inhouben typ oft bier faben. <E>e blaberen 3ijn alö Die 

 banbe fiupte/ typ bp een. 3F>e tooiteliöbaft/houtigh/ 

 fonber reutfi' l^et iö bf Acacia altera Matthioli , om batfe 

 .JBattliioluö boot Acacia houbt / maer quahjeft / fepbt 

 ïjonojiue JSriluo. 



^jofper ?Uphiuö bermatnbt ban renen Afpalathus 

 Creticus , tirel in CanbtcntiiafTenbe/ bat een heefttr iö/ 

 tsictit ghttatut/ met harbe frefienbe binnighetoitte boot- 

 tien / met een toitte fcfRilTc / meer ban bnf boeten 

 hoogh ; met heelt filcpr.e faffraengecle bloemen/ bie ban 

 ^partsum ghehjtfi / mate uptnemenbe lieffcfijtfi ban 

 reuck : be toojtelen 5tjn harbt/ langh/biefi/geel/met een 

 fcer toclrictfienbe ftjjotö- *>ommiglje houben btn Rham- 

 rius ootfi boot Afpalathus. 



Roofen-hout , han be f ranfopftn Bois de Rofe ghehee- 

 te» / bat beel in 't tplanbt ban jg>inte ^elena toafi / ia 

 mtffthicn be betbefoojte ban Afpalathus): anbete refienen 

 bat bp fiet «Cben-hout. 



f Rhodium Lignum , bat fommfghe boot opterhttn 

 Cpthifuö houben / tnbe ^onotiuö ©elhns in 't Hatijn 

 Cythtfus verus heet ( Üïïatthioluö Ohuaftrum , anbere 

 Agallochum ) ban anbere boot optethten Slfpalathuö 

 1>P be 'SThertafielen ghebaen / maer qualjje»/ groept in 

 lï'ljoDcö / enbe in een epianbe&en baer bp ghelcghen : 

 tnbe iöeenömanö Ienghbehoogh/ oft hoogfjer/met 

 hout foo bit& alö eenen arm / oft bither / binnen bicht / 

 ftoart ald <£btn-hout / bienenbe in 'SEurcfiijen om bacr 

 fietsten ban nuffen aftemaecfien/ enbe om baerronbe 

 bollenend ban te btaepen / om hun ghebebefienö te lefen ; 

 enbe lip be <ffmfrenenboot$aternofterö. SCnberöiö het 

 ben Cvtifus Maranthx heel ghehjtfi; tnbe iö miffthien 

 't felbe gljeuiaö. 



Archontoxylo ban Canbien/alfoogheïjeeten/ alöof* 

 men peeren-hout fepbe / bat foinmighe boot Cytifus 

 vcrus houben / berfthilt ban het Lignum Rhodium : 

 toant het heeft langher blaberen / fomtnbtö bier bp een/ 

 tnbe faebt ah? Ulaber-faebt. 3£>an anbere fegghen bat 

 ftet btn optethten «tptifuö niet en iö/ maer foube Ebcnus 

 Cretica moghen heeten : het hout ts fbuart / blinchenbe 

 aio «eben-hout / gljelgtfi bp btn ^aftatrbt-Cptifuö ootfi 

 bermaent is. 



Andere ghcflachten van Afpalathus alter, upt «Tlnfitie 

 in 't 35nboeghfel ban ben jbtefienben 35jem befchuben 

 ( mibtöbat fommigheben éteftenbeu Xnem ootfi boot 

 Afpalathus alter houben ) en bienenhier niet bjeberom 

 berhaelt te 3{jn ; mibtö öatfe alle boomachtigher jijn / 

 enbe ben ttfpalathuö noch ban reutft / noch ban firach* 

 ten niet en gljeujcfien. 



Santalum , ende dicrghelijck hout. 38. 



SAndel-hout i$ btijberlep / öoobr/ Wit/ enbe 3BIeer6- 

 gtel. ©e hoornen ban alle typ ?n'n qualijcfi ban ben 

 anbertn te onberfrhepben : biant fp tootben foo groot 

 alö ©fiernote-boomen ; enbe hebben fcer groene blabe= 

 ren / alö jBafticu-blaberen : be bloemen 3rfn upt ben 

 blautoen ftoartachtigh : be biucljt iö foo groot als een 

 3&rier& / eerft groen / baer nae Taart / fonber fmaeift / 

 ïjaeft afballenbe. «©acrom hebben fommighe ghefthte* 

 ben bat befen boom gheen biurhten booit en btenght. 

 5Ben fepbt bat het hout ghcerien reue 6 en heeft / ten 3p 

 bannen be frho^fïe aftrecht/ tnbe 't hout laet bjooghen: 

 oorfe alc btfe boomen bupten 4Doft-3nbien gheboert 

 tnbe gheplant bJojbtn / ban en hebben fp ghcenen reutfi 

 met allen. 1£tt fioobt toafi bp be «t&anga / te toeten in 

 'Sanafanm/ enbe in fommige lanben aen be Zee palenbe: 

 tnbe heeft ben miniten rcuch/ enbe toojbt upt JBalara 

 tlberc berfonben : felfiS het iu btjnae fonber reucfe / fepbt 

 Cartiajs / enbe btrftljilt ban het ;£>iertlie-hout / mibts 

 bat het niet foet en i$ / enbe niet rooöt en bertot; (noej) s 

 tang fitbtnun bat 't ghene batmtn hier te lanbe bjengfot/ 

 roebt bertot •■ enbe baerom ttonfelt «ültifiug oft fjet 

 opietht ijS. ) l^et TJ9tt £>anbcl-hout batmtn in üt J(po= 

 tcBen binbt f ie ootfi fonber reuth : enbe al binbtiner 

 renigh toelrie:6enbe hout/ battnen boo& T&it ^anbel- 

 8out brtiioopt/ bat en tó niet oprecht: toant ban alle 

 be opjerhte foojten / fepbt btn felben «©arriajs / is het 

 mergh oft binnenfte hout alleen toclriec&enbe : tnbe 

 Set bupttnfte m rietfetniet/ oft ftet luttel, <©an j&ct 



Befcririjvinghe van de Drogherb , 



opucht ®it 5>anbel-hout toafl meeft fn get tplanbt 

 ^\moi met het JSleeeh / boch beel oberbloeömhft \ 

 tnbe toojbt ootfi upt 5Balatain befe lanben ghcfonötn"- 

 cnbeijS goebt ban reutfi /hupten toitarhtigh / binncti 

 brjnae geelarhtigh- ï|et 26Ieecfi Ijeeft ben beften reueft 

 ban allen / iss ftnaer/ ba|t/ finoopacötigh/ binnen att\/ 

 met eenen foettn reutfi be herffenen berquitfienbe / fep ot 

 Clufiuö / enbe eenen goeben fmattft op üc tongjjt laten- 

 be. ®an het toojbt hier te lanben felben ghebjoght/ 

 alis^arciajt ooch bttupght/ mibtss bat het in^nbien 

 felfbierberijs/ ban men bat hier te lanbe foube fionnen 

 berfioopen. IBaer boben allen arhtmen be asieetfee 

 tnbt ootfi be lüitte foojte / bit niet beel buptentU 

 hout en hteft/ maer btjnae anbere niet ban merglj oft 

 binnenfle hert en is / fulefig als upt JIKena gfiebioght 

 too?bt. 3n het eplanbt ban jg>inte ILanrens toa|thct 

 IBit 5>anbel-hout ftet beel/ fepbt #pjarb : enbe baer 

 binbtmen het fioobt ootfi. ©an JBatomea bjengljt= 

 men een <0eele foojte / bie beel houtiS enbe luttel merghg 

 fteeft. 05p €amanafe i$ het flechtfte /bat beel hout / 

 tnbe hrjnat gheen hert en jjeeft. l©it enbe 25Ieet& f>an- 

 beHpMtt ban 3aba iö ootfi fcer goebt ban reutfi/ mare 

 bft bergaet hoeft / foo batmtn in 't ttoeebeiact 't bup- 

 tenfieaftretfien moet / om btn reutfi te bernieubJcn öie 

 in't mibben iö. 



3Me typ fooien ban hout heeten in Inbien Chan- 

 dama tnbt Sercanda ( nitt Seriucada oft Zerincada; ) in 

 2llrabien Sandal ; in't «Brirtusi Santalon zan^n ; in't 

 3Latiin Santalum; möe3{potefien Sandalum; in'tfranfch 

 Sandal ; in't 3taliaenftl) smdtli-, ia 't T3uptfr h ootfi &an- 

 bel-hout. tP't fioobt foojte }jeet Santalum rubram ; öe 

 IBitte Santalum album 5 be <©eele oft Uleecfie Santa- 

 lum curinum in be Stpoteften ; in 't fLatnn Santalum 

 pallidum, oft ootfi Santalum odoratum , ombarfe beter 

 rierfit ban b'anbtr : fomm'fhe tomaemenfe Mahafari 

 nft Mahaflari , Machazari, Makaflariin'tltraWth /oft 

 Mazaffhni. j^ct tn iö gheenen Afpalathus ,alö fomiuiglje 

 mepnen. 



atllerlep £anbel-hout/ fegghen be Jtraben/ löfioiibt 

 in ben berben gratb / tnbt bjoogh in btn eerficn/ oft iri 't 

 bcgljinfel ban ben ttoeeben. ©anbet iSoobt iö het fioubt= 

 fie ban allen /enbe het flcthtfle : het 1©it iö beter / enbe 

 en iö maer fioubt in ben ttoetbtn i het «CSeel iö het befte 

 ban allen / tnbt trerfit meer nae btn toarmtn : tae fom- 

 mighe berfefieren batfe allegabcr eer heet ban fioubt 3tjn / 

 om ben goeben reutfi bie tp htbben. J@en atfttfe notl); 

 tanö feer goebt booj beheete menfthen/ ghepoetiert enbe 

 mgljenomen/ enbe teghen be pijnt banbe maghe bie 

 booj fcherpigfiepbt ber galle fiomt : toant allerlep 

 êanbel-hout gheeft het gamfrh inghttoant / in fonber* 

 ijepbt het hert/ beel firathtö : berheught enbe btrquicfit 

 bat/ enbe toojbt ghebaen bp be binghtn biemen btrepbt 

 tegljen fjetbeben oft aloppen btg herten/ infonberhept 

 Dtt<jBceI: ban tnbt htete fiojtrtn gljebmntfien be 3|n= 

 biaenen het fioobtallttn / foo toel ban bupten alö ban 

 binnen / om ben bjanbt te berfioelen . 'SD felbe met 

 j^acljtfchaben fap bermengfjt / iö feer goebt op'tflerrnn 

 ghefmttrt : ghepocbert / enbe met «üanfer enbe fioofe- 

 toater bermengöt / ghenceft be pijne beö hooftö / alö 

 ben flaep ban 't hooft baer mebe gfjefmeert too^bt. JBet 

 «enbibie-toaterbermnight/ iö goebt teghen btberfiitte 

 leber; enbe ftertftt beltber / ban bupten baer ober ghe* 

 fineert. jEetêuptfier ghenut/ berflaet ben bojft/ enbe 

 flopt alle bloeben enbe onmatighe bloetganghen : enbe 

 eenen *>!'JOop ghemaecfit ban bit poeber in toatec 

 ghefobcn enbe met Supt&tr bermtng|t / bentemtaUe 

 quabe hitte / mattfit gjjeftabigh enbe toel ghefieltbloet/ 

 tnbe ftilt be beroetthepbt beö herten ban thojen oft 

 gramrehap. ^»et IBit tnbe <©eel oft J3lcetfi 5)anbeI-fiout 

 bioibt ban be 3inbiaentn met houte ftamperö in houte 

 tanTelö gheftooten/in toater ghetoepcfit : enbe met bat bw 

 ter ftrntfien fp (nm gantfthe lirhaem / latenbe bat baet 

 in bjoogljcn/ om be hupt te berfioelen/ enbe eenrn goeben 

 reutfi tt boen bthoubtn. ^etlBit g>anbeI-hout / met 

 feartotolla ghepoebert / tnbt met toit ban ttn «?p op t 

 boojhooft oftatnbtn flaghban btnhoofbe ghehouben/ 

 belet be fintfiinghtn bie op b'oogen enbe op be tanben bal- 

 len. 'G. felbe hout (oft lieber het fioobt) iöfeer nut teghen 

 be ghetunlien enbe gicht / alleen/ oft met anbere berfioe* 

 lenbe fapen bermtnght/ tnbtopghtltpbt / mibtö&at het 

 be heete toochtigheben te ruggüe bjoft.^« <©«• "ott al bit 



beel 



