Ëefchrijvinghevande DrogherL, 



Ï441 



PimioiM enbeootB PttrtKjin 't «Snjtflfrf) ?>cpptt; in't *>coah- 

 Öuptfth pfcffet ; in't «tablfth Fulful , Filfil , Dar Fulful ; 

 hl 3nbien Molangaj tnbe oocb Lada.Mcriche , enbe Mo- 

 rois. 1. jjet jbmarttëepcrhretin'ciatnnPijpernigrurri; 

 in't «Öniecftji Melan Peperi; m Beapoteben Mclanopiperj 

 in öjanrftrrjrb Poiüre noir; ;piofro}iöee noemt ren Toojte 

 Daerban Brafma,tc tof ten biefrhjael/ ghermipelt/ijöc!/ 

 licht enbe ruiahickghcüoeüt itf/enöebertoojpen toojbt / 

 in onfe taei <$atbel ban $>eper. i. ï^et TBit^epet heet 

 in be SEpoteften Leucopiper, nae't <a>rietb!S Leucon Peperi; 

 in 't f ranfrh Poiure blanc ; in 't ÏLatnu Piper album ; 

 ftoetoel bat bien naem oorh inebe-ghebeplt toojbt een 

 foojteban onrijp ^>toart #tper/ enöe ( als anöere feg* 

 Bijen) het 2.atigh1deperferbe,/batnoeh onrnp is. }. ï^et 

 flangh #epet' in 't l§ooghbUPtfch £an«^f«ffer/in't <Ên= 

 ghelfrf) Sons 'Pepper/ heet in 't f ranfch Poiure long ; in 't 

 Hatijn Piper longum ; in be SEpotcften Macropipcr ; in't 

 <prierbj8 Maeron Peperi; in Brngala Pimpilim. 



JUIcrlrp $epet ïb heet enbe öjoogb in ben betben 

 graeb / oft in 't beghinfel ban bén bierben ; fonöerlm* 

 ghen bat tBit / 't toefcb het fteccbfte ijs enbe het befte / 

 fiart naf het smart oft ghemepn fïeper : maet het 

 3Langh geeft meer borhttghepöt ban b'anber. 3Dt feltie 

 gheflatljttit San $eper jijn oocb goebt om be piffc te 

 Ioffcn/te oerteeren/uptöjijbcn/ enbe nae hun te treeften / 

 ben bupeft tocerft te niaecbcn/alle berghift te toeberftaen/ 

 be beten enöe (leften ban be flanghen enbe anbert èerghif- 

 tighc bieren te ghencfen : baerom toojtben Tp bp be 'éhe; 



naclen tiernienght. #eper in be faufen gfcebnen gheeft hen/ oftTngjjrnomen •• met facbt ban ILupfi-crüpöt ge* 

 fic fphfc eciien gocben fmaceft : boet ctrns luft ferijghen/ ten/fupbett be herffentn enbe 't hooft, $epcr gheftooteii 



$eperboet bebjoutoen ftaeftrian Blnbe berloffen / enbe 

 laegftt be boobe fcmcht af : iae men fepotbat het belette 

 ontfanghtn / aio 't met eenen pcffanoin be tnocber gjjè- 

 fteben toojbt liojtcnaehtt biifiapfn.lècperghcpocöcrt 

 m be neufgaten gheftcben / trant betle quabe figme- 

 ngheben upt ben ijoofbe / repnight het hooft / tnbt 

 maecht het litht : 't felbe poebcr gfcegeten toeberfiaet 

 be boube fineftinghen. #eptr met Ifeonigh btrmengjjt 

 ip ootft goebt op be gheftoillcn aen ben hals gfteftre* 

 ben: enbe boetbe fgumanrie fr herben enbe fcergaent 

 ghemenght met .fsitrum/ boet be leelijebt placftcnïjan 

 be hnpt enbe oorh be tmple braiitoagien enbe frhojft= 

 hepbt bergaen; metf^etb bermenght berb^ijft Bc brop= 

 pen enbe blieren enbe allé benbe harbe gheftoillcn/ tnbt 

 trerfit be fplintets enbe bodenen upt : met ^onigh enbt 

 jEpjrfje neemt bé fehellen ban be ooghen torgh : toant 

 löeper ( in fonberhepbt het ILangf) ) ifi feet goebt gfita 

 baen bp be oóghfalben bie het ghefifht berftlaeren enöe 

 ftheipmaerBen. <©Iiebah ^eper / boo& be ftonfie gjtï 

 biftttteert / oft alleen het $eper-i>öebcr met «©lte ocr= 

 menght/ is goebt ghffttenen ou ben tugh-graeb/ teghttt 

 be ftoube enbe 't betten Man be bitrötbaeghfcfte ftojtfent 

 enbe öeSUthimificn gheben een bjupjjel ban 6e rjheöt'i 

 Piliecroe <®üeban #eptr/ met Carbobenfbirtup-toater. 

 5Petoojtel ban ^cper ns ben <£cftuö ban ftrarljttn gije? 

 Jnrfe : bjanbt in ben monbt / alftnenfe finautot / enbe 

 mactftt beel fpeeehfels f be felbe met <£bitb bermenght/ 

 bebtoingljt Jet ftoilltnbanbeiBilte/baeropgjje(lre=: 



tnbebefpnfe tori uetooiitoen i betoaert be ghefonthept / 

 boet alle mtoenbighe pijnen bergaen / enbe necmt.be 

 bupfterhept beo ghcfichts to egl). 33e 3nbiaenen plegh'en 

 be onrrjpe enöe poene bjupben ban fjet #eper in ben 

 monbt te fielten / enbe het fteclften foetelijclt upt te trec- 

 jen / enbe be novenen oft grepnen te ftnautoen / met feet 

 goeben finaeeft : mibtcoat barre nugfte fiijrrpigljtpbt in 

 «s/meteen keffelöcftefarpigöept ghemenght. ^ebjooglje 

 ï>eucr-f»o;cntn toojöen oorii fjirr te lanbe fomtiibtö 

 gheftnautot / 't 3p alleen / 't $v met iSofiw oft €öjm= 

 ten : ban trecben fP be üotlmgheben enbe 't flriin upt 

 ben hoofbe / enbe fupbereu be herffentn : 't felbe boet 

 het mater bact 13euer in glicfoDcu is / toarnt in ben 

 monbt ghthouben ; enbetoerfoet ben tanbrftoeer. ^eper 

 als bofen gheftnautot / enbe ingljenomen / maeru etend 

 luft/ betert be botljte maght/ houbt ben menfrhe ghe= 

 fout / boet ooclt flapen/ foo men fepbt: norijtano foo 

 fö het gotbt om be bette Iteben mngljer/enbebeborJ)te 

 öjooaij tt maeruen ; enbe om be boutoe nienfrfjen te 

 berto armen / mibts bat het alle toinben boet fr Ijepbcn / 

 fie ïcnutocn ttertoarmt/enbt alle fliimigheben opb^ooght. 

 «Ciibf baerom bient het 4èeper be boube menfehen beft/ 

 in fonberhepbt in boube lanbeu / entte in boube tijben 

 öeö laero : enbe tuojDt alberbeguaemfle gljebaeu bp 

 boube enbe botljte fprjfen / Dorlj niet ijeel lilepn ghe- 

 ftooten enbe ghebpben : toant ban bermeerbert bat 

 be mtoenbighe hitte / enbe boet ben bijflapené luft 

 toebetheeren : enbt tot bien tpnbe / enbe oocb om bt 

 iautot borhttgheben Dan be maghe op te biooghen/ 

 tnbe be ptjhe te boen bergaen / eten fommighe alle 

 baghe bnf fteele #epetbojenen een ure tiooj be mael* 

 ttjDt- 3?an men magft bat niet al te beel oft te bitft* 

 tonla ghebmpcben: toant bc hecte menfehen en bient 

 Jet 0eper niet / in fonberhepbt aljs 't heet toebet isv enbe 

 in Jjeete lanben : toant het ontftettftt ijet bloet/maeebt 

 be menfrhen te magher / benninbert het faebt / tnbe 

 toeroojfae^Rt onbjucljtbaerhepbt / enbe hinbertbe nit* 

 reu: fommighe tooibenbet ootb al te onbunfetj öoo:: 

 baerom falinen 't met aenbaeht enbe booifichtighepbt 

 gljtbjupcben : bau met etnighen b^antft oft met %a~ 

 niglj ofttenigfjen ê>ptoop mgijenomen/oft gljelacbt / 

 helpt üe ghene bie feer Dof ften / enbe gheneeft alle ou= 

 ghefleltljepbt ban bt bojft : met 3©nn booi 't aenfto- 

 men Dan be boute gljebjonthtn / gfjeueeft be bierbe^ 

 bacghfthe bojtfe : ombepiffe te lofftn/be toinben enbe 

 toeebom beo buptbdte boen feftepbeu/ falmen't inne^ 

 men met tont Haurua-blaDcreu oft €omtjn: aft men fal 

 bat met tenen ghtoiabtn Hoorn-bol enbe toat Jtlffen- 

 fap innemen, ©anallebipüefooitcn üan^eperacoibt 

 een menghelinghe in beapotenen berepbt / nut tot alle 

 bt boo;[cpbe Dinghen / bicfe Djatrionpipereon notmen . 



tnbe tn lauto totter ghttoojpen bient be anbiatnen 

 enöe bie ban jBalebiba om te öjineüen / nae langde 

 fictbten bit bau oberblocbirjhe beöojbeu DorQtigheben 

 gl)ebomen3nn. 



1 i. èüjart i&tper iS't ghemepnfte : ban merr moet 

 het ftoaerfte nemen / bat bol lö / luttel gherimpelt / 

 bc rif i> niet hafachtiglV bolbomru ftoart enbe rnp: toant 

 bau is ijet bequacmer om bp be fptjfen te boen/ enbe 

 licffelijrher ban reucb enbe fmoetb ban het TOit onrijp 

 pieper ; toant bat ie foiuttjöts foo onriip / bat fjet farp 

 ban fm aetft is / enbe baerom feer flap in 't tocreben : botft 

 toe l foo bcquacm oin be maghe tt Uerftertben boo; fijn 

 tfamcutrctftinghe. 5?cfe onrijpe bmpbeu ban *>toart 

 49epet/ not() Ijeel groen 3iinbé / toojben ban be ^nötae- 

 mn in «?bul« enbe S>out gljf lepbt enbe betoaert. illaec 

 be blaberen ban bit £>toatt ^eper/met <®!ie ban be 3En- 

 öiaenfchc ^otcn beftrehen/ op ben nupefi gljelcpbi/gfie 3 

 ncfenöeeolijtbe enbe btiptftpnn enbe alle boube ghebje* 

 beu enbe brimpfeieu. 



2. IBit^epertoojbtin fjnbitn meeft ggeathtbanbe 

 gtootc toccicn: enbe bat gljebjupcften fp in be maeltjjben/ 

 gljtlijtft top het S>out. ^et ijjfeer goettegljen'tbttgift/ 

 enbe toojbt bnöe oogljfalbcu ghebaen/ enbe iötoarmec 

 enbe beter ban reurli / 1.1c be helft fiiacljtigljer ban het 

 «>toart: Dan Dit moet heel tojt toefen / ongherhnpelt / 

 tjarbt/ ftoaer/ tnbe ghebult/ enbe niet fulrüs alfmen upt 

 't £>toart ^èepe r plecgljt te berbiefen. 



5. Hangh ^epertoojbt feer beel gheatfit ombp be 

 •'SThmaiuic te boen / enbe oniteghen bt peft enbe 't bet? 

 gljift te ghebiuptbtn / in fonöerjjept om bp be ooghfal* 

 ben tt boen/ bie 't gheficht frherpen j enbe ootb teghen be 

 tolrjcbe / enbe bupebpijn / mibtu bat het bertoarmt enbe 

 be groDc bothtigheben boojfnnöt : toant Ijet bijt ftcrc= 

 ber oananber lötper/ fepbt tOiofcoubepY enbeiö fntttv> 

 arhtigjj : noch betfeh 3ünbe ifi maer heet enbe öjocgfj 

 in benttoeeöen graeb/ met een farijte frljetuigrjeptjt enbe 

 tfamentretbiught. l>et befte 1.3 binnen tta|t tnbe btrht/ 

 feerftherp ban finaetft / enbe De tongfje nnpenbe: 'ttoelc!» 

 in 't mater gljetooipen 3ijnbe heel blijft ; 't ghene bat 

 nerfch 10 geeft een borjjter bracht / tnbe baerom foo 

 tooibt het ijaeft öoojgaet als 't betoaert too^bt/ enbe ghe- 

 ftnautot 3unöe en bijt terftont niet / mate een toepiugQ 

 tijbtn baer nar. 



5 Brefilie Peper ijj m't langh btfcfijebtn in Jet laetfle 

 ban het 14. ffioeeb. 



f Langh Peper van Weft-Indicn , in 't Hatrin Pipec 

 Americanura , oft anberöj Piper longum Monardis , toaft 

 in jüieuto A>paegnien/ enbeiö beel hetteceubt fpeterij- 

 arhtighesuan 't ghenebat imt «©oft-Snöien bomt ; enbe 

 oocb lieffelncher ban reurb ban ©jefilte #eper/ enöe i$ 

 meer gijearht om fijnen reuta enbe fmatcb ban 't £t»att. 



