enbe fret gïjetie bat ban tenen boom gljettotHen toojbt / 

 Malobathium Syrium, oft Malobathrum .lEgyptium. lötv 

 dt tieten Folium int'llatrnv Ui 'I «ÖtiecKP Malobathrcn 

 phyllon. enbe Foliatum ip öcn naem ban «en Weincclicn- 

 öc <©Ue oft *>alue ban befe bladeren isfytmatibt : baer de 

 fiomepnen tjun langljliaprmede bcftreKen/oin bat ctoc= 

 ben teiien te gbettm. «?cmgne feggljen bat bit blabt Nar- 

 dus filucftris oft Nardus Indica plagljt te betten. 



9 Betele oft Betre ip het blabt vian een gbewag aen den 

 Eee&ant ban <©oft-3ndien alleen toaffendcj t toclch baec 

 gheplanttoojDtaIpbenï©ungflert bv cenigfje fianeii oft 

 pjjeclcn / oft aen öcn boet oft fttupcö ban boomen/ *ijs 

 bp be Jltcca enbc aubete : op enbc om be luclruc Ijct slimt 

 enbe fitl) bletjjt / gbetijcü boet Jjet #epet-nljctoaö / die 

 Dat feer wel ghelijtbt i ban bit blabt is tont bitnet ban Ijrt 

 4&tper-blabt/ anbtrp bet felbt feet gbclijcb. / oft beter een 

 SJrangie-blabt / bocb oots langher/cnde boo£ fpitTtfjer / 

 met bttne aberen oft senuWen langljö genen serciert / 

 Jpecernarbrigb ban rcutlt enbe fmaetfe. 5?e b?ucl)t ip 

 langb enbe drom / gtjebJjongljen alp een Stgdiffe ftcert s 

 Sen: enbe bit toojbt batr gbegeten met Jet faebt bat baer 

 mrtluiplt-.enöeiis goebt ban fmaecfe. Clufiup Deeft be 

 fcbilbcrtjeban bit gljeboaö gljegijeben/ met fijn blabeten 

 (bit noebtanp niet feer fiijf oft bicfe en «jaren ) enbe met 

 een bjutbt toel ttoee dupmbjeebden langlj/ban bijf ron- 

 bc in malfianbf ren gjjcblor ijtru ijaubJUcnö berfamclt / 

 enbe alp tautofcnip tn een gbetoondeu / fpcccrijacbtigD 

 banfmaetli/ Weiticrucndc/ nut ten langb ftcellien. 



Betre oft Betele. 



3,n JBalabar heet bit blabt Betre , Bethle , Betele oft 

 Bede, etbctp Pam enbe Siri ; in 't Srabifrlj Tembul oft 

 Tambul; in 't 'SEurcfiffb Iaprach Induftani, bat ip 23labt 

 ban Snoten; Ijet berfctjilt nothtanp ban fcrt Folium Indi- 

 cum oft Jöalabatljium. 



<Eut blabt/ ftpbt ©attiap / ip Iieet enbe bzoogjin 't 

 Iflttfte ban öenttoeebengraeö/ al ip't bat «bicennafepbt 

 bat IjrtbjoogljtnbtJioubtw mbentboeeben. ^ttfleitlit 

 het bert enbe be maegl) •. trljtpbt be toiubcn : met Car* 

 bamoirtum oft alleen nuctjteren gjietoawbit/ fi|i>brrt be 

 hetfftuen enbe i)tt Jjooft : reatcfet bet tanbtbletfcö ba ft. 



Befehrijvinghevande Droghea» , 



©et befte ijst gfiene bat tofachtigö ip/enbc toel tgp: maet 



jietoimip Rraetbtmeetin ben monbt/ enbe baerom atn ; 



ten be bjoutoen oatmetft. ©et tp bitter in 't fenauïxtn / 



baerom feer onliefiótB/ ten 5P batmtn batr toatSsalcfta 



ban <®cfttrfcl)tlleribp boet/ enbe toat ban biebjurjjtoie 



de SnDiaenen Areca noemen / oft wat Itate/ oft biat 



«ianftr / ^arabijs-ljout/jnuthtö oft amber: toant ban 



fmatcfet Ijet totl/ ehbe maetnt oocn eenen foetrict&tnben 



aeffem: baerom alp be arme lieben temanbt rijrfegaeru: 



fpje&en fullen/ nnatitoen fp bere blaberen / omi)u n 



meerbee met öunntn ftintftenben abcm niet motpeltjt& 



te ballen: tot ben felben epnbe, toojben fp ban öcbiou= 



boen gödtnantot / alpfp met be manrj berfamclen : öj e 



ootls ghelooben bat be manp Diejs te meer bcfjagjjen m 



Jjaer fullen nemen, jfêaet meefl pltgyen be 3nbiaenm 



befe blaberen te hnaubacn nae bc maeltijbt : toant fp 



gljelooben / bat be fpijfe Ijnn anberp niet toel en bt* 



homt/ oft onbertcert bltjben foübe/ oft be magge boen 



toalgfjen. 5Dan om bat bit blabt eenigfje Jiarbe abeten 



Ijeeft iangljs fjtnen loopenbc / treeften fp be ftlbe tipt 



inct be nagjjelen ban tjun bingljeren ( bit fp baerom 



fcfiEip laten groepen:) enbcfttöen bat blabt/ ectftbi; 



repbt 3ijnbt / in bunnéti monbt / enbe nnflubren b»|: 



enbe ban gïjccft betbttanbtn enbe bet tanbtblecftl) een 



roffe btrtoe :banfommigbefpoubJen dat eerfre rap tipt/ 



batblocbiglj roobt ip / enbe nemen ban toebcrom an? 



bere bictgljebjclte blaberen. ^iefe foo btrepbe blaberen 



toojtben tu frjbe fücfipöcnp oft ttozTc&enp betoaert ; be 



totlcb fp uialüanbercn frbentftcn alö fp crgbeiüï repfen: 



toant fp gbcbjitpcfien befe blaberen altijbt ( bejjalben al= 



leen in tjun baftel-bagben / enbe alffe route b?ag{jen ) 



om batfc Den uienfclj fangjö gbefont boubcn / jjet lirbacm 



berftcrcüeu / be bleefchclficne luften berbjrcftrn/'t Jjert 



berquiclien / enbe be fterffenen uerlirbten. 5?an te beel 



tugbenomen beroeren fp be finnen/ enbc macr&en 't ftooft 



bjontfetn. baerom toojben fp met menigljtc geteti ban 



be tojoubjcnöic baer felben lebtnbein't bicttoojpen/ 



nacbetotjfcbanbe36nbiaentn / omfoobaer oberlebcit 



manptebclcben : toant alpöangacn fp foubcr betocgin; 



glje totberboobt. 



^pjarb bctgljelnefit be blaberen ban aSetle met bit 

 ba n ïDcgljbjee : tnbe fepbt batfe beel (©oft-3nbien booj 

 cr.öcrljouDenüJojDni mbcljoben: toantfpfeggben batfe 

 fonber be felbe nat en fouben bonnen Icbcn : enbe 

 ecnieber (tectutfe in beboutoenban fijnen gojbel: enbe 

 fp gtjeben malhanbtrcn clch wat ban be fmie / alp f» 

 bun onDerlingljcn ontmoeten / tot tccrucn ban bjtenötï 

 ffbap - - iae batirmanbt in renp anberp {jupp tiuaem/fon= 

 berbatbemJ&etelgbebobentoierbt/ jjr» fouöe dat booj 

 een quaet ontöat| atbten. ©rfe blabeten fjebben bit tps 

 Cbcuiö/ batfe foo beet ban aerbt toefenbe / uocbtanp ben 

 monbt berbcrftljcn/dcnbojft bcnemcn/rnoe beletten (jet 

 bir!iU3ijïp bjintlicti/ bntmen in Die lirete lanöen foube 

 moeten boen. ï^en felüru l>p?arb bocgljt batrbp/ bat 

 fin tutinanbt optyijnin fijn tanden beeft bieten te bcb^ 

 beiv oft eeuigbrn tanbtberlicfcp/ nae bat \>p beft blabe- 

 ten beeft btgofite gbebmpchtn. ©anbetanben/met ben 

 gantfeljen monbt/ toojben baer €o;acl-raobt ban :macc 

 bat acliten fp booz fraep. 



^ Coca van Peru ip jen boomfien een tfle JöOflB / 

 met blabeten alp bie ban jBprtup / oft brtre/ alp bie 

 bnu ^maru / elcu in fijn mibbcn een anöei bietgbe- 

 lijeU Mabetfceii afgljeteecftent bebbenbt / faebit / bleeeft 

 groen :\ be tfjutbten bangljen trjupfp-gbetorfp bp een 

 als be ÏÜSpftilten / enbe 3on ooefe foo groot/ eerft 

 roobt / baer nae fteartarljttgfj. ©et faebt too?dt in 

 jBaflitu beteaert ; enbe foo berfonben / enbe in anbere 

 lanben gljefaept op be me / alp 23oone n oft «T-rtttctu 

 HDant beft boomlienp tooiden in ïöeru neerftigljlrifft 

 ouderljoudcn / om ben toille ban be blaberen / bie 

 baet inbe £>onne gbebioogljt 3ijnbe/ in Iangljc finalle 

 manben bctoaert tooiden/ oft in bjembe lanben gbt 5 

 fouben : felfp fn atbten befe blaberen toel Tab beel alp; 

 <6oubt/ 5>ilbetoft35joobt; enbefp bierienjjun booj 

 geit / baer fp alle anbere toaerbe oft bicre waren booj 

 ioopen. «?nbe be repfenbc lieben ban wttt bouütn 

 befe blabeten in hunnen monbt / ban'^inbjgbenptot 

 tfabonbtp toe ; fonbet bit notötanptFftjiautoen oft 

 in te fwilgbeu : waet booj fp ftettü ban leben enbe 

 «loten ban betten toojben/ enbe nocfi fjongbet notfj bojtl 

 en gbtboeltn ; Wantfp nemen Mnlth oft 't potbctban 



Sb«= 



