'3*4 



Befchrij vinghe van de Droghenui 



alö «meeuto/ aen een MtMtnbt/ fulcfiö als >jet 't jgmpcfter jlmprficr foube eer berbranben ban muiten / ten toaer 



tan ©alrnren : 't toelcs goeDt iö om bjooghe confitu; batter toater bp ghcbaen toaer. ^ebenöbaeghs toojbt het 



ten/ maer onbequacm om ^upeacr #entj te maecfien. bp alleriep fprjfs; ghebaen ( iiptghcfonbcrt alleen be peuren 



30aernae bolgbt ijet j#abcrc.f>upc&cr. 'Cberbe gedacht oft bannen: toant bic fnnrficn / alfnten baer Supcfier 



ban ;É>upcfier/ban Jjplbiuö Lcntile ghenocmt / iö oocfi bp boet : ) enbe bacr toojben fetr Ictncre fioecfien / toer- 



Doit/maer üetter/ nier bequaem tot bjooghe confituren/ ten / taerten enbe anbcre fptjfenmebe bcrepbt enbe tocÉ 



tnaer toel bienenbe om $enij te maecfien. ©ooj 't toierbe gfjemaecht :men bóct het oocfi bp be Sproopen enbe €on- 



toojbt het «Canarie £>upcfier gehouben ; 't toelcfi meefi in fituren: ban men moet toel gabe flaen in toat gbebzeaen 



" 3tjnbe ghebjoght totjbc. batmen'tghebjuprat : toant fomtijbtö 3ijn be j&pronett 



groote lijooDcn berfamclt 



'C bijfbe noemt ïjp £>uprftcr ban g>. €>iuer / in't ILa 

 tjjn Saccharum Sanóli Audomari, hupten toit / binnen 

 roobtarhtigh /»1 oft {jet berbalfcbt toaer / geel fiïcbenbe 

 enbe Itjmacljtigh / onbeqnaem tot bjooghe tonfectuten / 

 maer bienenbe tot be toeecfie / alö tot iTpropen / <©pia* 

 ten / Conferben /om bat het beter fioop iö/ enbe ghe-- 

 fcetert toojbt met 't ghene batterbp ghcbaen toojbt. 2Slö 



beter met$onigb ban met ;É>upcfier gbeinacrfit. «mpc- 

 iter bat gbelijcft een fout gbeftolt iö m 3,nbien/enbèinbe 

 Bieten ban ©juchtbaér «rabien / fepbt ©iofcojibeö / in 

 toater ghefmolten / enbe gbebjoneften / ijs be magjje feer 

 nut. ©an bupten iöhet,ê>upcfietoocfitiut:macrghepoe- 

 bert oftfjjngljeftootenopb'oogben gljefttopt/ baeght 

 af/ enbe neemt toert) al 't ghene bat be oogen belemmert/ 



ï)ctbebori)tig[)£pt ban be Zeeg Jeboelt (toant baermebe enbe 't gbefiebt bupflet maecfit. ''SEfelbe bermagh «et 



toojben be febepen gbeballaft ) ban toojbt bet fioobt «ranbn'-jbupcfeer oocb 



jgmpcucr foo gbemepnlncfigfjenoeint: aliötbatfommi* 



Gljtfcggöcn batfioobt ëmpcfier anberö niet en 10/ ban 



het frljupm enbe bupligjjepbt ban allcrlep Suprfier bat 



ftcfj booi l)et fieben fupbert s fulcfiö iö het bjupn oft 



fioobt Thomas Suycker ( alfoo nfjefieeten nae jfjet eplanbt 



t toelcfi feer nut iö tegben be 

 routoigïjepbt ban be tonglje enbe fieele in be fieete hojtfen- 

 enbe maecfit be bojfi facljt enbe rupm; in fonberljepbt 

 't ghene batmen aenbe potten ban ben 2uleb ban ©m* 

 letten beo" £>omertijbtöinbe «poteaenban felfji gljefean- 

 bilt binbt : enbe fulcae ararljt Ijecft oocii jjet 231auto Can^ 



bat brjaaniS onbet be linie ioyS.Thomas gejjeetenj) 't toelcfe bii-^upcfeer ; 't totleït ghemaecfet toojbt mibtö baer fan 

 nutter is tot beali|terien ban tot anbere bingljen / om ban ©ioletten üp boenbe / enbe fomttjbtjS eentgfte ümn- 

 bat ftet niet licffelnrft om fien en is : ban noc^tanö Jet iiS pen Eimoen-fap: enbe fulcag is meer bëraoelenbe ban liet 

 Deel Toeter enbe licffelikHer ban' tgötnebat fijn enbe toit anber : maer met toitten ^reos baer bp gltebaen/ oft 

 gljcmacrkt ifi booj eenigjje ILooglje/ enbe Ijerfoben ijs. metberfclje 3tmanbel-olic bermengljt / toojbt ijet goebt 

 l©ant aks ö« grof bjupn ^mpcacr booj be fcljerpe ombenöoe(ltegBenefen.©oojtiS foo toojbt Jjetêupraer 

 fLoogfjcban^alch glicmaecat göefupbertuiojbt/enbe oocafomttj&tsiop rjeete fiolen gjiebjanot ; enbebanbeict 

 be buple enbe ftoarte éproop baer upt gfiebjeben i0 / foo Ijet bc fincBinghcn bie ban 't fjooft ballen/ enbe berrtercfit 



get fiert enbe jjerffenen met fijnen reueft. 



Syroop oft bocht toattrigfj ^upcfier en iss niet foo 

 goetitalja fioobt 5>upcfier: enbe toojbt bpbefpijreneDaen 

 alö llonigh : hoe toel ben toitten «>proop ban jbupcfeer- 

 Canbij/banfommigljebooj feer goebt gheatjjt tooibt. 



^ Suycker van Mambu, oft Tabaxir. j|et tooojt Tabaxir 

 focteecfient bpbe3(raben foo beel alj( een Jtëelcaarijtigfi 

 fap/ ofteenigö bicfi oft gtjcftolt fap : banbe fjnbiaenen 

 noemen bat Sacar Mambu , bat ig 5)Upt6er ban eenen 

 boom uucnö nctacljtigljc rnfen oft tartten Mambu i 



ïtrijgljt het eenen bjemben fcherpen fmaecfi /toaer af het 

 bloetit berbjanbt toojbt / enbe het hooft btftoaert : toelc? 

 aen gttaben fmaecfi oocb fomtiibtss in Ijet befte toit 3 11= 

 bfaenfcjj ^tipcfier / bat te ©enegieti / <©enua / enbe 

 jfóarfeülen gljebjoght toojbt / Ijoe toel bat het ban toit* 

 tigljcpbt het €anattc-*>upcBer befchaeint. ^oobatöct 

 ongljtfupbert oft grof .gmptaer fomtijbt$s beter io ban 

 •t ghene bat be fcljcrpigljcpbt ban be JLoogije in fjet fup- 

 Ueren behouben h«ft. ®an het $enij-Ü>upcfier (Sac- 

 charum Penidii oft Penidium glj^ioemt ) toojbt 



fulcfier totjfen bcrepbt / bat het bie boojfepbe febabe? noemt toojben.iletijs feer bier/ foo bat het ghemepnhjdi 



itjcfiljepbt niet en beeft : maer be mibbel om 4Jcim- teghen't filberopgfietoegljen toojbt. 



^upcfier / Canbrj-éupcfter enbe Blauto ««iiicficr te 53en boom baer bit fap ban fiomt/ ijs fomttjbtïi groot/ 



maécKcn / enbe om het j&upcfier te fupberen / enbe oocfi enbegoogh als eenen ^doptlier/ fomtijbtis leegtjer enbe 



ent beele anbere bingljen enbe fraepigheben ban het filepner. 35etarfientoaiTen meefienbeel recht om hoogft 



gmptfier te berepben / is onnoobigh enbe al'te langfi (ban be fchoonfle tacfien toojben fomtijbtjs ghcbrbmt/ 



om hier berhaelt te toojben. ©oojts foo heeft het S>upc- om baer galerijen enbe pjieelen ban te maecfien ) met 



eer noch eenighe toenoemen in be ■Kpotcftcn ; alö té finoopen bie een païme berre ban een ghefcjjepbfn jtjn 1 



Saccharum Tabarzcth , ban be Jtrabers bermaent ; be blaberen 3tjn langljer ban <©lijf-blaberen. -Suffchen 



't toelcfi auberö niet en beteeraent ban het befte enbe 

 uptgbelcfcnfte 5>uptfeer. <t?mncta bermaent oorftbaneen 

 Sachat , enbe bat is een Sal Indicum oft Indiaenfch fout , 

 bat foet ban fmaecfi is ; enbe bat is fins tegljentooojbigh 

 ^upcfitr s 't toelcfi ban be ouberjs feer luttel fiefient toaö/ 

 enbe in tijben ban {Mintus btjfter bier : enbe Jtctuariujs 

 fr&ijnt ben eerften gljctoeeft te 3ijn bic fnn 5>proopen met 

 ^upcfict bcrepbt heeft. 



3lêngaenbc be beuggben enbe firarljttn ban allcrlep 

 j&upcfier / hetiötoarm enbebor[)t in ben eerften graeb / 

 afbaghenbe / ontboenbe enbe teerenbe / alö ï?onigfj ; 

 raatt en maecfit gijeenen bojft/ enbe en bijt oft en fchjapt 

 be maghe niet / alö ben ^onigfj / enbe en is foo heet niet 

 alö ^onigh : ten |p bat het booj het fupberen oft fijn 

 maecfien eenighe fcfjerpighepbt ban het lüalcfi befjou- 

 ben Ijeefï. 5Daerom falinen eer Jet bjupnachtigh enbe 

 tamelijtfien toit berfiiefen : toant bat iö uptermaten 

 tjoebt in fpijfen oft bjancfi booj allcrlep menfriicn / foo 

 toel fiecfi alö gljtfont /meer ban fupberen $onigh/oft 

 eenighe lecfierc fuijfe. Want het tjoubt ben bupcfi tocecfi/ 

 enbe tö be bojft feer tocgljcbaen / enbe nut / alö oocfi 

 beWafe enbe nieren, ttrtoubt j&umhn iö 't beft/ enbe 

 toetuiarmt meer / iö fijner ban (toffe / maer maecfit 

 Mijne in't hooft. 3De ghene bie fegghentoillen bat £>upc? 

 fierberfioelt / 3jjn bebjoghen : toant in De h«te ma» 

 8h«n berfieert het feer baeft in galle ( Doch alfmen 't int 

 toater ontboet / bs.a firijght het eenighe berfioelenbe 

 firatht / alöfommighefegghen: ) enbe befiinberen bie 

 beel «mpcfier eten/ firtjghen beele toojmen in ben bupcfi 



elcfi libtbiubtmen een foet fap/ bicfi alö ftijffel / oocfi foo 

 toit/fomtnbtö Deel bcel/fomtijbtö heel tocpnigh. 



3Defe boomen toaffen in berfchepben lanben ban 3n* 

 bien : ban fp en gheben allefinögljeen fupefierachtigh fap 

 ban ftaer/maer alleenlijcfi in JBifnagljer/ aöatecala/ enbe 

 aen eenen fiant ban jl-)alabar. 



»E>it ghefiolt oft bicfi fap iö fomtijbtö ftoartacfitigö oft 

 afchbcrtoiglj ; ban het en iöbieö niet te etgher: toant het 

 toojbt fulcfiö oft booj be groote bochtighept beö iaerö/oft 

 batmen'tte langfjc lact bliiben fonber aftcnemen.dtbe 

 het en iö gljecncn bjanbt oft miftoaö ban befe boomen / 

 alö fommigfje mepnen. 



5>trapio heeft bit fap Saraifcir ghenocmt : matr bie» 

 naem iö bebojben/ in fiebeban Tabaxir. 



Jtbiccnti a fepbt bat bit fap bergabert toojbt ban be g&e» 

 bjanbe toojtelen ban bit riet : ban iö baer in bebjoghen / 

 alö oocfi ©arro ban jaarbona enbe s>trabo / fegggenbe 

 bat upt be toojtelö ban een boomar Ijtiglj niet feer groot 

 Giet een feer foet fap gfiebjucfit toojbt. 



T'it fap toojbt in beele toinpofiticn oft gfience fmenghe* 

 linghen ghebaen /alfmen in be3trabifcf)e boecfien binbt - 

 toant het is feer nnt om alle foo toel tntocnbïghcalö upt* 

 toenbigge berhittinghen te betfioeIen:enbe oocfi feer goet 

 in alle fiojtfen enbe röobtmcli>oen/ fonberlinghen in ben 

 bloetbanbegalachtiglje bochtighebtn. Sommige maec- 

 fien baer oocfi fioetfiöfienö oft «Cvoctjifcen ban / nitOtsi 

 baer toat Surcfiel-faebt bp boenbe. 



Clji: ftophoiuö a Cofta fepbt / bat befe boomen oft 

 fiieteu baer <2Cabartr ban fiomt/ Mambu gfiefieeten / 



tOit g>upcfier moet altijbt toat bochtighepirtö jjebben / fomtijbtö Too groot 3ijn enbe foo bicfi batfe baer fcfjnpt- 

 alfmen bat ou'tbtei (milten tuil: fclfu j>t Cauöa- feens ban njaecfier» / Die ttoi 



ttoee mauö boeten moghen / 

 De 



