1388 



Bdchrij vinghe van de Droghen-, 



Olie van Indiaenfchen Wonder-boom , ofc 

 Ricinus, de vrucht Curcas , ende meer andere 

 Oliën. 18. 



NJte alle oe boojgaenbe ©erften / <j3ommen / ^rae* 

 nen/ f>apen enbe uorljtigbeben ban De uptlanbtftöe 

 gjjetuaffen Bomenbe / tullen be bolghenbe <©Iien oock 

 met rerht ghefttlt uu^ben / bit in 3nDien oft «n anbere 

 bjembe lanben heDensbaegh6beBent3nn/ fommige ootB 

 ban ©iofroMörg bermaent 3nn / hoe toel Dat fp tosti f00 

 bcquaemelntR bp be crupben oft boomen baer fp Dan ge, 

 nomen 3nn/meeft alle in tfeojtoft int langj) ban onjï 

 tierm Af ut 3iin ghemeefr. 



f Olie van Indiaenfchen Mollen-boom ofc 'Wonder- 

 boom tojoiüt ghebjoght upt een tanbtfthap aan jüteuuj 

 £>paegmen <6eIifto gtjenocinti tnbe is een <©he oft both-- 

 tigBept/ Oleum Ficus infernalis oft Oleum cicinum gge* 



fjeeten/ombatfeban eenen boom ghehaelttoojbt/giJe* 

 ntbenbe benghemepntn IBonbet-boom / oft jUollen- 

 boom/ anberfi Chcnja oft Kerua, bat ii6 Ricinus ; hoe Vuel 

 bat hpbeelgrooterbanblaberen enbe ujurhren in ban 

 ben gfjemepnen Btnmip : enbe baet upt too^bt be <©lie 



Shehaelt op be felrie torjfe ald 3Diofrb;ibeis fijn Elaeon 

 jkinon oft Oleum Cicinum leert maetben : batiov £>p 

 ftooten Ijcr facbt Vurl lilepn : enbe fieben bat in toater : 

 enbe bergaberen be i£>lie / bit baet op bjtjft / met lepels : 

 gljtlijfft be Sjjtibtaenen meeft alle bun oliën plegljen te 

 bergaberen •• mant Hit totjfe 10 ghematfielrjrBet ban be 

 nptpecffingOe / bie hun onbeftenfis. ©oojtefoo i# befe 

 <©lie ftct Brathtigh enbe nut tot berfchepbtn binghen » 

 toantfp gbeneefi alle ftetBten bic ban Boube oojfaccfien 

 Bomen : fp ontboet enbe fthtpbt alle gheftoillen / enbe 

 betbjnft alle opblafinghen enbe toinben / fonberlingljtn 

 inbenbuptB ; enbe ismibtjSbiennut tegjjenalletlep le- 

 berfutht enbetoaterfutht / alfmen ben buptb baet inebe 

 ftnjrbt / enbe ettelnche bjuppen ban be felbe met iDijn 

 oft eenigh anber natinflojpt ( toant fp looft beel toa- 

 terjB) maer notbbcquaemelijthet/alfmenremeteen felifre- 

 sieinfpupt. &p berlofi be maghc ban alle Boube boti)- 

 tighebenenbebJinben; enbe isriuttegften berolijtüe oft 

 IwptBpijn/ enbe bet lanrBebel / gljeftreöen enbe ingfje- 

 nomtn als boben. gpefcltie gheneefi be fietsten ban be 

 ïibtmateu / enbe ailetlep githt oft flertijn/bieban gfteen 

 Btoote Boube gljeltomen i$ / met bet $oenberfop tugfje- 

 nomen 3ijnüe. 3Be gljefpannen / ghttrothen enbe betz 

 trompen 3enutoen uiojben gfjenefen / baer mebe ch- 

 anteert, ©an hupten ghcftreBenatnbe maghe / moebet/ 

 enbemilte/ontfluptbie/ enbe berloftfebanberftoppin* 

 g&t. jbp maerfit be fcinberen ben buptb los / obec ben 

 fieelen buptb ghefintert ; enbe blijft be ujojmen upt / een 

 bjup oft tbjeemet jfóeltb oft bet fop mghenomen. Ce* 

 ghen be Brautoagie enbe loopenbe 3eerigheben beji 

 hoofts iö fp oorB nut ; enbe berfoet be fmerten ber oo^«n/ 

 tnbe gbeneefi be boof bepbt. ©aer-en-boben iffe ootl» Teer 

 nut tf gljcn allerlep gftebieben ban be bupt/in ronberbept 

 ban taenfitbt; als 3ön mratten / toeeren enbe bierghe» 

 h;cbe putbelen. ©ant fpij8tt>atm int begöinfelban ben 

 betten / enbe borfit in ben tteeeDen graeb. 



Ricinus Americus oft Curcas. 



©iergljtlijcli gJjebJajS ftljt)nt te toefen bat <ilufiu)j (afó 

 top ia 't Siibocgbftl ban ben TOonber-boom berniacnt 

 hebben) Ricinus Americus noemt/ enbebiicius faebt aen 

 Ijem göefoiiben te / Curcas ghtljeettn: tnbeigteat groo* 

 ter bant faebt ban gijtmcpnen öirniuo/ njiens bup- 

 tenfie bjijljotcbigbe frbelle/ baer bet faebt in frfiunit/ 

 wet routoèn ijs/ oft met ontffene purfeelBcnj! beöecfet/ 

 maer effen enbe glabt/ aftbgrauto banberuje. 'C faebt 

 felbe is alist gbemepn/ botjjftoart/ fonbrrplarfecn/ 

 foo brarjjtigh / bat be helft ban een ban bie faben ben 

 buptb ban onber enbe ban boben ffrrtbflijtften los 

 macrlien ban. 



5Dan aengaenbe ben gbemepnen IBonbcr-boom /€lus 

 fiua beeft in ^>paegnien ( op be plaetfen in 't boo^fenbe 

 25nboegl)fel bermaent) planten ban ben ftlüen gfiefien / 

 ban frruptb foo bieb alö eenen man in fijn mtbbel is/biw 

 man* lengijben hoogfi/in beele tatBen berbeplt alö an= 

 bere boomen smeltltetatlten alle typ oft bier iaeren pïè- 

 gbengfieBaptoft gbtfnoept te toojben: biant bat ie eenen 

 langb lebenben boom/enbc flheen bergancBelijcB trupbt/ 

 algionftn 45bemtpnenl©onber-boom. 22>ellonhtjï toets 

 maeut ootb ban gebote boomen ban fiirinus/ in Can- 

 bien Vnaffenbe. jï^aer oft ben Curcas »an aimtrita on 

 biergjelntbe boomen toaft / oft niet/ 10 noth onbefttnt. 

 ©anbaer tjö een anbet Curcas, f00 onepgheutlijtft nhe • 

 heeten / bie ettbatr 10 / enbe bier nae bermaent faf 

 tooiben. 



i Eraway van Weft -Indien ijj ootft een tojucfit ban een 

 foojte ban l©onbtr-boom / bit foo hoogh niet op en 

 rrbiet alji ben anberen ï©eft-3inbirthen IBonber-boom: 

 bJcltBetojuthtbanfommigbe lanbtlooperji tegfjen beefe 

 fiecfitcn ghebmptfitbjo^bt/ mibte batfe foo gljeuieelbighe 

 brarfit beeft om bet litijaem te beroeren /enbe ben buprfc 

 toeer B te maetben. r 



EteomelivanDiofcoridesijgeen <©Ite foofoetafe ©os 

 niglj/ upt be ftruptö ban eenen boom inspelen traenen^ 

 be/ ftier bo^cn bp be foojten ban ^oniglj bermaent/ enbe 

 bp ben <©lnf-boom befthteben. 



Olie oft vetrigheyt van de ghemcyne Olijfboom-ftruyc- 

 ken hebben bJp ootU beftbfeben/ alö top ban bén <©Inf- 

 boom hanbelben. 



Olie van bitter Amandelen, ban<©tofto?ibejS Metopium 

 gheheeten / ia elbtrömet befltnanbclen bermaent. 



Olie van Ben , oft Oleum Balaninum , fal ^iet naè 

 befriijtbcn toojDen. Mati Oleum Caryinon , bat ijs <&\ie 

 ban <®iiernoten / i« gljenoegl) beftijjeben ; aljï oorfi 

 të be ^»efam-olie / Sefaminon Elacon ban 50ioftO2ibej9 

 gbenoemt ; enbe be <©lie ban 1©ilben ^affraen/ bat i& 

 Cmcus oft €artamus / int 45tieci& Cnicelaxm; ennt 

 Rhaphanela-on, ban fiabtjc-faebt gbemaetBt / enbe bet 

 Hyofcyammon , bat fji J3i(fen-faebt-olie ; enbe Meianthe- 

 kon oft ©lie ban jSarbug-faebt / tnbe Sinapefeon ban 

 JiBoflaert-faebt gfiemaetBt : toant bit 3ijn alle op baer- 

 epghenfitbegbenorghbeu-fecben; alisootb iftbt JHpr* 

 tus-olie / Myrfinebeon ghtoéeten/be ilaurujs-olie/ oft 

 Daphnclasonj be <®lte ban ÏLentiftB-be^ien/ oft Schins- 

 lacon •, tnbe be <©lie ban j!tiafht& Maftichelzon ghe* 

 noemt- <©an <&\it ban Cotruö <tBnibiujS/ Cnideteon gjjts 

 noemt / toietbt te bjintben ghtgbeben om ben buptfe 

 toeeta te maetben. 



Gheflachten ende krachten van de rneefte ghebruyeke- 

 lijcke Oliën. 5>ominighe (©licn toojben ghebitïillettt/ 

 fommiglje toojben uptgljeperft / fommigfietoojben gue* 

 maetBt aüJmen be trupben in be (©ben toeptfit oft fiebtï 

 befe fullen top in 't So?t berhaelen. 55e botfttmaerfien* 

 be<Sben3gn beft/ <5hemepne <®Iie ban (©lijben/ bie 

 berfrh iü / <®lte ban &oete Kmanbelen / §>tCam-elit / 

 Olie ban ffiioletten / ban Cautooojben / jOBelotneu / 

 «Eontommeten/ enbe meeranbere. éommigbe 5ijnbcr^ 

 bjoogfjenbe / aljï fSarbuü-olie / j&ote-oue / <©Iie ban 

 Cbtrba ofttoauTBonbtr-booni. ftommighe berBoelen/ 

 ald 3tjn <®Iie ban Üeul / ban JBanbragoia / ban aötfc 

 fen /ban<fiueen/ban Jieprtuji /ban j!©pitujs-faebt/ 

 banILentiftB/ban aoofen/10iolen/ plompen enbe Caus 

 tooorten, .èommighe bertoarmtn / als <©Iie ban j!Bnn« 

 te/aifftn / JBafiitb/ jaaröus/ban 3&ittrr»manbelen/ 

 ban ^eerfeheernen / ban Cappers / jbviti / ban ©e* 

 hen /ban Eelien /ban 3riaö / bant©ille / ban Cbeprï 

 oft ©inlieten/ ban S>affraeu/aupte/ ^ten/g!nbia«i= 

 fcfie Soteu / «ote-lBultaten / banCoftusV ban^e* 

 jM/ban«2Hpaoibium/banHlant/ ban iBontfiout/ 



tnbe 



