Indiacnfcheende andere Vremde Croyderu 



i4<fj 



Ctn anbcr foojre Bomt nvt 3nbien / tnbe Ijecft Waf toits 

 enDe tuat geels bp {jet tuurt / cubc 19 op bcelc fteDcu 

 ghcplaclit. /Baer De ecrftefbojtc is< bc befte. -Eheoplna* 

 ftus ffpöt bat «Cben-ljout het Palmen-hout tjhtliicht / 

 macr ban fijn uptetfte fchozffc berooft jijnbe/ heel fujart 

 is/ enDe op Den po£phpr-flccn ghetojeben/ fect goebt 10 

 tegheu De gljcbjelicn Der ooghen. plmiusrcpDtbat<Cbc= 

 miBtUJtcbcrlep io ; mact bannen bc beftf foo;tc lelDcn 

 binbt ; enDe tenen boom i#/ mee een ftrupth fonbet hnoo= 

 pen/ heel fto art ban hout/ fcet luftighom fien. 33e an= 

 fier roojtcijjHlepnalstenljcefter/gtjeinrbben «Iptifus: 

 enbe baart in 3nbicn ober al. <©p fbmmihhe plaetfen 

 toojbt êefamin- hout oft eenigh anbtr boojnarljtigh hout 

 Dooj<Cben-houtbcrborht:banbie3ijn mceftalle boos^ 

 arhtigh/enbeuioiDeninronbcbcrbeBensgljefaeght'enDe 

 en hebben ghecn teherpigheptban fmarrk/ nofhghcciirn 

 rciiehalffe gljtbjanbtruoiöen. 



Hairi , u»iens bjutfjt Iayama Jjeet / enbe nooj in 't 

 i-i. Capitel befclneben is / toojbt oocb booj een foojte 

 Dan «Cbcn-ijout ghchouDcn : mant ijet ijout 10 Ijarbt/ 

 ftuart/ te gronbe gaenbe ; te roeten Ijet binnen fre oft hert: 

 toant Ijet anber hout/ bat be fthogffe natftis / en 10 foo 



JiarDtnict: ciiDcljict' ban nucrhen De aitnerieaenen hun 

 toeerben. 



5 Atchondoxylo van Candien foube mogfjen «?bcn- 

 feoutban «Hanoien fjtcten / in 't ILat rjn Ebenus Cretica , 

 fepbt ^ononus Bellus ; Want bat hout is fvnart/ blinc* 

 Benbe/harDt aisCben-hout: immers" het en is ben Cytifus 

 verusniet: boant fret Ijceft langhcr blabcren / romtnbts 

 bier oft brifbp ten/ als eibers ootb gijefepbt isS : enbe het 

 faebt bomt boon ais üiaücr-facbt. 



f Rhodium lignum ujoibt ooch boo? een Tocnte Dan 

 4?btn-i)out ghchoubcn : maec bat groept in 't eplanbt 

 fihoDcs/ als int $7. Capitel bcrhaelt ig. 



^Öflêa; alfoobonfommigfie in 't&atrjngfienoemt / 

 (Heen houttoo harot als been/ tooit ban bcttoe/ bequaem 

 om tonelen ban tnagfjens te mate Hen. «©an Dat en ia an= 

 beuS niet ban ben l©ilDcn «Eoinoelic-boom. 



<[ Saflafrass alfooin't Jrtanftn tnbe g>pacnfcfj gljt= 

 noemt/ in 't ïLntiin Lignum SafTaphras , is eenen boom 

 in jrlojiba uiaflcnbe/ cnbealbaec Pavamcghchecten/tjan 

 ajjebaente tenen mibbelbaeren pijn-boom ghclgrïi'foms 

 tnbts bltpner/ bp ben tfop alleen ghctatbt/ ban betre tu 

 jienfeet goebcn reucbtoatihem ghcbenbe/ rcobatbebot- 

 fchcn/baer bffe boomen in maffen/ toanBs: «maegniaerts 

 eerft booj Caneel-boom aengljcfien DJierben / enbe niet 

 ïjeclfonber reben: tooantbe rchojffe ban beren boom is 

 alfoo bJcltiecbctiDe enbe fcfitrp ban fmaecöató «Tanetl: 

 aanfommigöebcrgfjelötSen öatren reucu enbe fmaerh 

 met bitn banöentliel : «Clufius bergfKlyeSt Ijem met 

 Dien ban ©jagon 1 enbe be fröojs id upt Den geelen 

 rmartacljtigö / oft (als Clufius fepDt ) binnen effen enbe 

 fujatt/banbuptengi)erimpelt enbe upt ben afcijgrau* 

 toen roobtachtiglj/ te bieten aen fjaec bun blteofien öaec 

 fp mebe btbet&t is. ^tt {jout feitje ie uut / nae ben 

 aTcfigtautJicn ttetfeenbe / niet foo fthetp ban rtucii 

 c nbt fmaerh als be ftfiojs. «nbers foo is bit Sout / 

 mibtfgabcrss rijn ftjjojffe / bat ban ben ■Samans fter 

 nhtlijtb. tDe blabtren 3ijn als ©ijgjj-blaberen / oft als 

 tonflöt^ter-boom-blabtren/ ruat ipitstnbe göeSoetat/ 

 altnbt aen ben boom blrjtienbe / bonefcet groen / tteU 

 tiet&enbe / in ronbtrljepbt alffe bjoogfj 3ün. g5eVno?tc= 

 fcn en 3ijn niet roo effen als fjrt Jjout / enbe niet biep tn 

 b'aetbe naft / met een rpecertjathtigher rthojö ban be 



routier rrftojffc/ en is 't met gorbt. Dfttoater'bafr S»af= 

 fafras-liout in grfoben ts/umuagl) al 't felüe bat Caned- 

 toatcr Doet/ als fommigbc BtrftUrren : marr jjrt roojDt 

 mttfl gl;tlijupt6t ttgljtn be ï>otlifn rnbc alle ficrhtm 

 bic ban berftoptrjrpDt enbe fioube bomen: gtjenttfi het 

 bjatttlaben enbe De nultfutljt : is goebt om De maghe/ 

 bc Icbtr/cnDc al Ijet mghetnant tebcrflerrhen > tnbe om be 

 brrbcDae gijftljc enbe anbtrc hoube hojrren te gfteneren / 

 enDealltficchren/DicDoojongljcmprli/quaDclorht/buple 

 oft btbojben rpufe / cnbeonghcftabcnthcpt homni. jBet 

 g>untfier rcojDt Ijet gljebninrlit teghen allcrlcp finranis 

 erhe/ tegljcnDccnghbojfiigDept/ tegben DehouDcgljri)}e* 

 hen ban De longljeren/ ciiDe be prjne banbe lenbenen 

 enDe nieren : het Doet DtroinbcnrrljepDen / Djrift beptffe 

 enbe 't gravjeel af: boet bemacubtftoiiben fiomen berepbt 

 btmoebertot ontfouchen : ftrlpt het bjaerhen/ helpt be 

 bcrboiiUiinglie Der fpufen/ ciiöe macebt roo ben bupch los. 

 3n 't hojt / bit hout is met lijn b}ooghcpDt enDe hitte Teec 

 goeDt teglien alle bochttgljc boube fiucliinghen 1 marr be 

 gljene bic teer 3ijn oft flap / en bient bat niet / oocb Die 

 heet cnbc galachtigh ban aerbt jijn/ Talmen min banbtt 

 liout gljcbrn . enbeoorft nun gljcrobcn/DaiiDeghenebie 

 bocht enbe houbt ban aerbt 3ün : enbe in be hcete Ktcbtm 

 en berDjaghen be Rranrlte bit tuater roo üjci niet/ als in 

 be boube. f Daer om bit roatrr beft te berepben/ talmen 

 be bjoittl met per Tchojffe Iilcpn funöni / tnbe ecu half 

 onec Daer ban in fes maten oft pinten üiaters ( elclie 

 mate ban athtitu ontcn) tuiatlf uren langh taeptben} 

 enbe baet nae op langlifaem bier (tellen / tot bat be biet 

 pinten berfoDen ?nn. 3Dtt bjatcv luoibt ghernghet tnbe 

 beroaert / enbe op 't felb: hout roo}bt totbcrom foo bee! 

 baaters ghtgoten als te boicn / enbe ghefoben tot bat een 

 mattberfoDtn is. «CnDe bit ttotcbe tuater tal Dienen boot 

 ben ghemepnen bjanrli ban be hranrhe : mner ban het 

 eerjtcïuatrr rullen fn een half mact ben / bat is tiegljcn 

 on cen/'sm 0: gljc n o I auto innemen 1 oft min/ als be fiianc-- 

 be heet ban aerbt ;nn ) baer nae fbuect cu / nibceen feboon 

 hemb acn-boen : macr fp en hoeben niet tn 't beb te bh - 

 ben. T>co noencnS tullen fn be helft ban een gi;eb;aDcn 

 1$inncctcn /met lu.it fiotiincn/ öioofllic amauöelen / 

 cnDcghcroofte ijiifeluotfii ; enbe Dinirhen ban het ttoce* 

 betoater. 9Pts abonbts tullen tpcenighe bequameron^ 

 ferbemogheneten. ^Pit tuater roo ghenoten / gbenceft 

 allcrlcp girht enbe fierrnn/ Doe btroubert bat ootbus: 

 tnbe ghenet ft be pochen / olfoo toel als poe'.üout oft 

 China. ■JVnbete nemen een half onte ban Dit foo gcfneben 

 oft gijerafpt hout/ tnöe ficDcn Dat in fes pmtlieus tna- 

 ters tot De Ijclf toc:«iDc gljebjupcbeu Dat tuater ober enbe 

 naebematlttibt/ fonberict anDcrs ban hun gljetooone- 

 Irjcbleben tenctanbetcn : enbe bk fonDet ïDmi uict téec 

 tuel ghclcben en bonnen / nioghcn bit tuater Daer bp gie- 

 ten : baant ben ïi?nn fal Daer eennt goeDcn rcurli enoe 

 fmaech ban behouden. 



<?en flutbsben 5>affafras-ïjout ober ons ghtb^as 

 gfjen / enbe Dicbturjls gljerolten/ betoatrtonsban pelt 

 enbe fmtttelijttie ftccliten : 't felbe ghebnamm oft in ben 

 monbtghthouben/aeubentanbtbie3eer boet bcrbjijft 

 btpijn. 



©e blabertn ban brfen boom too^bcn in TBeft-^nbien 

 bp benerfclje tconben gijeltpbt/ te loeten bctrejj gheftoo^ 

 ten 3hnbe : macr be Djoogtje toojDcn tot Dim cpuDe enDe 

 om beele anbert bcugljben betoaert. 



f Pacal ban peru is ernén uut heel groot en boom / 

 üiaffcnbe aen üt bantcn ban De toopenbe lnateren : 

 toiens hout gljebjanDt tuojbt / enbe te affchen Daer ban 



ftrupthrtlbebcbecht.g?ithoutïshtbenSbaegl)Sghemepn met &«P gljcmcnght / Doet De bunlt plathcn enDe 



nhnioegh/enbetflojbtbeel upt 3©inganbecaouto ghe= 

 bioght- ©an baet is eenfooiteban bit hout/ fepbt Clu= 

 fiuS/ bic bcel beter ban reucb is Dan be ghcmepne/ enbe 

 geelathtigh. 



ftaffafras / te roeten §tt fioirtV i& toarm fnbe b^oogj 

 inbénttDttDcn gtaeb: befthojffetóf)«et enbe bjoogh in't 

 btafiinfel ban ben betben / oft/ ató anöece feggfien / heet 

 inVlattfitbanbenetrflen/bioogö tn ben betben. ©an 

 men athtbt toojttl meet ban be tarten 1 / be tatben meet 

 tian be "fttuptB : matt be fttoffe / in umöethtpbt ban 

 hetooittl/ is 't befte bat btfen boom heeft : Daetom 

 neemtmen 't binnenfle ban be woitel / ban be tatben 

 teel meet/ban Dcftruprt ttjjeemaeiroobeel. iBaermen 

 «toet bertiefen'tghenebatniet meer ban een iaet oubt 

 en ifi/ f nbt Dat fijn fchojffenocï) Beeft » oubet 3gnbt oft 



fpjocten bes hupte enbe oocb De oube iitteetbenen bet- 

 Dtoiinen. 



f Ecnen boom van Peru met voos hout fteeft fultben 

 Htatht/fcgghcn De 3(nDiaenen/Dat alle De ghene Die alleen 

 ben rootb baer ban gljcriaetben/alfmcnDat bjanDt/ fteeï 

 brathttloos toojben / enbe gantfei) onbequatm om met 

 hun btoutoen te acrrameleii. 



^ Een hout van Nieuw Spaegaien , nae fijn Bracfit 

 Lignum nephriricum gheheeten / ie bieb als peer-boom- 

 hout/ TonDer vueeren oft bnoopen ; 't tnelth gfjehouDni 

 tooibt\joo{ bioogh tnbe Öeet in ben terften gracD / Dan 

 Dt 3nöiaenen bcel ghtbjupcht teghen be aljebjeSen Der 

 nieren / Djoppelpiffe / erlbe DcrftopthepDt ban be lebet 

 enbe mtltt. Cot bien epnbe fnnDen oft ftfiaben fp Dit 

 hOHttotlfiJn/enDt loten bat in feer Watt enbe rcpntDatec 

 " ïoeptben/ 



