blonteren DergaDeröe Jllanna oorfe foo 

 ofjenoemt. JPaii om btfc jKanna bete» te bcfeljjgDcn/ 

 tullen DJp Ijitc Diif fooien Dan ©jembe iBanna upt 

 •©areiaji cnbe anDerc Dtrljaclcn. r. «?en foojteDJojbt 

 tn leöeren facöen oft euDerji beDJaert f. cnbe fmaeeht 

 eitó ï?oniglj-roten/ tn't 3|nDiaenfclj Xirqncft oft Sira- 

 coft g^cnoemt /Datiö jBtlcft Dan Den boom Queft. 1. 

 ■Qt tDJeebe foojtc l)eet Tirimiabin oft Trongibim , ertoe 

 tooiöt ghclooft acn be 33iftclcn te groepen / Dan Dcele 

 nrcrineu Derfamelt / grootcr Dan «CojianDtr-faeDt/ öalf 

 Too oft gcfiacljttgf) / enbe fjalf roobt : Defe Ijonben be 

 ^erftaencn Dooj öe befte : toant öc anöcr oft gljemep= 

 nt en g'geDcn fp De ftinberen niet Dooj Datfe Diertien 

 iaer oitot 5ijn . Belloniuö Dermatnt oocfe Dan ten 

 Tercniabin 7 nlfoo nn ter tijbt gljcnoemt Dan De tntoootts 

 bcrjiDan feipro ) bte on Den btrgli sinai Deel te Din- 

 öen ifi / enbe alöaer Dan De iföonicken DergaDev Djoibt : 

 öar? f)p Ijretre ©ocl;te J»anna / in 't Hatijn Manna li- 

 quida: enbe Defe tooibt in eerbe potten gijebaen/ '"be foo 

 tcboop: •''ebjogljt: enbe btenoubt üPDoojfjet MelCe- 

 Jrinm Hippocratis, oft Ros Libani ban aubere. ©otij 

 inbe fe'Je ftabtDtnbtmenbe puDcï btoogtje foojt^ 00 1» 

 BljenoesÖ / bie fp alUenlijcü Manna uoeuien; fulclid nlfi 



Ëefchrijvinghe vaft dé Öfdghen , 



is Ut jiBanna Dan 35?ianfon. 5 . ©« b«be föèjfc toöjbi 

 Dctfiotljt :n groote Monteren / met eeuiglje blaberen g()e= 

 mengöt/anDcrfiiffebe jBatina Dan Calabjicnfeer gfje; 

 Irjrli : maertoojbt Deel beter gheljouDen/ enbe too?btnpt 

 ^etficngljcbjcgljt. 4. l©t <©?mu5 toojbt te <6oa een 

 anber iföanna gijeboert / ooch in IcDertn facfeen/ be ghe= 

 Daente Dan toitten gbefupDerDcn ©onigb Ijtbbenbc : 

 maer fp beDerft feer Ijaeft. 5. «feiftopljojus a €ofta 

 bermaent Dan een anDer foojtc / bic tot <© jmu3 ootn Der= 

 Iiorljt toojDt / in toat grootet Monteren grjefjoopt ban 

 be Calabjtercfie / enDe ooen niet foo toit / maer Deel be- 

 ter aoop Dan ö'anDer : Dan fp moet Doo? De Docfjtigjhepbt 

 bctoaert toojDcn. <©oc{)Dit ifi ten betbalfrljte JBanna 

 alöufi gljcmaetlit: opnemen fjecltoit enöe fupbtr fttjf= 

 fel oft meel : e nDc Doen Daer bp Dan fulclie Jföanna alfi lp 

 iiiiigljen nonnen (maer meeft nn foojte Die De €alab?te- 

 fcl)c toat gljelijebt ) cnbe toat f>eammonie / enbe faebt 

 Dan Vifa (oat ten foojte DanLathynsfeljiint te toefen ) 

 toat potber Dan een mclcB geDenbe toojtcl Die Dame jjeet : 

 enbe mcngljen Dit met £>upcuer/enDe ecntoepnigljSBen 

 tocIriecHenDctootcr. 6. Jföanua Dan HSierooefi en ifi an* 

 Dero niet Dan ijctfnnftc Deel Dan HDicroocRjalfi in'tCapis 

 tel Dan ïEMeroorlt gljeblecKtn ifi: enbc toojöt Dan fommi= 

 gfje Malna Turis gj)e{jeeten. 



3ScngaenDc Jjet toefen / gfjeftaltcniffe / enbe ben ooj= 

 fpjongjj Dan allerlcp jDanna/ïijnDeouDeenDc bc nieu* 

 toe ftljjijDerfi onecnö s toant fommigfje mepnöen Datfe 

 een ^onigljatötigl) fap toafi upt De locDt ghcDallcn op 

 De €pt6cn oft anDcre boomen / te toeten anDerfi niet 

 ban tenen foctcn bompigljen gfjeeft / bic bp Dagfje 

 Dan ber eerben in be lcei)t op gljetrotRcn ifi boo^ be 

 Warmte / enbc toebtiom tn ben nacljt booj be fioube 

 in Docljtigljcpbt beranbert 3finbe / enbe alfi bjuppenbe 

 gljetoojben/ D'eerbc / enDe in fonötrhcpöt be boomen/ 

 in Den bagfjeraet bebaut enbe nat maeefit : enbe Daec 

 tine jjecten fp öe felbe Aëtomeli , Drofomeli , Mei 

 aënum , enöc Mei rofcidum ; alfi ofmen HmnghdMvv fep» 

 bc •■ Dan «Tctfufi noemtfe Mei Syriacum oft $ontgn Dan 

 ^pricn : beSlrabcro jheetenfc Tiunfchibin , enbeTrun- 

 gibin. 3(nbcre fcggften batfe Manna jjeet nae ftet 011M 

 jLatijnfci) Diooiöt Manum ; 't toclcft Gudt betcecKent. 

 3mmcrfi DefcjBanna / repDtlLobcl/ifitoarmacötigJ)/ 

 ftoaer enöe Det / enöe en limit niet Jjaeft ; iae gfjcfmoU 

 ten 3ijnbe met eenig&e toatme DocljtigDepöt / en blijft 

 niet QljcltjcTt $)ontglj oft èuptHtr / öaeu meDe gbe- 

 mcngljt/ maer loopt meeft tocDerovn tfamen/ al oft fp 

 fiatr met öc toateracfttigöc Docl)tigI)epDt niet en toilöe 

 mcngljen/ glielijeu ijarft enDe <JF>ommc; enDe alfoo toe= 

 Der bp een DergaDert 51J11DC / ftangljtfc aen De fianten 

 Dan benfirocfi oft Dat Dacrfp in is. s>oo bat Ijtt bljjcfit 

 Datfe gljccn en Dauto Dan De locfiten ifi. illaer anDere/ 

 alö ILobel felbe /gljclooben Datfe een fttacötiglj fap ijï 

 CHDe Domp / Die in eltften boom oft criipDt ifi / ttibt 

 booi ue hratljt Der ^onnerijp gfjetoojben ifi/ enöe in 

 bcnöagl) upttjcceenöc enbe ïïjfenocbooj Deberbojgficn 

 fvueetgatcn Dan bc frljojffen / booj öc felbe Mttc Dan De 

 S)onne inDeloeijt DtcDtorjnt : maerüefi 'finacljtfi/ alfi 

 Den gljctoootielijcfien Dauto Dalt / foo mengljt Ijp ö«» 

 öacr meDe/ enöe foo bergabcten fp tfamen / enbe maer- 

 Iten etn Dingfj tuffföen ^onigD tnDt ©uptriet / Dat 

 icmanDt Dacrom nae Jet <8riecBö Melifaccharon oft 

 *tonigtj-«>upcBer gljcnoemt Ijtcft. ©it bebcftigljt öp 

 met (jet feggïjen Dan foimnigbe aipotcSerfi/ öie groote 

 afgrjcïjoutoen tacfien Dan JLojcHcn oft <effchen-bqo= 

 men tn helöcrs gljtbjogljt Jjcbbcnöe / op fulcBen tijDt 

 alfi öe jiBanna pleegljt Dergaoercn te toojDcn/'sanöcr* 

 Daegljs 5!Banna öaer op göefien fiebben / al toas Die 

 roo Maer niet als D'auöer. ©an «öfiftopfjojufi a ©e? 

 ga fcljjiift / öat J)p De JBanna op Dt 1©ilglje-booinen 

 heeft gfjebonDen / enöe ooc» toe! op De aerDe / tnDe 

 op De fteenen / Dacr gljtlaten ban blcpne ©icfeenS mt' 

 Iijch j»uggl)en ; Detoelcfte Ijp toel in Ditrtigfi ftoennen 

 op tenen boomen gljeficn Jjeeft/ in elcfeen ftoerm etttlgcBe 

 l)onöcrDen tfamen DergaDert. 3j« Doegöen Dat öitt upt te 

 beQupttn iü/ bat Dt üBanna ten foojtt Dan $onigtj is / 

 enDe Dan etnigfj gljeDiertc gtjemaecftt enDe gljetojotBt 

 too^Dt / als Dan De ILacca gljefepDt is / tnöe als Dan 

 Den #onigfjenDc TöatfjS ttn iebcr bettent ifl. t©otD fp 

 motft Biet btfclijeDtn toojben / om Datmenfe Deel op bc 

 jKaftitb enDe jLojcaeii-booinen pleeght te binben. 5Dan 

 om Daer noch meet Dan te wettn/falmtn Ufen't gljtneöat 



«Conatw 



