*44* 



9 Groot Cardamomum van de Araben (foo nicn mepnt) 

 iScen bjucht gljefloten in langhe hupsbenS / te toeten 

 ronDe ftoarte bojenen/ aroom Dan #eper-bo£enen: enDe 

 Daer m fchuplen blepue hoecbighe folie faDen / goctban 

 reucb/ frherpenDe tfamemrecaenbe ban fmaecb. <©ar= 

 run leut» Dat het «©root Carb'ambrmim in 't Jtrabifrh 

 Caculaquebu heet/ maer beel berfcfjiït ban bet #araDns~ 

 bojen/ enDe ooch ban het Cardamomum Der «©riecben : 

 toan v fepDt tip/ Dit Citoot CarDamomum en ips niet bit- 

 ter / DcnJ&oofDe niet laftigj) met fijnen renrb/niet tnoepe^ 

 üjrb om bicücn / enDe nut ioo frljrrp ban fmaerb alp De 

 «©roffrls-naghelen. $et en ttorDt niet hoogher Dan an= 

 Derhalben boet : enDe heeft een Iifepne Uiojtel / enDe 

 fyenght toüte langhe hamnen boojt ( niet afchgrauro 

 alg Die ban <®«pn } bol ftoarte grepnen / fomtnDts ttoin* 

 tiglj bp een hggljenDe. ^n jiBalabar heet |)et Etremelu , 

 in Keilan Eneal, eibers Hil enDe Erachi,epghentlncb Hil- 

 baneoft Hilbata. *>ommtghe noemen 't Saccola Auiceri- 

 nx maius, nae De Sïrabifrhe naemen Ghacule, Canule, Ca- 

 eolla, f nDc Cacollaa, oft Sacollaa.' 



5 Groot Cardamomum vati Zeilatï i$ beel grooter Dan 

 <5root Carbamomum Der Strabtn ; enDe heet oocbCa- 

 collaaquebit; ïnacriö beel flapper ban reurh / nocfitanjs 

 het <©repn oft De jBeiegeóa nirt meer ghelijrïsenöe Dan 

 hcrbooirfaenbe/friiDtCi.ircmS. . 



f Middelbaar Cardamomum , m De 2Spoteben Carda- 

 momam medium , ijs ató een «5roote ^afelnote / te toe* 

 ten een binbantighe Ijautoe/ boeter Dan bet <©root/ bol 

 fnrbtals r tghcmepu<l&root; 'ttoelch bcterbooj Carda- 

 momum gforhortDentoojbt/ om Dat jjet bitter enDe fcherp 

 banfmarrfe IS. 



f Kleyn Cardamómurh van <fe Araben' i's btel ftgerpcr 

 Jjan fmaecb/ macr mm tfamentcecfeeiiDe Dan pet «©root. 

 %rt en ts in gheen bautocn grfloten/enbe De hoienen 5ün 

 ftoort. *>orinhighchectrn'tm't Itrabtfcb Heil, enDe Hil, 

 Oft Hilbane; m't ilatrin Sacolla Auicennz minus: (©arriaS 

 noemt bet Cacola» feguer ; enDe fepDt Dat Ijet in <©o(i- 

 3lnDicn ooch bf rl toafr met ïjrt «föroot/ ban 't felïle ner? 

 gljcnjö in bcifrbillcnDe Dan in grootte; matr Dat het' fcher^ 

 per enDe brarbnghcr is Dan Ijtt groot. 



f Kleyn Cardamomum van de Apoteken, in'tlLartjn 

 Cardamomum minus vulgare , iü een ronDe J)arDe b?utht 

 als een ©afelnote/ oft hlepner/ met beelc hoecbighe heers 

 nen/ btel fclrtmcr Dan Die ban 't <6rgot. 



f Ander KleynsnCardamonum van de Apoteken fchuplt 

 in een ftltpn Djijhocrhtgh hupshen ten Jêuetb-nothen 

 Bhclijrft/ toit ban binnen/ inetronDtacftttgljfaeDt/rouvü^ 

 arfjtiglj / toat fcötrptt ban fmaech / beter ban reutb 

 Dan jjet jfêtbDelbaer i maer niet foo ftljtrp enDe toelnee- 

 fienDe al6lict<!Broot. é>ultbïilcnn CarDamomum ( in t 

 3Latrjn Cardamomum minus officinarum ) üiojDt booj 

 <£arDainomum Der «örictben gljeljouDen: toieno üji> 

 ïjoi'clngö ftupiSbtn langljtoojpigD UB met betle lirepen 

 oftboith/ inljouDenDe Ditbarötiglje faDen/ Die Ban 't 

 tóaraDtjjs-fHuen toat göelijrb/rorarütigij/ niet onlieflijcf» 

 ban hnaerb/ inaer frljerp/enDe oocb (ierebban reucfe. 



f Alderkleynfte Cardamomum ig ooch Djrjljoerbigö / 

 maernautosj foo groot aljs een ^mpm-beeme : Ijet Ijeet 

 tn 't ILatiin Cardamomum minimum. 5>ommigI)e Jjouz 

 Den 't boebbooj Cardamomum Gracorum , enbeboój De 

 Gardumeni oft Cordumeni öan De 24taben. 



ainDrreffggljen Dat Sjtulie ^cper l)tt Cardamomum 

 isSMnarrqualncö. 



Doreis oorb een onbebent Cardamomum. 



Kakala en 13 ggeen CarDamomum / notljïtatoiaa; 

 mncrip eenbjemDt eetbacr faeDt alss öemp-fatDt. 



Gacaliaipbp'tfóeefrblnDtbeftlj^bcn. . 



5Becft alle Defe fooiten ban CarDamomum toaflen m 

 <©oft-3,nDien / ban Calechut af tot Cananoj toe : in 

 «fjJlaiwt enDe ^aba toafiènfe oocb/ maer foo beel met/ 

 enDe met gljteu foo toitte ff Ijojffe. ®et «repn oft #ara; 

 Diiss-nojenwaft alleen in 3tfnjtben/bp iB^legueta: enDe 

 ïjSiu <©ofl-3,nbten. onbebent. ',^'JL 



^trthetoas felf / Daer Defe faDen ban bomen / iel onjS 

 onbebent : Dan Hobel bermocpDe Dat ftct foo?ten ban 

 Itfri) 3ijn/ oft mtDe-foojtni ban <©engber. Sünbete gom 

 tenfebooi fooien ban p.igella : Daer Ciarcias peel te= 

 aften us. 3ïnDcrc feggljen Datfe bjucfoten ban eencn groo- 

 ren boom 3ijn : 't tocltb >©arctaiï oocb toeDer lenDt ; als 

 oorb't nljene Dat anDere fegghen / te toeten Datfe aen De 

 Jjupïtnoft buobbcleubantJt boömen groepen, ^om* 



Befchrijvinghe van de I5rogheh i 



migfie feghen tiatfe ttoteberup 3tjn ; te toeten -STam oft! 

 <6root/ nut rooDt faeDt/ bitterfuet; enDe H9ilDtoft 

 Mepn/ flapper ban reucb/ enDe nier foo (ierrb in 't toerta 

 ben. 5E>idfcojiDcjs enDe «©alenuss en gheben pniS niet te 

 bennen toat gluDaente Dat D« CatDamomum heeft; 

 maerfeggljen alleen bjrkbftetbefreiji/ tetoetcn tgöe- 

 ne Dat bol is/ niet bieucbfaem / toel bafl enDe Dicht/ 

 fcherpban fmaetb /enDe toat bitterarhttgh/tnöc tpooft 

 Inftigl) ballenDe met rrjncn ftertbcn reucb- fMintufS fepDt 

 Dat Dit het Amomum gbelrirbt/enDe pierDerlep is- l?ct be)te 

 tó het alDetgroentte/ber/mttfcherpe Ijoecben/moepelrjttt 

 om Itteben. l?et ttoeeDe is upt Den roffen toitatl)tig!)> 

 ©et DerDc is bojter enDe fwartcr. ©et bierüc enDe (lecljt^ 

 Ite is bcrfchcpDenbertoigö / ff et bieucbfaem /met luttel 

 reutbs: Daer het opjerht nae Den reucb banCoftuS oe- 

 ïjoojDcn te treeben. . h'iZ^Mi 



CarDamomum ban De ouDers ts Ijctt enDe Djoogl)/ 

 maer niet foo heet als ïtexffe ( öaer 't Den naem i nae 

 boert) Docij beter enDe aenghenaemer ban reucb •. Ijnis 

 ootb mat bitter, jfêaer ïjet Cardamomum ban Defe toDeu 

 en is fulcbs nut : Dat nocljtanS boo^ Ijeet gerebent toojDt 

 enDeDjooglj tot mDen DerDengraeb. «©eouöers fcggötH 

 Dat CarDamomum mettoater inghtnomen/ goeDtiSoe. 

 ghene Dit 't flercijn in De heupen hebben jtegen Den Ijoeit/ 

 lainmighept/geraerbthcpt/ bertrecbmgbe cnDegDeguejt- 

 hepDt ban binnen, let is fect floeDt De oD«"c ötcpicK^ 

 tonls flauto ban hetten 3tjn/ enDe ftoijmelmgheii i oft ;onu 

 Diaepingöcn m't hooft hebben/ enDe oocb Die De balleiiDe 

 fiecbte ijebbcn/alffe DatDjincben / oft oocb hetpoeorc 

 met eenigh nat innemen : enDe een DjagOmt banDrtpoes 

 DctmetlBDn oft anDere nat ingötnoinen/ ghcneejtoe 

 hloppingheenDcbebinghe Des herten : ö« iSötbioutoen 

 fonDerlmghmgoet/ enDe genec|l alle mtoenDtght ; gualen 

 Die ban boutoe bomen-Set bjengöt ^^{^^uï 

 De maghe/ helpt De bcrDoutoinghe Der fpilfen/ enDe Deiec 

 het bjaecben enDe De optoojpinghe ban De maegp. J»ei 

 iörjningljcnomtntocDerftaet De beten banDe^coipioe- 

 nen enDe alle berg^tigh ofietnotUt : »««W!M?S 

 ben/is goettegljcnDeDjoppelpiffe mDeDenappigöetitort 

 prine Der meren/ enDe bieecbt Den (teen eenDjaginelwaet 

 met ILaüruö-toojtel-fcöoiffe ghcuomen. ^crDjnft rjet 

 brünpfel inDenbuprb/ tnDeDjrjft Detoojmen af .met 

 «Sbtcb ghemengljt/tooiDt gelepDt op Dt Wen banoequa- 

 De Dieren/ enDegheneeli öe auaDebrautoaaien/Daer °P 



