Indiaenfche ende andere Vrcmde Cruydenv. 



inner gantfrï) fonber rrurft 



fommighe hebben liet 

 Lignum Rhodium booj Agallochum glje|)OUbcn i tnDf 

 fiucllius ürijjatlt üirr foo:tm Uan ftgallocljuiu maci' 

 Dat ïiin nuffetpen anbcrr fooircu Dan bjclricrkrnbc lm n t 

 me Dact ;nn biinae foo beel foojtcn ban 2tgaIIochus / 

 fcj'bt Uobel / nlfTcr 5im teel bcrficnc bJinriicIo Uan 

 iPjofliftcii. lii>iint fommighe mennen Dat Agallochus 

 nnbersniet en 10 ban <Cbcn-hout : anbetc fcggtjenbat 

 Afpalathus tnDe Agallochus cencrij.inbe Jjont 5tjn : enbe 

 noclj anberc berfekeren Dat Agallochus (©cel jbanbcl- 



IjOtlt iS- 



©ns ghcmcpn fLtgnum 3floCs toojbt ban «Calcehut 

 tot SUeraubricn ghrbjoghtmiaer 't blaft alleen in Jüala* 

 tacnbe jëamatra : enbe Uioibt ban baer in ;§>ma enbe 

 eibers ghcfonbc:;: het IDtlbt oft outpghen ghenarhtbjaft 

 in «Coiuojm cnbcmïEcilan. £>crapio / bier foojtcn ban 

 bit hout inaecHenbe/ fepbtbat het befte (Indumtocgljc; 

 noemt ) fbjart 10 / oft bcrfthcpbcnbctttiigh / bol faps / 

 fbjaer/bitfc enbe baft/ niet bJitachtigh/ norl) oorlimet 

 ïjaeft bianbcnbe / enbe in etneplanbt groept bat jmmia 

 jictt : be ttotebe foojte bjaft bp een ftabt ban Snbien 

 Jfóonbel ghenoemt : be bevbe/ bie oocbgotbtto / bitht 

 enbe bol botljtighepbt te gronbe gaenbe / maft bp een 

 ftabt 5>tpfi ghenoemt: be bierbebjaftinttlcumeri; enbe 

 ie bc flethfte ban allen. 3>an bt ghene bic fegghen bat bit 

 liout alleen int acrbtftlj parnbijo groept 31111 bcbjogljcn. 

 f&piarb fepbt Bnt Ijet befte bp be nuicre 45angcs ulot- 

 tenbe ghebonben tuotbt/ oft aen ben monbt ban be fclbe/ 

 bpbencebcrbanbeScc : cnbeis heel 3;iibienbooj fetr 

 bier bobcn alle hout. 



©it hout heet in fttalara Garro oft Garoa ; enbe het 

 Iteftt Calamba oft Calambac ; m 't Jirablfch Agalugen, 

 Hoad, enbe Haud ; in 3j)eran enbe 45115a ra te Vd : enbe 

 is 't ghrne bat ©lofcojibcs Agallochon noemt / enbe 

 Xyloaloë : enbe bat m't liatnn oock Agallochum.Lignum 

 Aloës , enbe Xyloaloë ghenoemt tooiDt ; m 't JUablfciJ 

 oorh fointnbts Agaloian,Agalugi enbe Algaloian ( macr 

 nietAlgalia; bJautbat isccitfoojtcban iHufcug; ) in 't 

 Dooghouptfch 'Pataocifi-bolti/ enbe 2floeo-bolt$ ; m onfe 

 tael oock parobhG-hoiit / enbe Lignum Aloës ; in 't 

 ïftanfrh Bois d'Alcës. «vcrapio gljccit bet biet toenne= 

 men / te bitten Indum , Mondunum , Seificum tnbe Al- 

 cumericum. £>ommighe Jjcctcn 't TarumPlinij. 



fjarabus-hout uiojbt in 2,nbien meeft gljebjupt bt om 

 baer gotbe berootliinglje ban te macchen / enbe om {jet 

 lichacm baer mtbtte bjjnürn enbe toel te boen vierden : 

 tnör 10 tot beele anbere binghen uut / .ilfnicn ban 't 

 iefteurnghen ban : ïrnnt Ijctbjojbt ghcfoben/ enbe bat 

 toater oft Dien T©ijn tuojDtghcbefirhttot beclc fieciitni ; 

 toant alle be brarht ban 't hout trttfit in 't luattr. jBen 

 fepbt bat het heet enbe bjoogh is in ben ttoecben grarb/ 

 bcclarhtigh ban eenighc tfamentrerfemglje. '^ poebcr 

 baer ban iitgheuomen gfjenceft bc flaumijepbt enbe be 

 iiiantfiljcpDt bcrmagljen/ bcrlebcrcn/ enbe ber Derffcr 

 nen ; enbe be bcbinghev hlopptugljc enbe berbeerthepbt 

 itiS herten. <&och ie t goebt be bioubitu om be moe- 

 berte ontflupttu ; enbe fonbeilingljeubooj alle ürantfe; 

 Ijciibt bc0 Iirl)aeni0 bie ban noube gheltoineu is / al.o- 

 intti een half loot ban bit hout eeneti narht 1:1 !V»ini lact 

 Uitptfien/enbebien TDijn bfintltt. Jflfmen ben bomp 

 ban bcfeu Unm ban ouber opbjaertp laet Uoiuen / ban 

 Tullen bc bjoutoeu Ijaer fionben hrijgljen- J!Hct 45aligacn 

 in l©rjngl)efoben enbe ghtbjontften ƒ boet bc fpijfe biel 

 bertccren / enbe ftertat bc maeglj. tDen rooeh ban bit 

 BJltbjanbt (jout / boo? be neufgatt n ghrtrot&en / (tertfet 

 be Iftvffenen / enbe bermecibert 't berflant. ïploaloë/ 

 fepbt ©ioftojibtg/ bjojbt ghclmautot/ oft tn bJatergfje- 

 ïoben / enbe ben monbt baer mebe ghcfpoelt / om eencn 

 toclrtcrftenbcn aefTem te linjglien. ijet opent 't berftopt 

 fnghebjant ; macr maccfit ben bimcb fjarbt / enbe helpt 

 be gticne bie be b^oppclptffe hebben boo^boube enbe 

 flappightpbt ban be blafe. 45hcfiooten/ enbe ober 't Ijeele 

 Iitbnem gheftropt/ btrbjijft het ftueetcn. Ban be bjojtcl 

 ten tiicrniöeel lootöiugjjenomen icgocöt teghen beborh; 

 ttghegheb;cHcn enbe bjcccuighepbt banbe inagfje ; enbe 

 mntigöt behitte. 33e felbeïoojtel met mater ingöeno= 

 men/ isgocbt tegfjen be prjue ban be fijbe enbe leber; 

 oorfi tegljen het roobtmeIi3oen enbe ptjneu ofttirimpm= 

 ghtnbeöbuptfté. «renighe fcgghen bat meeft alle befe 

 foojtcn/bic boor $)arabti0-l)out gliehoubcn bJojbtn / alle 

 t>e lirarijtcu toaii het Cbeu-hout Jjcüben. *>an fp öicncit 



U57 



meefi alle om baer fclioonc cube bJelriceöenbe bollcften? 

 ban febjatpen/ om ghebcöcfccnote lefcu. 



f Tignamr, als ofium Thymiama ffrbc / tff une bemet»- 

 niuglie uan louumghe het NarcapUtham oft Narclwph- 

 thum ; cuDc is een Uielvicclitubc frnojfti< aio bic uan ©p= 

 eoinofue: bort) fnipgljcnumen ban ben boom bie m't 

 Jtrablfrl) Lafahate ijcct ' Oft Nabach.m't -jltaliacnfeft 

 AgMx>, ren fooitc bauïDarabi]0i)out oft ïtfpalothuss. 



f Afpalathus is oocU heel onbtlicnt : enbe fjarobuö 

 5>ilbiu0 fepbt bat het ïlignum nioro/ batmen in be 

 Stpotclien mtcfl bmbt / beter ober trn I.onit met ben 

 3lfpalatlms ban Tiofco?ibt0 ban met het 3lgallotljnm. 

 3Uen bmbt norljtano bin oft bier foo?tcn ban Ijout/ 

 bit alle Xfpalatljiiö Ijtrtcn. 1. T»c eetfte 10 een bieft 

 ftutl. / baft enbe Vötl ghcfloten / al oft Dct ban 't onbtr= 

 (te ban ten boomlien gljtljouuien bjnêr/inet ftracbï- 

 gl)tbJi)fe aberliens oft Djarpheiuj / gljtbiit htigb / ban 

 berujc het #alm-hout gljclnck / maer geelcr / met ecnen 

 feer licflritfien rcucü / bie langhbp blijft, ©en fuiacc» 

 en to niet foo bitter/ nbrlj onücfliicli. ©tfcbjoibtbooj 

 opieeljt bp bt ISThcriahcio gljebacn. 1. T>e tbieebe 

 fooitc/ ban fommiglje booj een fooite ban Lignum 

 Alocs ghcljoubcn / ban Hobel Afpalathus Rhodius gljc- 

 nocnit/ batiöKfpalathucuan tiüobes/ 0111 batfc ban 

 liet cplanbt fihobeo oberghrfonbeii 10 / heeft tenen feec 

 grooten blotli / roobt als 3öen-hout / foo ftereli viec^ 

 uenbe bat bc ljcelc haiuev oft fale bol uiojbt ban ben 

 feev goebcn reucb. ©an het opjccljt afpalatljum / fepbt 

 ïMiniuö /rirrlitmatnaeBeberrnn. 5. 30e Berbe foo>» 

 te / Afpalathus Rofcus ban fommighe gljeuocint / ia 

 ban bupten tolt ; enbe Ijeef t binnen geelarutiglj inifel oft 

 bjccrbcus ; enbe 10 het Wit enbe 4&eel ©anbelhout 

 feer flhtli)tli. ' 5C Ijeeft ben toeten reueb enbe fmaecli ban 

 bc IDitte floofe ( fonber bat ijet ben gljeiicn bic bat 

 ftnaubJteenighe merelielijthe tpgljenthcnbt toont/ ten 

 Vnacr cen blet'tie warmte. g>oimmghe Jjouben bit booj 

 ïjet opictfjt Lignum Rhodiutn , tat 10 llöilbcn <©lnf- 

 boom ban öhobeö/ hinnaebtfehjeben/oftbooi S>ans 

 bel Ijout. tDicnrlt Clupt ban ©elft I»abbt een frhoon 

 biotUoktn baer ban /bat norfj fan fchojffe aen fjabbe/ 

 feer ghenmpelt / ban bertoe enbe ghebaente gOelrirfc 

 ben 3lcr-booin / fonber reueli : tuffrljen be rnnpeld 

 map een wepnigh goinine / bjelneelienbc gljelijtb fjec 

 Innnenfte Ijout. 4. 19ooi opieeljt «fpalatlium öoubett 

 anbeveeen aubev geel hout / bacv men pater nofterjt 

 ban biaent/ bat fommighe ooek Lignmn Aloës , fommi* 

 gljt Santalum noemen j hoe «iel bat Ijet ban benben beel 

 bcrfrljilt-tae fommighe fjouben't booj Lignum Turris , 

 oft ïöicroot&-boom-l)out. 



Jlfpalatljue / feüjhft gDiofcoMbtö / ïjceft een btrmat- 

 menbe lirarlit mettfameutreetitngfje : enbe in IBiin ghe= 

 foben / 10 feer uut om be guabc 3eerighebeu ban btn 

 monbt te bJafTcfjen/ eube te boen in De noo; tset enbe f tur r- 

 ringhen ban be fcljamelljcpbt ; enbe in be 3cerightben 

 ban binnen ben ncufe : maev in be moebcr gljtgoten ber= 

 Ucfjt ïjet baeren : Ijet poeber felbe met eenen ptffuo ban 

 onber ghcfet/ treebt af Deboobebiutht : enbe ben lBrjn/ 

 baer bat in ghcfoben heeft 1 topt btn buptliloop / enbe 

 gljenee)t Ijttbloctfpoubjeu/ gljebjontben 3nnbe. <©pbe 

 fcIbcüJiife gljtbiupcht/ ghenceft be bjoppelpiffc / boet 

 bc fjÏKfbnlien ftljepbeu enbe bergatn / enbe gljcneeft be 

 mimpingijtn tnbc rommelmghcnin ben bupeb. 3110 45a- 

 knujj fepbt / Ijet ig frhetp enbe tfamcntreelienbe ban 

 fmacth/ macr ban onghelijrner beelen: biant mét fnn 

 fthcrpebeclen berttiarmct ; enbe met b'anbere/ te bitten 

 fipi cerbarlitigije grobemjangljc beelen /petboclet: ban 

 het ö:ocgiït boor btnüc be beelen: enbe ia bes halben feec 

 gott teghen befinrhingfjcn/ bloeben enbe berrottmgijtn : 

 niet te mm be brrbjarmenbe bracht ig De meefte. ©en 

 beften Jïfpalathus is fbincr/ roobt alsbefchojffeafgfies 

 nomen is/ oft nae ben pcerfrhen tretbenbe / bictjt / boel» 

 rieeftenbe/ bitter » biant be fletljte foojte is inu/ljoutarhï 

 tigft/ fonbetreueb. 



Afpalathus fecundus Diofcoridis, met beu naein Afpa- 

 latlios heel 45riecbeitIanDt boui bekent bientbaerum 

 Ijcgghcn enbetupiicu ban te matchen ; baant het ig een 

 fteel Doojnaehtigh gljebjas : fijn Ijout is bilt / feer 

 hatbt enbe fuiaer: ban het mibbelftt oft hert baer ban 

 is fbjart / fonber «neb. ©e bloemen 31)11 geel al0 2?jtm- 

 bloemen / 'Sinojgljens als 't biaept eenen fetr foeten 

 Kuch bette ban {jarc fpitpotnbe : be blepne DauUikensi 

 <öggggg 3 mhon- 



