'J9* ~ r - & 



bien toaffcnbt : maer oft lw ben fclben boom ijs baet 

 jf* agofup Dan fpircribt/ftaet noch te onbctfoecben. Hm, 

 ftpbt hp / is eciien feer hooghcn toijt uptfjhefpzcpben 

 Iroom/ ren foo goebe enöe ghefenbe fchabutor gljebenbe/ 

 bat be gnöiaenen r " öe £>pacgniacrtp ba er bed heb et 

 onber ruften/ ban onDcr ceuighrn anbeten boom: lipt 

 intens tfoppen enbe fchozffen een feer lur Ine cbcnbc Usa= 

 ter ghtmat 1 1; c tooxüt / bequaem om be beenen bracht te 

 gheben / enbe het aenfir fjt mebe te ftrijcHen ; toant het 

 inaccbt be Ijnrr baft enbe turii : enbe baerom baben oft 

 (tonen fp jjun baer mebe alp fp bcrmoeb t jün ban ga en. 

 3üt beghequetfte tooztdblocpbt beel toaterp/ goebtom 

 ozincïtcit. 3£e bzucht ïp geel/ blepn/ luttel bleef ch/ maer 

 een tam cliirli ra groot freen ben hebbenbe: enbe bie ip oo eb 

 nhcfonbt om eten/ücht om berbouujrn/maer betanben 

 laftiglj/enbe mocpljjehom bnautoen/ booz be menighte 

 ban be fafcltuglit n bie bacr i\t 5ijn. 



Indiaenfehe vruchten , als Caftankn , ende 



Pingels ; Pijnappelen van Peru, laiamaj 



ende andere, ij. 



NSc be jfêprobalanrn / bte boot foo zten ban \$iuv= 

 men ghehouben toozben/ fullen top etteltjcbe Sn= 

 biacnfche bzuthten befrhzijben / anbete hierlanbtfrhe 

 bzurjjten alptfaftanien enbe tótngelö ghelnchenbe. 



5 Een Indiaenfche vrucht als een Caftanie, üan JBo- 

 narbep befrhztben 1 in 't ILatnn Frudtus cholagogus ) 

 toaft in het bafte lanbt ban be jateutoe lldecelt/ enbe 

 lxiozöt ban baer in g>paegnien ghebzoght. è>p ip be 

 bjtiebt ban eeucn feer grooten boom : enbe Ijccft be 

 gürbaente ban een tfaftanie/ metgljeeu ruxghe/ inaer 

 heel effcue fchozffe bebcebt / binnen tn een Caftanie heel 

 tod gbelrjcfcenbe/ maer fonber ffhcllcn/ bijnae biet- 

 fianttgl) / in ttoee ftuchen berbtplt / enbe in Jet mibben 

 gjjefchepben enbe beel beUionben metecnbuubliefben. 

 5Defe bzucht toozbt groen oft berftij ghegheten / oft 

 gheftooten enbe met 1U mi inghenomen: oft at ff e bzoogh 

 ie/ ban ftamptmcnfe/ enbe men geeft bat poebct met 

 Wijn oft ï|oenber-nat te bzinrhen ; oft alfmen begeert 

 batfe mm ghctoelt boe/ bantoozbtfe gljebzoben. ©och 

 Iioe fp inghenomtn toozbt/fpmaerbt Den bupen tocecb/ 

 ïonber eenigbe moepeltjcbhcpbt / alp het licfjaem baet 

 toe eerft benpbt ip / enbe alfmen ons* bzacght ghclijch* 

 men boet alfmen ccniglje anber purgatie mgljcnomcn 

 beeft. ©anbatuptciftebellehen moet mentoegh luoz- 

 pen/ anberp foube het ons feer beel quaetp boen: bat ip/ 

 fp foube boen bzactbcn/ in onmacht ballen/ enbe quaebe 

 bttpcK-loopen beroozfarcHcn. £>p tp toarm in ben eer* 

 ften graeb. 



jgmlchg fijn be Caftanca: purganua: bie in jfiiraragua 

 ban «erft-Snbien toaffen/ hoe roei bat fomnughe baer 

 een filepn onbcrfrhilin uu Hen ftellen. 



f Leucoma , alfoo in ^eru ghenoemt/ tp een boom- 

 bjueht/ onfe «Taftanieban grootte enbe ghebaente feer 

 ghclnrb/goebt enbe aengljcnacm om tten/cubemtt haet 

 tarnen trcrbingfcc bequaem om alleriep bloet bep burrbn 

 te ftelnen. ©en boom ip fcet groot/ ftcrefe enbe ba ft ban 

 [jout met blaberen alc bie ban ben Strbutup. 



f Caftanie van Peru, Dan <Clufiup terft beffhieben/ tp 

 oorb bijnae ronbt/ ban ig ter fnben umt mgtjebottbJt/ 

 bebetbt met eentamcliirhrn öifhc fthoiffe / böeh bjcuc; 

 btgfj/ enbe brjnae boopachrigh / upt ben biupnen boat 

 getlarfjtigh bau berbje: bacr onber fcljuplen ontalliicbe 

 bunne boel) liijbt booinen/ acn be buptenfte fnoeftet 

 baft houbenbe : ban be mibbelfte ff ijelle ip biupn / niet 

 bieb/ maer tatp/ enbe gecnfinp bieucbfaein/ban binnen 

 tffen enbe bltnrbcnbe : baer in frfjuplt be Beeft / ban 

 grootte enbe berttc een ghepclbe oft ghefchelbe amanbtl 

 gtjeltirlienöe/ maer be ghebaente batr-ben nier bau ecnen 

 ^aep hebbnibe/ binnen Uuit/foet ban finaech/ bynac 

 filp be ghemepne Caftanicn oft 2lmanbelen. 



f Indiacnfche Pingels, tan ben felben 5Bonarbup be* 

 rch;ebcn maffen in jiieubj ^naegnienaen renen boom/ 

 roohetfehnnt/onfe^pn-boomen ghelrjrutnbe: immeriö 

 be biuchten felbe 3ijn onfe ghemepne ^iju-aiipel- 

 ncotbens oft f>ingelp toat gljeliïcH/ enbe boaffen tfas 

 men bijnae alp -STurcup-Hozen : ban be fcljelle en ig foo 

 harbt niet alp bte tan be onfe/ enbe ip mat btupner; 

 be Seernen felbe 3ün tonbt/ txitt enbe bet/ foet ban 

 ftnatrö / bp be Snbiacuen enbe ^uaegniaret? fcet 



Befchrijvingiie van.de DrogheiL, 



gljebiupefteltjcb / enbe oocfe bp bc Staliatnen/ biefe 

 p/^o/i pmguiHi noemen / nae ben ILatnnfcijen natm Pi- 

 nct nuclei purgatmi , oft Pinei catharucit: baant fp 5pn 

 bequaem om ben bupch lop oft meerit te maec6en:enbe 

 al ip't faedbe/ bat fp flapner in het tomben stjn ban 

 be gnbiaenfclje^afelnoten/ noehtanp foo beroeren fp 

 niet alleen ben bupcb/ maer boen oocb biaechcn: enbe 

 loffen mitp bien bc galaehtighe «nbe oocü be flijme? 

 rigljeobcrbloebigljeben/ enbe alïcrtcp qnaebc bochtig- 

 jjepbt/ in fonberljcpbt be grobe enbe bicbe. ©an alp- 

 menfe tooft/ban en beroeren tpben bupcb foo feer niet/ 

 tnbe 3tjn fachter in het toerclieh : nibe foo tooiben 

 fp beel ban be ^nbiaenen ghebiupcïtt : ban fp toep* 

 senfe oocb tod in Wijn/ ecr|t gljeftooten 3nnbe / enbe 



Shebenber bijf oft fep tfeffenp / nae bat be hranrbt 

 ereb «ft flap jtjo. ^>P fijn feer goebt in trt langhe fiecb; 

 ten / alfmen het hrljaem te bozen met anbere lichte Dm.- 

 ghen oft fproopen berepbt heeft, iöett houbtfe booj 

 toarm in ben berben graeb/ enbe bjoogl) tn ben ttoce- 

 ben : ban fp hebben ecnighe fmceracftigljepbt / bit 

 haet bebzooghte toat beneemt; anbcrsjrinfc goebt ban 

 fmaech. <öltt upt öefe ^ijn-bccruen gl;eboutot/ip goebt 

 om be toaterfucht te gljenefcn / alfmen ben bupcb baet 

 mebe fmeert: fp berfoet be fmerten bet 3enutoen/ öc pij -. 

 ne inbe leben enbe het ftercijn; enbe gbeneeft foo toelbe 

 gieljt ban be ijanben alp ban be boeten bie ban boube 

 bomt. Dooi allen iffe goebt teghenbe bebenbe/güefla- 

 ghen/ glteraecbte oft beroerbe leben. 



■Weft-Indifche Pingels , in 't 5>paenftfi f firn M ?tru, 

 in 'tILattin Acini Peruani ghcheeten/ 3ijn ttoeebêrlep. 

 ©eeerftefoozteip onfclöingelp heel ghclijcb/ maer mat 

 Ianghtr enbe-finalïcr: üt anber ip grootèr enbe bicher/ 

 met een ftrepe in be Ienghbc berciert- 



f Pingels van Maluco, in Cauatittt G'fil» gfiefjeeten/ 

 tn 5>paegnitn fnhnes <fa.M«Im», in 't JLatijn Pinei nuclei 

 Malucani, foo gljeljeeten nae be plactfebau Snoten bacr 

 fpbeel te biuben 5 nu/ maffen aen boomen foo groot 

 alp $eer-boomen/ bit in bc hoben ban jiEalabar on* 

 berhouben ttozben/ enbe oocb in fommighe boffrftett 

 in't toilbt groepen: toienp blaberen onbertoaertpbleecbï 

 groen 3tjn/ boben bonebcr-groen/ teer enbe facljt /feer 

 fcherpban fmaecib/cnbe betonghelangöbntcube: bt 

 bzurftt ip bznbantiglj/ foo groot alö een l^afclnotc/ bits* 

 nentoaertp inbeelelaepbenpberbeptt:bacr in firhuplttoit/ 

 baft/ ronbt faebt/ eengljepeloe 42>ijn-bccrne Ijeel grje* 

 lijclt. ©efe bzuchttoozbtin 3nbien tot bcele binghen 

 ghchzupebt/ om ben buncb toeecb temaecben ; enbe om 

 baer mebe beel anber qüaebt enbe goebt te boen : toaut 

 fp nemen ttoee ban befe beernen/ tnbe trecben be bunne 

 bellehenp af/bacr fpin ghetoonbensnu/ftootenfe blepn/ 

 enbe bermengenfe bp be ghemepne bliftericn tegfjen be 

 heup-gicjjte/ enbe bjoppef-piffe/oft fp nemenfem met 

 yoenber nat/ om bebetrotte/ taepe/ biehe enbe boube 

 bocljtiglicben uvt te lepbcn / enbe in fonberhepbt om be 

 englj-bozftighepbtte gDcncfen. ©efpjoetenenbeallerlcp 

 mafen oftplatibcn bep hupt*/ eerft toel ghetozeben 5gtu= 

 be oft afghefchiapt/ fullen bergaen/ alfmen befe beernen 

 met toattr btrmenglit sijnbe floot / tnbe op be hupt 

 ftrijcut: ban fp 3hn feer bntenbe enbe be hupt beebzan* 

 benbc oft berblupftetenbe. ©c bzoutoen ban 3nbten/bie 

 haet manp moebe 3ijn / ghcbenfe bier ban.befe Ueetnert 

 t'cten/ om hun te booben. 



©e $ijn-appelp ban ^cru toaffen aen een booznarn* 

 tiglj trupbt: ban fp fullen nochtans hier/ om be gftelnta 

 hcnifTe ban ben naem/ befcljzcbcn toozben. 



^ Pijn-appels van Peru, in't Hatijn Suobilus iêu Nux 

 Pinea Petuana, mozbt ban meeft alle be 3nbiaenen 

 enbe banbe ^paegniaertp beel ghebfupcht, ê>p heetcn 

 ^tjn-appelp/ om batfe onfe gtjemepne ^qn-appelp foo 

 toel gljeltjchen : toant al 5ijn befe bzucljten effen enbe 

 glat/ noichtanp hebben fp eeniglje teecbenen al oft fo 

 ^tngclp toaeren: fp hebben tenen bzeeberen bupcb enbe 

 tenen fmalleren fjalp ; enbe baer upt fpztrpten flrupcben 

 oft fchtuten in ftebe ban blaberen/ enbe raaecben befe 

 bzucljten frijooner enbe behaeghlijcbet in 't aenfehou* 

 toen. ©efe fpzupten toozben in b'eerbe göeftehcn : enbe 

 baer upt toaffen anbere flrupcben/ BiergBelticfeebzun> 

 tenbooztp-brenghenbei boch clcb een en DzacgDt m 3 " 1 

 een bzurljt alleen op fnn tfop/ eerft groen/ oaernae 

 goubt-ged alffc rijpiö: het mibbdfte merghip wit enbe 

 Btjebcfdt/' in Den moubt ftoillenbe/ feer lieflrirbbaii 



