Indiaeniche ende andere Vrcmde CruydciL. 



138? 



énbemeetanotte. öoojts oorh foo 31111 bc fomnughc bc- 

 rmaem out De toonben te httltn / nlo iö ben SaBcHl f 

 «JÏMteban STabach / ban fftpirhe / eubc ban ban Umut- 

 bambar. stotmntgljc jgn tramentrccKcnbr/bochmct geen 

 oft nnmere met fecc groote feoubr; alö 4DIic banSlfcm'/ 

 JBunte/ ïlrunfcuö/ iBafririt/ jï)prtuö/ enbe ban Hipt* 

 tue-faebt. **omnttgljc berfocten be pijnt ; alö olte ban 

 ©liet /ban <Chcpri/ban «Caimlle/ TUlIe/ löittt ÏLelicn/ 

 ILanricr/ ©ppcticou/ HclieRctujbanbcntDale / popu* 

 lice / enbe l}abirli. èormntghe boen flapen ; alö olie ban 

 JBanbjagoja / *i3ulbc appelen / enbt arame-appclen / 

 Uan^eul/ban plompen/ enbe ban 05tlfcn. «Ctmglje 

 lachen ben fteen m bc blafe oft nieren; als olie ban <Ci- 

 ttoeii-faebt / enbe Dan ïarictH-freenen. *>ominig!)c bet* 

 farhtrn/ alfi Unn-facbr-olie/ #atriö-olic/ enbe ban ê>tp* 

 rap. i>ommiglje ontboen enbe .openen bcjftoccrgatrn; 

 nlo Camillc-olie/ Tui oüe/^efam-olte/ 3afintn-oIie/ 

 <©hjf-oüe/ éioetc amanbel-olic. êommigljc berrceren 

 enbe boen fchepDcn ; als fiore-olie/oubc <©lnf-olic/fiupte- 

 olic/ JSittcramanbtl-oIie.èoimnighttfim afbaghtnbc; 

 alö «Olie ban JBpitht/ban isojeii/ban ©lier/tan IBon- 

 Dci-boom. 3;n't hoit/bc <©ürn ijebben meeft alle be Btarh* 

 ten ban be rrupben baer fp ban glirmaeclit 51J11 : 111 fon : 

 Dtrheptbeghcncbic gfjcbiliillccrt 31111- BPantbe <OIien 

 upt befooitcn ban ï^arft gljebiftilleert/ ahStipt jïJafrictt/ 

 aïJieroocu / JBpfthe / «Lamfer / 33eniotiin / ammonia* 

 rum/ 'Z rrr bentnn. - JLa Danum / ijeb ben alle be lir.ulitrn 

 bicboien in bc brfrhjnbinglir banclrö ecu ban be felbe 

 Dinghen becf)ae(t 51)11. -'t felbe is ban be <©Itc bicmen 

 Btfttlïcert upt >5eiieüerbC3icn / Eafcelaer / IfJcpl enbe 

 ^abirs-bejien/ ïörin-heetncn/ Cppieö-noten ; enbe upt 

 gdmjö-faebt / WcncKel /€oinijn/#ttcrfeltc; iufghelrjcKfl 

 upt $och-hout / <Ö>enebet-hoüt / «?ffchen-hout/ 19epl- 

 hout / enbe meer anber hout/ enbe rcJiojflTcn / nlo upt 

 <£ ancel { enbe oocf; upt br f r Ijoiffcn ban atanie-appelen / 

 3&otcn-feheIlcn ; ooc6 upt «Btoffelö-naghelcn / foelie / 

 Jtote-JKufraten / $tptt : felfö upt ^oniglj / Styjn / 

 enbe "i&nn. JBaerbooj allen achtincnbccl be -Olim ban 

 3©acljö /ban Jlïprtljt/ enbe 1©ietoocft/ bie be gljcbjelien 

 tiet ïciuiUu-n glirncfcn / enbe alle De brarhren ban ben 

 oprechten 25aiïcm hebben / als fommighe airhpmifttn 

 toeïfelicren : bit oorh nor Ij betfrhepben <®lien biftilletcn / 

 onnoobigl) om bier bcrhaelt te too.iben : Uiant 't ig onö 

 ghenocgh be brtrhjnbinght bet rrupben ïjiet te gjjeben 

 foo bolltomen aio (jet 0110 ïnogiiclnrfi 10 : be toclthe be* 

 «ent 3ijnbe / fal een itbet nae fijn berfrant oft toeten* 

 fr hap / baet toatetcn / oliën /rttrartien enbe anbtrebtn* 

 ghen «rt ftönncn macrüen. Oleum Megalinum , in oube 

 tnben Megaïinon elarari gijeljeeten / plecgft met ama* 

 tantuo enbe Dat ft ghemaetht te toojben : ban bie üj.iö 

 in tiiDcituanOiofcojtDcsalbctgaett /enbe niet meet m 

 ghebjupch. 



#lte ban <£opaI f ba iubojenbefchjebcn/ alsoocfibe 

 <©Iie ban ïLiqutbambat : ban be olie ban foelie / ban 

 3&imbo/ enbe bc ttoctbethanbe olie ban be gnDiaenfr hé 

 j^oote/enbcbceleanbetc^licn fullen top hiet nae befchjtj* 

 ben/ cIch bp fijn gheflachf. maet eerfi fullen top toat ban 

 De<ÖIieban35en fpjefetn. 



Ben , Olie van Ben , Groot Ben , ende Indiaeri- 

 fche Hafelnoten. 15. 



BEn is be bntcht ban tenen boom ben Camarifrfj- 

 boom ghelgchenbe / fepbt dofronbesi / foo gtoot als 

 ren '0afel-nbte : tuicnö feerrnc gijeftoottn oftgtjeboutot 

 alfmen be amanbelen boet / een bochtighepbt ban haet 

 gjjeeft bieEIaran Balaninon, ttl't S.atljn Oleum Balant- 

 num oft Oleum de Ben heet; enbe gheb?upcftt too^btbp 

 be üoftclrrür falbtn/ alö ©oboneup ootlt betmatnt heeft 

 tn ftet «iLapitel ban Utliath / ban be Glans vnguentaria 

 fpjehenbe. «JBalcnuB fcnöt oorh 't felbe ; maet ^ImiujS 

 fepbt bat het be buicht ts bau tenen boom met blabeten 

 als Dtc ban Dcltotropium ; enbe bat be T.iogtftcn «Dhc 

 upt be fthojffen ban Otfe bxucfjt hatltn / maet be JBe* 

 bitfjnri upt be hectnt / fiobtenbt Hit / enbt baet toantt 

 toatet obet gietenbe. JV)cfur fttlt ttote fooitctt ban bit 

 23cn; d5toot enbt lilcpn : be <J?roote 10 foo gtoot nies 

 ten ^afel-note / enbe ii8 bjijhoerfeigb ; enbe be Islepne 

 iö aio een Cittt : beput bol ban ten toit / baft enbt olic- 

 athtigh mcrgl). 5^c (!5roote frhnnt onsalUett itclicnttc 



3tjn- löan fiicolnuss jConatbuis ftpbr bat bc $tlepne / 

 bie hp Ben Patuum noemt / foo gtoot toefenbe alp een 

 <Tirêt / iu3talien ghebjupeht toojbt om bactttn <8Iie 

 nvt te boitbJtn / htffclnth ban tcuth / enbe ghebjupebe* 

 lnrh om ben baert tnbt het hapt ban 't hooft baet mebe te 

 ftriirlttn: cnbcboojbe <èrootchoubrht> fnn 3nbiatuftl)e 

 l)afrlnote / bit top hiet oorb fullen btfthjnbcn / "oth 

 tctftbtthaclcnbctoat De oubctotnbc oocn llobcl bant 

 fcibcfeggljcn- 



T>it Sen toicebt in oube tijben gtbjoght upt «?gpptc n/ 

 2trabitn/ <£?tl)topicii/ ^niieti/ enbe ^acbattjen. Tïanbe ' 

 boomen 31J11 tn Cgppten brrl gtoottt / fepbt JJclloniuö/ 

 banbiemtnin atabitn binbt:iacfptoe;btnfomti]btGfoo 

 groot aio J3trrfitn-boomen/ met bierghd'icfce tatben/enbe 

 tuitte ftammtn; foobatftban brttt booj Jöctrfteti aen# 

 gcucn foubcn toojbeit. Jl)act in Jltabien toaffenfe tuffrjjen 

 be totfen enbe bhppcn/ in«rgppten opfarjjten gtonbt. 

 ï?rt facbtisbefloten in bjnfiantigljthautotn;tnbt toojbt 

 tn gtoott hoopeu brrfamdt. 



Trt b?ur})t felbe iö ghenoemt Balanos myrepfice in 't 

 <S?f itrltp/in't Hattjn Glans vnguentaria, ban pimius My- 

 robalanum; ban be arabeu Habel Ben of t Ban, tjan anbete 

 Granttm Ben , tn bf auottuen Ben. ^e ^utttten betten 

 btft fabtn oorh Hebulben, fepbt jetlloniug; tnbe bjojbtn 

 batr obrt al berborut enbe gljtbjupcht. ^>p bttfrljilt btcï 

 bau het Beh.cn oft Been; toiintbat fal onbrt be uiojteljS 

 Jjtct nae ghcteltent toojben . 



Tiefe burcht ban Uentcbeftalffeboliö/ berfrfi/ toit/ 

 rubebiehaeft ghcpclt oft gljefrjjelt toojbf. ban #11111110 

 frpbtbat be befte upt #ctta ban 5»ptieu quam/ jjtbben* 

 be ten fmattc frfjo?ffe/ entte ten toitte Ueetne. aengaenbe 

 tjaet htarhttn/ fp io fnijbenbt enbe afbaghenbe / mibtjj 

 haet bittetljtpbt / enbe oora tfamentteckenbe. ©t <©ue 

 batr uptgtbouluttótoattn/ftpbt<J5aItnuö. ©efrhojffe 

 banbetoüfhtiöfeertfamcnttecbtnbt. 39ebjurftt ftiue 

 ten b^agljtne ftoaer inghtnoincn / neemt toegl) 't ghe* 

 ftoil ban be milte. JÊcftte fepbt batfe mtt cetiigijcn 

 bjantfc oft anberis inghenomen / be taept enbe bicöe fl-j* 

 mertghrben ban onbrt enbe bo^rn uptbitift ; enbe baer* 

 om feergoebt 10 ttghtn be toliicbe oft fenmpftl inbeti 

 bupt»/ niet alleen inghenomen / maet oorh met ftltfte* 

 rien ingljtgoten/ fonöerliughcu aio btefieehteban toinb* 

 atljtiglje oft fltjinctiglje ooifarr&cn ghehomen ns. ©au 

 be felbe aectne met metl ban <©crfien-mout tnbelèoiitgii 

 gfjeftooten / toojben pappen oft plaeftcrs ghemactlit 

 om alle Hroppcn / hltercn enbt ijatbe gheftoilltn tt botn 

 bctgaen. jföctl&omgj) alleen opgbtlepbt / 10 goebttc* 

 gljen be gheb?elten bet 3tnutotn btebanhoutoe homen/ 

 als in be betoetthepbt/ lammigDcpbt/ fpanninghe/ ttet* 

 hinghe enbe htamp bet 3enutoen. 5Bet g>ptca jSatbi 

 tnbemctlbanBrJslJ-boomtnbttmtngljttnbtpapfi-ghe- 

 toijiS opgljelepbt / isgoebt teghen be betftoptöepbt tttbe 

 ftoillinghtban beEebrt enbe mirte. JKen boetfebocR on 

 alle tjtrtjt enbeflettijn / mtt mttl ban 39oltrh enbt jktt- 

 bt oft ©onich-tontec gltemengljt. 3n «Êbtrlr gfjtfoben 

 ghenetft bt toittt fthojftljcpbt oft 3eetighoibt / enbt be 

 bjooghe fttautoagie. IRet jaittum berbinft fp alle lita* 

 tetrhentn btttoonbtn. iBatr mtt pifft betmengljt/ boet 

 alle fpioctcn / enbe mafeu enbe oor!; be platBeu enbe 

 blabetheniSbeïiaenfirfjtstbergatn/ baet op ghtfttf&en. 

 ®t felbe een bjaghmt oft bierenDecllooto inghenomen / 

 boet bjaeeften : met JBeebe ingljeiiomen / gheeft frocl* 

 gattgh: bau fp iö be maghctnbe be batmen lafttg^ /met 

 haet obetbloebighe frljttpc bochtighepbt baet Tp bol ban 

 iö: toelc&e botgtighcpbt Hpt bt gljtftoottn biurht gljt* 

 ptrft 3hnbe/nut 10 om bp bt afbaghenbt bingoën te boen/ 

 bie ttghtn bt ttrautoagien enbt ftho^fthepbt uoebt 3hn. 

 banale bcfe tyucht ghetooftia / ban Iepbtfe alle bie 

 cbtrighebotljtigljepotaf ( 't fclbt boet tp ooch mtt anus 

 oft ©encfeel-faebt gljcfobtn) enbe en boet niet meet ujaet* 

 «en/ maet btljoubt allrtn bt fetatht om ben bnprfi torecfi 

 te maetaen. Jl)acr be <©!ie ban beft biutht / aio jt^uttr 

 Ipttupght / mattht fatht / tnbt Dort fcljtpben bc harbe 

 gjjcftoillcn/ tnbeiö gotbt teghen De aoubt gljtbithen ban 

 De 3enutoen enbtlibtmaten : tnbt fp bïrDitjft alle plar» 

 hen/ maftn/fpjoeten enDt lithttttatiitn / fepbt Den fel* 

 beu 5Diofto?ibeö : maerat ben bupth toterfi : maet iö be 

 maghc teghen/ alöbebiucht felbe : ban met <5anlén- 

 finout in D'ooj en ghebiuppt / ghenteft be prjne batr ban/ 

 tube betert hetrupffcotn tnbt tupten Der fefber. 3n't 

 fco:t / fp bermagü al -'t felbe Dat be €>fie 11 ban ^efam- 



facbf 



