ïndiacnfchc ende andere Vremde CruyderL. 



bcfclbcnietupthaïenbe/ more alleen in t mibbelbooj= 

 fuijbrnbe /atn tlcjt evnü tenen knooplatenbe. «Enbe bc= 

 fen boom heeft i>at epaftens / als bc ïjnbtaenen feggben/ 

 bat be€rocaDiIict:/öicïi> Caimanes noemniiiiimiicinircr 

 be menfrnen / Cir ;i; cenigf ban bie ftbupten fitten/ befcha= 

 bigbenen fullcr.. ©au biet Dan fullen Uip biet nae / ban 

 öe fiietcn iianbctenbc/ bjeeber fpjerben. 



f Saixharum Alhaiurtoiaft m <£gpptro/ fepbt 23cHo= 

 nius / atn een tjrcrterarhtigö gbeteag booi het toeboen 

 ban eenUiojmkrn / ale een ,s>rtjalbrttct/ bicfirf) öncr m 

 Vuinöt / eiiDe 5Ü11 UioonfrcDt baer in neemt- t>ft tojo|Dt 



ifö 



?. ©e berbe foojtt iö gtooter ban be £>paenrrfie Bien ; 

 banfp en hebben ghcrnangelen •* enbe batten i?onigh is 

 ben albrrbcftcn. l>ans *>taben ftpbt oock batterin 2&^ 

 filitn bjnbtrlep öicn jijn / maet bat bt klepiifteben be- 

 ften 'Sjontglighcbeii. 



.Illctlt p IJomglj ts ban fijnen aeebt heet in ben eetflen/ 

 enbe öjcogli in ben tbjecben gtaeb : anbere feggben bat Ijp 

 biarm enbe bjoogb ie ■ ban bepbts betre in ben tUieeben 

 gtaeb : munerp hpiSboarmrr/fthrtperrnbe Iiithtigber 

 ban §upeket i enbe beeft meet ghrtfts enbe bitrigbrpötö 

 in. 33 en bt ften i^omglj is bni ghenen bic in benfBcp gjjc= 



gatttfrJi'ïuïefirienbooiifccr bed ghearljt enbe gtbjuprbt/ maetkt bjojbt •• baet nae bolgöt ben ghctien bieinben 



.— -* *.... rtntm T.-fn'n ,i*tihp lift in Vlrrf;mirlf lil IinHr- Mortier firltpIVt i« : inner hirn tann hm 11-ïmtrv m t,- ...... 



met ben naem Tegaiw, <£iibe {jet is berfamelt in bolfe 

 Sciujfoo groot als t?afeluoten i enbe btrfrtnlt ban Ijet 

 3©tt «>upcker/ mtbtfi bat het nut fpijfc oft bjantR tngöe- 

 nomen/bcnDojftberuact. l©ant bc arabifcbe frhm- 

 toers felf bekennen bat Ijet X&xt êuprkcr ter bojft maerkt 

 ban fltfeht. ^abtt Saccharum Alhafur* noth toerfch ?nn^ 

 bc • is foo gbetempert enbe ghematttbt ban hrathttn/ bat . 



jjet ben bojft teiftont boet bergaen / enbt ben boeft in feet enbe Den toJitttn bp be bcrfeoclcnbe tptoopen en iuleppcn. 

 boften ttjbt bott ophouben. anbnc hteten 't Alhafos enbe ;g>omintghe pinten ben J&onigtj bit h>l oubt ijj/ feggijene 

 oock Tigala. be/ batmen bcm bp be honbert iacren gotbt foube fcon= 



«i Alhaffcr van Scrapion tn tó gfiten .feuptktt-öitt / ren boubro. anbere feggben bat ben ï^onicfj in bent heeft 

 maer komt tfamenin UojenkenS als Jtëanna (enbe «bt* be bratht enbe ttiercbtliirlibtpbt ban ben l©nn tnbt 



fttomn ghefet ie • maer bien ban ben liamter en ij» niet 

 goebt / enbe bit en Ijeeft gfjeen kracht in hem.$iettelan= 

 be bcrkicftinen ben gbcnen bie fect f set 10 / roobt ban 

 berüjc/enbc niet feet bot|)tigfj. 3n Statten kieflmrobtn 

 fupberen / bttntkenbe / baat VDitacbttgljen/ bit gljcko^ent 

 ie enbe bitk. ©an anbere fegghen bat ben rooben ^onigij 

 gtjcbatn moet mo^btn tube mebiennen bit bermarmen ; 



tenna beet bet jttanna ■ ) enbt b^upt ban tenen boom 

 aio tCSomine. IJct beeft bjer De blabr ren/enbe *mpf het bat 

 tipt be oogben ban fnn tatktn komt / tnbe tipt ben ooj-- 

 fpjongb bet bigbeten : enbe in bat £>uptker i& baat bit- 

 ters. 3?ncr vuo:Dt notb iet r.uncöto ban ntjebaelt / bat 

 blaeren oft bttpnen maerkt. ijet bout iö littjt/bttk/rcrljt 

 tnbe fraep. 



Suycker van de Weft-Indiactifche Aloë igbanonütn't 

 33pboegbfei bap't Capttel ban aloë bp©oboneu0 ber* 

 matnt / als oorti ben l)oiugI) tnbe TOijn upt be fclbe 

 3©tft-3nbifrbe atoégtjebatlt. 



OlijFHonighjin't «&rietkö Elzomeli ghenoemt/ism't 

 35tiboegbfel ban ben «©tnf-boom beftb?cben. 



Eteomeli van Diofcorides , upt tenen boom als ben 

 4BInf-boom blocbenbe/ ip met ben anbeten <JDIüf-l?oiur(i 

 in 't üooffepbe 2&tibocghui bermaent. 



Traen van den Etfriopifchen Olijf-boom en U8 gfiten 

 £>uptktr oft Dontgb gtjctnt k/maer quatt om innemen; 

 als in 't boo^fepïie 2Bti»oegfifet ooth bermaent tiï. 



1 Ghemeynen ende Indiaenfchen Honich. ©e foete tnbe 

 ïieffelucke geur ban ben $onigh itf ben ^uptkere ban 

 fmaccfc enbe oojfpjcngb atbernaefi-.enbe be nature febrjnt 



giuptber: toantbe JBeebetaeranöert booj een laiiglj enbe 

 inbjenbtgt) fieben ban ?onigtj in l©nn/ tnbe krggtjt tt- 

 ncnbJanatbtigljen fmatck/bteuer gbefontis- ©oo?tö 

 foo is ben >>onirl) goebt booj be oube koube oft anbers 

 onmathttglje (lappe menfeben (bte ootkfeettotlbaeren 

 tullen met h« langh gDebjuptfe ban ifiteüe : ) Dan be 

 gbtne bie matm ban attbt 3tjn / is bp ftöaDeltjtk : mant 

 bp ontfttetkt Ijet blott / enb« bermeerbert be gatle Dnoj 

 fijn ftbetpighepDt : batrom eten fiem fomnrigbe met 

 koube oft farpe tyuthttn enbe fpijfen/ enbt met öoofen- 

 gmptker. ©anmateltjtk göebjuptkt met een nuthttte 

 magfje / is fommigöe menfrljen / bil beet ban lebet 3tjn/ 

 feer nut. 3n't kojt/^onigb bertoarmt be maghe/rupmt 

 bt bojft / tmietkt ben bupek toeetk / maetkt ;goebt blott 

 in 't Irjf/boet oock gbeinacbeltjtk piffen/ belet attciutoen* 

 bighebtrrottngbe/fupbtttbe f toeettngtn binnen 'sltjfS; 

 matt matckt krimpftlenbe fteetkttn mbenbuptft. fiau= 

 toten «£ngelfthtnl?onicb feet beet geten boet meer beughts" 

 ban ben 3>paenftljtn matelijtkg|jenoten/ bttmtnnothr 

 tans tootn ben beften bouö t . 



5Dtn ftljetpm <(5ritckftbtn / EangtttbocMtfien oft 

 ««patnfthen routotn !^onigh / totranbert litfit in gaflt/ 



ben t?oniöb ghegb/öen te bebbett meert alle lanbtn ftpbt betb|anbt mttr 't blott /robe maetkt ben buptk mitt 



SLobel/ fonberlinghen be gbent baetmtn gbeen 5>uptket- xotttb/ ootk en hteftmen bie bier foo berfcfi niet. 



fitet bp tenighe mibbtl oft ksnfte en kangroepenbe hou* «finghetfthtn %oragh is foo fthoon noth foo lieffelijck 



bett:tmmers hier te lanbe is bp foo gtmtpn/bat htt gheen niet: matt op fommighc plactfen / betgabett mjnbe in be 



tebtn ro ftfjtjnt te totfen tt bJilltn bttoontn/ftoe bat bp ILente/ oft in ben ibomer/ bjtjft bp boo^ ben froelganghj 



gbemattkt ïootDt . ontrent firllen bop ben jlcfcr tot be be galatljtigtje bot|)tigheotn : enbe men fepbtbat bpbtn 



boetktn ban be Hanbtntetinghe fepnben :ons fat tcg fjtn= ghefichre feet goebt is. 



toJooïbigbltJtkgbenoegb 3tjnte bremaenen/bat ben i^o- 

 ntgj) ban 2Meii ghemaet kt enbe npt bc bloemen enbe 

 tojtlrtttlttnbt trupbengbebaelt b)o}bt:enbe önerommceft 

 renigbe bratht behoubt ban be trtipbtn oft bloemen baet 

 lm upt ghebaelt ig ■ gbtlntk als fommtgbe berfekeren bat 

 in g)pjienenbeelbers^oniglj ghebonbefl baofbt/ bienitt 

 foet en tS/ utaet bitter/ mibtsbat be2&ien anbers niet 

 ro gbenietcnbatiaiffene i broiuelrken nochtans fonbet* 

 tingbtn goebt is tot beete faetktn ban bhmro robe hup- 

 ten bes Infs gbebrfirht. ©an mee ft alle anbere foottcn 

 ban ^ ontglj 3ijn foet / boe Vuel bat fcmmigtjc baat meet 

 nae btn futrta oft farpen ftbihun te tretken- 3Sen ï^o= 

 ntgb ban atfientn tnbe ban jèi rttieti toicröt bp bc ouöcrg 

 booi ben beften gbchoubt tt i ban nu tet t nDt ;tjnber bette 

 anbtrt goebt footten/bie telaugïj om berbaetcu itm : 

 botbban ban btathttn futten nip ftsettosat bermaenen : 

 maer niet ban ben UMptn-ïponigfi / in 't lattjn Mei 

 Vefparum, bit onbttb'atrbtgbtbonbtn toJOjbt/mbemet 

 ben ghemtpnen ^miighniette bergbelijcktn tn is ; als 

 oock niet en iS be anber f ooue ban i) ottigD bie Mei Cafta- 

 neaccum heet / om bat lm op be €aftanie-boomen glje- 



©en toermaeröen J^onigfi ban atfienen/ robe bicn ban 

 ê>itihta is feer geef enbe fiipber / maer niet foo tuit al? 

 bien ban Natoont oft *>paegmni 



^onigh met €amfer gfiemenght / bjp bagpen langfif 

 gbtftacn hebbenbt / neemt toeclj ücplacken onbetb'oa« 

 Bljen/ats 't aroftcht baet mebe gebjaffeben tootbt : oot* 

 magömen l^ontgb mengtjen met gatle ban <©ffro / tnbe 

 alfoq befighen tegfier. be bletRen. 



Meede,Aquamulfa, oft Hydtomeliin't <t5rietfeö/batt!S 

 l$ontgb-Uiatet/ heeft be felbe fttatbtro bit het Mulfurn 

 oft ben ^onigb-toJtjn beeft, ©tfcjtöeebe tosojbt geb^upekt 

 ongtjefoben / alstojp ben bupcb meetli tonnen tnaetben; 

 oft met <@ltt / om ttbotn obergbeben be ghene bit ftntjn 

 gbtbjontfctn hebben. t©rn krantken tofojbt fp ghefoben 

 gltgfttbtn/ enbe bt menfthtn bie btn pols flap {jtbbtn / 

 oorbtegften ben hoeli/ enbt tongetfutbt oftkojthept oa 

 be bojft / enbt bc ghene bie booj te beet fuiceten beet af* 

 gaen. Cameltjek oubt 3tjnbt heeft be btught ban bt 

 ï_oja oft ;§>potï-b)rjn tn't btrmaecken ban be krachttn / 

 tnbe boet be felbe intrckcn ; iae is beter ban be 3loiate- 

 gtjrobe bietigljtpbt «ft ontftekinghro ban eentgh fiatt 



niatcfct \aoi bt : toiant bt» rS oock fomtijbts bitter, ©act maer heel oubt 3tjnbc en is niet goebt tot bierigjje oft 



jtjnoori» tenighe fsojten ban 3lnbiaenfchen ^onigh: 

 bant be3lnbiatnftlje 2Bien 3ij» bjrjberitp. r. >©eeerfrt 

 arijn toiat gtoottr ban /Ihigghf n / tnbe 3tjn wit; tnbt ben 

 i?omatJ baet ban ghemaetit / tS baat farpartjrigh ban 

 fmattk. 2. tstc anbere 3yntoiat grootet/ maer ftoart: 

 robtbaertn ^onigft m toeel beter ban btn boojgacnöen. 



ontlehen ttben / oft bit berftopt 3hn : is nocfitansgoebt 

 booïbetojectke enberoatghenbe maghc /enbe be gbent 

 bie feer ftouetm- j&ttbt toiojbt gfjtmattfct banttoerbet^ 

 Int oubtrtBhrotoiater/rotot ttn beel^onigfis onöeteeit 

 gbemengfit / robe tn be &onnc gbeftett. anbere nemen 

 fonttpn tojattr / tnbe fitbro 't met ben ^oniob: robe als'c 

 Slaaaaa j em 



