Indiaenfche cnde andere Vremde CruydciL. 



fcpbt : ban fommighe btrtoonen het frhcpfel Dan bt 

 D:iirl)t / bt latp&cnp unu Cfobrnc-rninDt biinat ghc 

 lilt Itrnbf. 3Dt öjurijtrti ftlbc iim ronbt/ baffv enbe /alp' 

 men frpbt / niet feer groot /geelalffc rijp 51W/ ban ght- 

 batnte brjnac alp twee ïupincn oft ©ngh-booncn 

 tfamen ghebotght. 3?an foo «Llufiup btc befc^jnft / fp 

 hebben elca twee lacpaenp ( fommighe bjp ) ecnnbel/ 

 |jrt nnDer mljouDtnbe centn harDrn upt ben Witten 

 gttlachtigben langljWojpigtjcn ftten / met een platte 

 nbcle gcelacljtiglje heeft : fommighe betghelnracn bat 

 faeöciuct jUitpel-fteenen. <©c Wojtcl ip geel ban hout/ 

 inet een feet bicac bollijfbtglje fdjoiö. :©an bt frhojp 



oen 't hout hlrbtnbt / batmrufe niet afnemen tn ban 

 fonber baer iet ban het hout ftlf mtbe af te trttbni : 

 bjant bat iP tttclicn ban btttigljenDt : oora 10 het feer 

 goet/alo |)ft Water Daer bat 111 gbtfoDrn io ' bttl finatcap 

 enDc rructip e nbc bcrwcp g|)(fft. *>oninughc beraicfen 

 'tghrtit bat binnen tnDc bnpten wit 10 / fonber ftw- 

 ben/ frhrrp ban fmarth / Wat bittcracljtigfc : wantljtt 

 ftoartoft bjurn / fcgghrn fp/ ip oubt < tube heeft mm 

 Hraelitc : anDcre fcgghrii Bat het ücfte|)out tp'tghetie 

 batfter fwartip : marr op BebcrWrru is foo brei niet 

 te paffen: het 10 gbcnoegh bat htt Teer bet enbe oltraclj- 

 tiglj 10 •■ ban oft bt fturlicn groot oft alrpn 51111 / baer e* 



ban het hout / oft ban bt mibbelftrupta / aet ban ip foo beel niet acn ghelrgbcii. 3?ian brttn magh met 



fclfp af alffe Bjoogf) ib / tnDc tp biel: / Witarhtigh / 

 met ten groene fwartigbcpbt gheplatst : oft/ alp fom= 

 migijf fegghen / fp ip froatt alp ben boom een iatr 

 oubtip/ maer rofarhtightr alp Dn iongher 10 : fp Ut 

 oocli bet tnbt heel gomachtiglj : enDc bate Wojöt rom 

 tijDtp ten 6urtiint ntn gjjebonben/ hert ban fmacra/ 

 tatp in 't Knauwen / alp jHaftira / maer bjupn/ fom- 

 tübtp fwart bljnrfcenbe / niet onliefltirit ban reut» / 

 aiffc booj't bier gljeljouöen wo;Dt. $etbhmenflehert 

 oft meigt) ban ben ftam ip grof/ tnbt bira /nat 

 beu fwarten trrcuenbe . tic: bout felf ip berfrhen 

 ben ban berwe : Want hot bat onocr ($/. hot bat 

 fmart er off bjupnet ip : Dan het miigli ip bette ban 

 reucli /jtltt foo ujujm / tnbt frercacr ban brachten / 

 frljerp ban fmaeeft / Uiat bittetarijtiglj. Veranderin- 

 ghe. 35e berfrhepben berWc/ Dit m bit ^ocfe-hout ght- 

 ïien uioiDt ' cnbctcccBcnt gfteeo berfchrpben gheflarh- 

 ten / matr alleen ben ouDerbom oft ionghepDt / alp 

 ghefcpDt ip. T>nn men binbt rtn foojte btt groot ip/ 

 bat tp't gjjcinepn ©oed-hout ; tnbt eenblehltpn tp/ 

 met Dutmei' tacken / Oijimc fonber mérgh / beter ban 



ïangh gbefeljaeft oft gfjtrnrpt 3un ghrturefi alfmtn 'e 

 gljebmpchen fal : nubtp bat fijn lirarht foo hatft bet* 

 gaet. TBant het$orh-hout ipftcr firn ban breien/ enbe 

 bun oft lorhtigb ban ftoffc / toat harffaehtiglj/ enDt met 

 fijn bitterljrpbt betDcplenbt / afbaggenbe / uptDjubcn* 

 bt / berbjooghtnbe / bunniactlttnbe / ontboenbe enbe 

 fmiltenbe ban ferarhtcn / bequaem om tt boen fuiteten/ 

 omallebcrrottmght enbe bcberbingbt re toeberftaen / 

 in fonberljcpbt m bt ^9or&cn ; boaer nae bit hout htee te 

 lanbe fijnen natm met rcrljt ghc&regljen jjeeft- l?ct gjje- 

 nerjr alle ficrbteu bic upt 6oube bothtighebru haeren 

 oojfpjomjlj hebben. <i?nbc t water Daei bat mgheloben 

 ip / gbcuerft bt oubt seereu enbe fwecien / berbjnft Be 

 ftrauwagtc / rrbojfiljepüt / enbe alle buplt ghtbjt&cn 

 bcp huptp. 5Bt <©lic Baer upt ghcDifliIleert / nibt het 

 &out / tube het ghcDittiUccrt Water / wojben ban be 

 ?»lr(jimi(ten oocfc beel ghcacht : Want fp fegghen batfe 

 bt boojfepbe gfoebjencn beel btciuaemcr enbe haeftec 

 ghrurfrn hoimcn ban ijet Water bate bit hout alleen ia 

 ghrfoDcn tp. 



«nbere ficbrn enbe ghtbmptfien be frhojtffe bijfon^ 



rtutfi/ tnbt bitttrer ban fmaceU ban b" «nber : enbe berlncu / tnbt feggjjcn batfe booj hacr groote jtjarfl 



fulcftpip bat epghentlncu nio s«s« heet / tenberwigh ban 

 fcho^p / met blaberp alp bje ban be tBeghebjte I mate 

 bicher/ felcpner / betttrenbe fiojter; tnbt met bjutötcn 

 foo groot alp «©Etrnottn/gotbt om btnbtrpth Wttctttt 

 ïnaerfttn. - 



1@tt ghrmrpn ^otH-fiottt Waft in t©efi-3nbitn in 

 berfr hcrbtn tplanbcn /tnbt oorftin 't ba|tt lanbt; maer 



arhtigfiepbt beel meer fcrathtp Ijeeft Dan |jtt hout felf. 

 Sfaibm pjijfen be 45omn« ban bit Ijout meer ban iet 

 aubtrp batmen upt 't felbe tjactr . «,ommigf)t inaee- 

 i;en Daer tenen £>proop ban. T)an nae 't ghtboelta 

 ban fl&onarbep / Ijet affiebfel baer ban gbemaerfit / 

 ip albcrbeguaeinfle; te Weten alfmtn neemt Ijet fr{natp<! 

 fel ban beïtlcpne fooztt ban iSoru-ijnut/ oft {jet befte 



lutcftinhet tplanbt êian tOonntuju: tnbt ip ban baer tn.be iiptgl)tlefcii|rc glieiucnn ï>ocU-hout ' oft banelcsp 



tetfföier te lflnbt ghebjoght / ombt ï&oc&tn tt gfjent- 

 fen ( biem'tbooifcpbeeplanbt foo ghemcpn 31111 alp hier 

 tt lanbe bt iilepne oft %tnbet-^othplienp: ) be wcicue 

 fp onp eerft mrbe-rjnjtbcplt hebben iuhetiaer ónp ï?rc- 

 ten i49}bjannecr "Cfijiftophojup «Columbuö batep= 

 lanbt rerft ontDtda hebbtnbe/ baer betlc bjotiwen enbe 

 anbere flabcn ban gljebjoght heeft/ biemetbtfeplaglje 

 liefmct Warren / alp jDonarbrp tnbeanbert bttoontn : 

 ban 't ghcujupdt ban beft Wo?ttI ip langh baer nae eerfl 

 in «?uropa ghcsoinen. 55e anber oft Ultpne foo^tt bon 

 ^orft-houtWaff ooeftin B3e(l-3!nbifn / matr mtcftm 



ebtn bttl ; uatmentlttrh tWaelf oneen ban lilerm gljc 

 futbta/ gtjtfrhaeft/ oftgljtrafpt^orlt-ljout/ met twee 

 oneen ban bt feljojffe / Wel gljc(tootcu ; gietenbt baer 

 ftp pinten waterp ober ( elcbe puit ban aehtien oneen ) 

 lateuBt bit tfamtn Weprncn bier-en-twintigh urea 

 langh -. bit fitbtmtn baer nae op langhlacm boel) fterrft 

 bier / tot bat be bier pinten berfoben jrjn : bat Watts 

 laetmtn noubt tuoiDcn / enbe men frjghet / enbe be- 

 wam Ijet alleen. <£>p't ftlfbe hout/ baer 't boojgacnDt 

 Water mebe gljtfoDtn heeft / gietinen weberoin arht 

 pinten Waterp / enbe men fiebt tut tot batter twee piu< 



het tplanbt ban san 3oan bel t)o:to / ttghtn obtc ttn berfoben ?ijn ; bit Water Woiat ooch Doo;g|)ebacn 



j&m Domingo. enbe alleen btWaert. 53tfe watertn falmcn albup gljt^ 



3Dit ftout ip in ^nbien Guayacan ghtnotmt : enbe bjupcBtn. <Sen hrantlien / ttiff ghtpurgttrt 3ijnDt/ 



baer nat f)«t het m 't Hatijn Guaiacum , oft Lignum fal in ten otthtc natpfttbcgöeftelt Wojben / Daer DeHou= 



Guaiacanum, cnDe nae fijn Srnrbt Lignum Saniftum: an= be lotbt iiiet&omen en ban ; enDe fal btp mojgijtnp/ 



bert noemen 't Lignum Indicum: anbere fegghen bat Ijet notö op 't btb ligghtnbt / ban 't cerffr Wattr tien ontea 



een foojte ban Ebenuia Indicum i^ : ban het en i^ ghttn 

 watrarhtiglj «f ben-hout/ norhootfe ghcen foojte ban 

 25urhp-boom/ maer ig ttntn boom op frin ftlbtn. I^ier 

 tt lanbt ip Ijet bclitnt met ben noem $ot&-hout ■ m 

 ©jantBtnrh hert Ijet Guaiac; m 3talien ugnsmn, enbe 

 L(g»o d'indu ; m .êpargnien ?tU smUt , enbe Talmt s«»a<i. 

 ^eBIennefoojtcnljeeteii üttï.atijn PalumSanaumln- 

 diiocciduse. 



^otb-hout wojbt ght houbeti bcoj warm enbe bjoogh 

 in Den tWttbtn graeö / te Weten het ghtmepn 1 want 

 Ijet IKlepn / mibtp bat het bitttrer enbe betet ban rturtt 

 jp / wojbt booj hmet gb f Öouben / tnbt btquatmrr 

 tot alit bingljtn. 3J>t frhojp hteft be felbe bratht ban 

 het bout / tube moet ban 't btfle Ijout ghrtoftn 3tjn ; 

 Want ban ifft meer boojbjtngljeube enbe fcraehttghet 

 in 't Wertbeu ban ftet hout felf : maer f eer bit&WnlP ip 

 bit Btarfit betgacn boor Ut btranberinght &ep lothtp. 

 ^aerom Talmen 't hout litber ghebjuptaen / alp fijn 

 feracht bcttt enbe bafttt btljoubenbt ; tt Wtten alp het 

 fwacr iP / buht enbe baft / binnen fwart / bupttn 

 gttlarhtiglj / btüecRt met etn effen fcljoip / foo baff 



Warminntmtn/ tnbt Wel gbebetht wojben/ om t Wee 

 uren langh te fweeten : baer nae falmcn 't fwtet afua- 

 gljtn / enbe htm btrfrh wel bjoogh tnbt Warm lijn' 

 Watt ghtbtn : bier uren baer nae falmcn hem fiofjj? 

 nen tnbt Jtmanbtltn met 'SCWeebaelj gjjeben / nitttt 

 bttl/ nor ii oocli met al te Wering!) i enbe Ijp fal booj 

 rhnen gljemepnen bjantb het mttbt Wattr göebjurt* 

 Btn / fclfp bupttnp maeltribtp / alp hem bojff. gtcljt 

 uren nae ben eten / fal hp Webtrom tien oneen ban het 

 et rftt Water Warm bjtnr&en /fweeten /berbrrffhtWoj* 

 ben alp bojen : enbe een ure nae het fWceten / met be 

 felbe flofijntn/aimanbtltn enbe JBiftupt fijn abonbts 

 matl honben / jjet tWeebc Water in fiebt ban l©pn 

 oft ©iet ghebjupdtenbe. ï)it Talmen foo bnfticn ba* 

 ghcii langt) boen / oft maer uegljen/alp ben t-.rancfcen 

 te flap Wojbt 1 Want ban falaun hem ren 61tpn gfjts 

 biabtu lOoenhcii moghen t'eten g|)eben / in Ite&e ban 

 befe fiofrjntn enbe bjoogfteJImanbtlen : me fommigbt 

 htcl flappt mtnfrhtn falmtn ban e erfi en af een heel felepa 

 tongb gbebjaben ^otnaen ghtbtn / tnoe baer alle Da- 

 ght Wat meer enbt mttt bp boea, ï>en fefhenfirn bagh 



falmcn 



