Indiaeniche endc andere Vremdc Cruydcn.,. 



beet hrattjtigfjlijrficr ■ ban 't io fclben te binbcu: Dacrom 



459 



itiortmm lic TBit Daer beu: glKbjuprltcn ; miDto Dat 

 Ijct Daer nirrfr mtDe ober reu üonit. tOau Daer alleen 

 brriior lnighr ban nooDc iö / filmen fut Cioour alken 

 ghebiupehen •• Dat tn 3nbieu oocb Dit nt om oacr lire IDcn 

 ban te maecbciw cuDc licrcbcu ban tctimmcrni : cnbe 

 Daer toe VoojDcn De btchfte enöe gtootfte ftucltcn ïueeft 

 CÖcarljt. 33otlj fp gfjebjureftent meeft om hun Itrljatm 

 Daer mebe tcfuuchen. om bat cenen gocücn rnich te boen 

 fcnjgfjeii : rnbe om hun hupt tebctüoeten / als rp 't te 

 ftect lubben. 



f Een hout als Sandelhout i$j een Vocïrirrbcnbc ï)out / 

 in liet rplanbt ban ®inte EaurepjS tuafftnbe : macr ljet 

 lacrTröilt «cel ban bet opjcrjjt é>anbcI-hout: nochtans 

 toaft (ut op;rriit TPit tnbe eoobt .i>anDcl-hout Daer 

 cocli/ immers air. #pjarb fchjijft 



4 Sambarane is een Ijoutin Jtialabar VoaffenDe/ goebt 

 tan rcurl; - Jut ïl?tt ênnbel-hout frrr ghclnrbj hocïoel 

 Dat liirt tpglfrn tiiuli ghren foojte ban £>anDel-Jjont en is. 

 #ochtans be jUcbirnns ban 3nbien gtjetnupeben bat 

 boojoputht lip ara ni ie fit Drn in fonberfjept reghen be 

 ïjeete opbjarhtighcben/ioobtfiout/ alle berhittmgljcn / 

 rnbe fjrrtt glicfüiiücn : cnbe ftrrjcben Ijun lirljaem baer 

 mebe/oft met lier ton ter - öaer 't pocber ban't felbr tn gljc- 

 ïbben is/ in be hcetebojtfen. 



^ Brcfilic-hout, fa 't ïLatiju Lignum Brafilium , tg een 

 rcctVuel bekent hout/ foet ban fmaerft / bentiarm om 

 baer roobt mebe te brrïoen / alfmrn be frhabehnghen 

 baer ban fieDt : enbe/ foo fut ff limit / het moght voel 

 een nicDr-fuoitr voeren ban gljemtpn fiooDt i&anbel- 

 t)out bet Jlpotchrn • bat oorfi roobt berïot : maer tut en 

 is gbecn fooi tt ban op;cr ht fioobt g>anDeI-fiout (aio bo- 

 benbcrmaentijEi ) bat niet roobt en brrmt > niet foet en 

 fmaetbt/ maer roei ricrlit. öarr {jet X-jrfiIic-ljout fonDcr 

 reut li is. 



3E>it 33jtfil!t-Bout toaft beet omtrent i'ernambu- 

 rjue: maer bat voojbt ban ben ïtonmgh ban Spacgmen 

 alleen aenghefiaghen. 53en boom fel f [)ret in jtmertca 

 Öroboutan : tnbe is hoogh / (tarn om fien / rerfit / bieb / 

 met blabcren aio .23urhp-Doom-uIuDcrrn/ inrl foo blepn/ 



ren ban onsbermaent jnn •' fommigtje in'tbolghcnbe 

 «lapitclbffrhjtbcnfullenïoojDen; te Voeten ljet »jefihc- 

 liout/ ljet Utttcr-hout' tnbe het floofm-ljout j het Cben- 

 hout/ het hout ban ben boom Dam / rnbe meer anbrrr 

 be ïoeleiic uan fulriicn arrbt ;nn batft met alleen op 't 

 Voattt met tnblottcn / maer bocU brei Ijarber ;ijn/enbe 

 Voel tïoee oft bmmacl fveacrer voeghen ban ï'ofrli-boom- 

 hout. Jl)atr( atóp. Ijonbiud ons brniiarnt ) be Ijeele 

 firimtbeu Der hoornenen iim fulrttp met: vuar.t liet hout/ 

 bat bp ouo gfub;ogl)t tütuDt / en u. a;it>rrc niet ban het 

 bmncnftc hert btr boojfepbe boomt n: enbemen bmbt 

 baerromtiibto be trechtmn bar. De reljojffen aen/nittal^ 

 leenbanbeupterfte' maerootb banoeniiDDclftefehojffc 

 bie bit hert oft mergh nacfie 10 / e nDe beet farljter rnbe 

 lithterio ban het intbbrllte- 



f Valfch Sandelhout van Caridicn , alDaer Apelicea 

 gljenocmt/ 10 ctiicnfrer grootcn reehten /fecr gijetarb- 

 ten frljoont u boom l met blabercn aio bie ban ben Ala- 

 temus , maer ronber / btep ghffthaerDt ; enbe bjutljten 

 aio 49eper/ bijnatronbt/ bjupngroen. $et Jjout 10 harbr/ 

 tamrliufic n Voclrieebenbr ; Vüfene uoebrr ljet £>anbel- 

 l)OUt gljelnrht : baerom heet lip Pfcudofantalus Craica. 

 éoinmigljc houben Jjnn boo^ be Vlmus momana Thco- 

 phrafti: maer be blabercn 51111 blrpncr ban bie ban beu 

 ^eer-boom- 



f Geel hout van Candien , albacr Loutzia ghcïjectcn / 

 tn't ILatpn Lycium Crcticum,tjj oorh grrl ban ijout: ban 

 be Uiojtcl 10 noch geelcr : roant f;> berVut felioon geel. 

 flSaerbitgiuüJactötcbojenmct bennaem Saufeboom 

 van Candien befchjebcn. 



f Alatemus , ban Clufiuo bcfrljjtben / 10 tVoeebrrlcp. 

 1. 0?en eerfieu 10 fomtiiDto foo hooghah) ceneu boom ; 

 enbe heeft langhe / niet leer bitlie taehen / mrt luttel 

 rijb-taehen / berfchepben blerljtbaere rijfcn untgljebenbe/ 

 met een bleecbgroene oft ümarfjtiglje rehojo ; onber be 

 bJclcfte een geel bliefilien rchuplt / het hout ftlf bcber= 

 benbe : be blabercn jijn tuffcljen be cDlnf-blaberen / 

 enbe bic ban ben 31er/ bieharhtigh / roubom voat ghe= 

 ftljaert / bjupngroen / oft ftoartachttgh / onltcflijcbban 

 Tinaeelt / met een bitter jjepbt ïoatbijtenbc : be bloemen 



alrriotgroen: berehojffe ifJafefjgrauVo; het hout roobt / 30'» bleeth grapberUiigü / bie ban ben OUif-boom gfje 



in fonberhepbt ban binnen : want ban eene ftrupeb/ bit 

 nauVooban bjpaiaimen ombat en ban Vuojben/ rn tjae- 

 lenrp met meer mcrgljs oft Ijetts / ban foo bieb aio 

 een bpe ban een menrejj. Jl5cn binbter norlj bjurljt 

 noch gommraen. Tatljoutiottüccbctltn: bcpücfmarc 



lijcb/brnpfö-gljetoiiobergabcrt. ï-)icrr. eltjtberi aiarec* 

 nuö befclnüft ?Lobel/ tn «.angucboch Bourgcfpme ghe^ 

 noemt/ met hlepne be3iehen6/ als Die ba 1 ben iLaurus 

 '3Tpnuö / tïoce tfamen ftaenbe. 1. 3Dc onber foojte 10 

 beel lecgher / enbe heeft hojtcr tarnen / met hlcpnec 



lien foet / enbe gDeben een berïoe ban haet : bc eene is enbe ronber oft bieeber ülabrrcn •, (twetom noeintfc %a= 

 Deel roobt / Deanber licBt roobt: tnbe Jjeeten Brcfilium bel Alatemus fecunda humihor lato folio, Clufn-, ) oocB 

 ruffum & rubrum. ronbom ghifchaert : bc bloemen jrjn grootcr cnbe gras- 



Geel Brefilie-hout, anbcrgBugia gijcfirctcn / oft Brefi- berïoigljer : be btjien ïoaffcu b;upfs-oi)cvotis bp een / 



liumcitrinum,3ijn langhe flocbcn/ foo bielt oljs en hanbt 

 oberbatten ban/ recht banbjacpen • voicnp bunne frlja- 

 belingljen geel bervoen 



be ILentiftlj-Uejien ghelijcb / roobtacljtiglj / met b?p 

 beetnen. ©efe tïoee rooiten ban S&Iatetnuo Vcafftn tn 

 ^pacgnien : ban öe cerfte Ijeet in 't ©ojtugieis c«/«,Fii,- 



tot S?Sb?= O? S^v4 fa b»|t^„^aSSS 



jarot uan uiunrn / ._;_... «.«..„.r. 4~ •♦ 31 „,,;„ „ n .h <;r,ir., m»^ . „„»_.. 



ma/ Doch voat lirt]tcrgeel : tut ie foo (jarDt 

 bat fn hun f bjccrbcn baer ban marenen. 



f Purper-hout ïoaft oocb tn Jlmcrica / batrmen een 

 fthoone peerfcfu bervoe ban heeft. £>ulctt hout tüojbt 

 oorb Provcns-hout gheljeetcn : Daer is norhtanst ren 

 anber Provence-hout , upt ^jobenrien ban ©|anch= 

 rfjrft ghebjoght / te voeten be vuojttt ban ben Sucbe- 

 boom. 



f Roofen-hout ijs foo glienoemt / om bat lut ben rcutft 

 ban aooten eemghunti Ijceft/ in 't ^ranfrh BoysdeRofc 

 glUöccten/boien ctorit tacrmatnt /nomt oocb upt 3nbien/ 

 tnbebetrchilt ban ljet Lignum Rhodiumban Canbien / 

 bp ljet ^arabtjji-ljout bclchjcben. 



f Lener- hout tjsroo gljeheetcn / om bat [jet gfteplarbt 

 10 al oft baer letteren op ghefr(vtcben Vaaren. O et luojDt 

 oocb upt 3nbieu gfjebjoght : macr iö niet btftent / ald 

 intt ft alle Defe bjembe oft SnDiaenfche houten. 



q Blauw verwende houtvoenbt in't bolghenbe «Tapitel 

 btrrhiebcn/inet nacme ban een hout uy t Nieuw Spaegnien. 

 Wan bc binnenfte fchojs ban ben éffcljen-boom jBanne- 

 ben boet oocb 't Telbe. 



f Verfcheyden hout dat op 't water niet en drijft. 2fn 

 beft lanbtnbiöft meefi allerlrphout op't ïoater/ uptghc^ 

 fonbert het 35ucbö- boom-hout- ©anin 3nbten bmbts 

 men berfchepben foojtcn ban Ijout Dat te gronDe gaet 

 airmen'ttn'tïoatfr toofpt; fominigJitbaHbeïotkhe bo= 



mtrthe heetenre in 't ïLatijn ootb Spina ceruina; anbere 

 Apharca. /Ben ijoubtft btpbe booj be Alatemus Plini); 

 in 3tAlitn AUtmnt oft imemt. ^ommig|)e liouCcnfc tiooj 

 ben Celaftrus Theophrafti. ïöoojttt foo ficben be #0}-= 

 tugitfrlje ©iffcljeria be fchoiffe ban Defen boom in voa* 

 ter / enDe gheben tjunue netten baer mebe een rofarhtf* 

 ghe bertoe : enbe De berïoerö Hebcn tit ftucben ban 't 

 hout / Dat bleecb tö / ti\Ut maecben baer ban een blauwe 

 fïoartartjtighe berïue. 3üic ban antiochicu gfjebjupca 

 ben Dat booj b'.anDt-fiout / om hun fprjfe meDe gare 

 te maecben / als Den feltitn X>tiloinuc bermacnDt : bie 

 oocb Tepbt bat ben Tclben boom be Philyca Theophrafti ig/ 

 in€ojfu enbe Canbien Eliprinos heet/ om bat tip ban 

 gljcDacnte tuffrljen Den 3ler eiiDe<©ltif-boomifl;enDe 

 Dat lp altüDt groen bli)ft : enDe in Statten oocb voel 

 s<!*jitïB.» heet. 23p autioctjien VoojDt (jp feer hoogt) s 

 etbetti bluft hn maer heeftcrachttgh ^mn. ^ v berfcötlt 

 ban De Philyca van Candien , albacr foo hebenobaegh^ 

 gfjcljectcn : üiant bat ip eenen gtooten «Secbel-bjagben? 

 Den boom. 



f Celaftrus Theophrafti. T©en boom Celaftrus, oft 

 Celaftron, bliift altnDtgtotn/ïuilDtbanacrbt/enbeDooj 

 oeffeningtje erg^er Voojbtnbe / fecrtraghelncö enbe fpabe 

 bolbomcn bjucljten IirrigtjenDe. ^p voojDt gfteb?uprbt 

 om Daer flotben enDe hrucben boot oube Ueben ban te 

 matchen. ' .: 



<5flflflfl8 4 CluftUB 



