, 47 6 Befchrijvinghe van de Öroghen ,< 



inacr groot enbe fonitribtjs 



een fpan bjecbt : bobentoatrto / bat u$ nae t fop toe 



traenDr/ toaffenDet meer bp ren/ matr ongljefchtcBrelncB 



nöfttotgfit/Datisi/ meeft matr ren upttlcften anoop/ 



fonDer trgijen-blaot / enDe romtnDtss D?p teghen mal* 



fcanDeren ober/ upt tenen oojfpjonglj oft finoop. «Elcn 



blabt heeft fijn epghenfïeelften/ Dat b^rbrngncrfibjecD; 



öen lannl) rd. fionbombrftantm jijnfptoat gfjefrhaei*. 



*>p en hebben gfteenen mercltelnchen fmaecft/ enDe fcfjtj- 



nennioeratfitig!) te toefen : tmmtriS fp ?ijn foo malfrl)/ 



teet enDe licht om ban Den Heel te bjcfien afe 2Sernngir- 



blabcren : enDe bebcrben oft berbioogheu feer haeft alffe 



ergfiens- tegljen ghebjeben oft booj Den toinbt ghe- 



Broocfit tooien, ©an matcafel jtjn fp bijnae ruptjï- 



flhetoijjS/ batijsacn't fieelBen oft bp ftaeren oo^fpiongh 



3iin fp fmal / allenghssfiews bieeber toojbtnbe / tot De 



mibbel tot/ baer fp fyeebtfte 3011 : enDe ban Daet en boojt 



allenghsBenss fmaller toojöenbe/ enbein een ftherp fpits 



epnbenDe/ bijnae aljs De blabertn ban be <©roote £>onne- 



bloeme: (tocïrtt ghetoajs bat fret Bhehjcfitin't ccrfteacn* 



frnoutoen : marr De blabertn ban De £>onne-bloemen 



snn bertfi-gïjetoijjS / niet ruptji-ghetoiis göemaecat : ) 



elrft blaDt ijs met Djr ribben in Dt Irnghbe Doojloopru / 



rnDt ale in bieren gfteDepIt / met Dtoeerfe aDeren befet : 



be onDerfte oft bnptenfie fnDc ban Defe blabertn ift foo 



routo enDe haprigh / oft aio met niet toel ftenltjr&e 



taetbjjfiemtfrnpgb/ Datfe Daet meöe aen (jet toolle Ia= 

 en/ met Den (teel opbiaertjBghefrreBen3tjnbe/ blijben 

 ïjanghen: maer De bobmfle fijDe en 10 foo rupgh niet. 

 l?ct Ijeel ghetoass 10 bleera-groen. <©p 't fop ban ben 

 inibbel-fteel Bomen be bloemen boojt/ enbtooca op 't 



tooghfte ban fommighe ftjD-fteeïen / elefi op hacr cpghen 

 ortaenoftlanghtooipigh gherimpelt fttelhen ruflenöe/ 

 be gljebaen te ban een feer altpne Jjonne-blocmc bijnae 

 hebbrnbe >' het anopaen btr bloemen is nautojs anber* 

 toalbt bupmbjeebbe in beronbe groot/ bupttn bmpn oft 

 ftoartgroen / binnen met beele ftlcpne blaberarnev oft eer 

 rrhepftla ban fclepne bioenifcens ghebult / tjccl goubt- 

 rjeel : urf bat Bnopfien fp;upten om be Santen btjf / fes" 

 oftfeben langhtoojpigïje/tamelneucnDicïie gfjeltjfbighe 

 bolfapntghe blaberen/ aen ttoee fnben uptghejjoolt/ enbe 

 met ttoee aoerstns inDtlenghDe btrotplt/ onDerb;rebt- 

 arhtiger/boben fpitsv fcfcetp obrrepnb ftatnbe. $et faebt 

 enljebbentop nor!) niet ghefien. 53e rnojtcl töcnrfcel / 

 tottathtigh/ljomigh/mettoepmghtgroote frrjbe Tafelen 

 'Oft fteerten in De aerDe reent fincuenbe / bobentoaertjs 

 hia enDe Daer in De ronbe taepe jtnutoachttghe fnoeren 

 oft befelinghcnuptfepnDenDt/ fommighe fet^t/ foniiiu-- 

 tjlje etnen boet oft anbtrljalf langl) / bafl enDe bupglj^ 

 faem gljenoegh, / brjnat hjfbtrtotgö / glat tnbt ronbt ; 

 btbal\ienbat fommiglje met cttclqtbt ulepne bultlteng 

 begaeft ;t;n : aen 't upterfie ban Dt toelröe anbtre Bnob< 

 beien groepen ï Dotft fomtijbts blaffen fp aen 't Jjooft oft 

 iiobtnftebanbe mtbbeltoojtcl oftmocöer / Daer Dlrljt 

 enDe bnft aen IjouDenDe/ fonDet fafelingijen oft fnoeren. 

 3?.efe tongtje hiiobbelcn 31)11 ban alltrlep mattMtVt e to t-- 

 -tenfommtgljeronbt/fommiglje epö-göetoijiS/ fommigfje 

 plat / foinmiglje langljtoof pigö nljS peeren / fommigfje 

 als CautooojDen enbe anbere Snteïjten $ fomtrjDte betre 

 ban een berfp^epbt / tnbt ban üt moeocr afgfjefeljepöeii j 

 romtnDtB bp malbanberen/ tae aen een gtjetoafftn/ enbe 

 op Den anberen ligg(]enbe ■ tnbt Dat mtt ïulcben menig!) = 

 te / öat Den feer gljeletrDen ^ttruji ^onbtufi / üt bit 

 trupbt eerfi ten bollen beftlneben Ijteft / barr foo groote 

 bermentgiiUulDinglie in gljebonben heeft/ bat het teber= 

 toonfceren to. 5De grootfle ban beft toojteHmobbelen 

 : i# ttoatlf bupmbjctDDtn langft tnbtbjeebt:DeBlepn|te 

 3.rjnbcelBltpmr. 3?emibbel-toojtel boebtallebefe fnD- 

 üDojtelcn Doojbart boojfepbe 3enub>en / tnbt btrgaet 

 ten laetften / lattnbt fiaer SmberjS in 'it leben / bie ï)tt 

 bolghenbe iacr uptrpfnpten tnbt ftaer ftcelenboojtbiens 

 Bijen fnllen / ten 3p batmenfe aptneemt ; 'ttotlrfe glje* 

 fcbitbenmoetbJannettbtWabtren enDe ftttltn bergaen 

 Jijn/tnDt öat alle i)rt botMti m Dt toojtelen fletrotlim 1? ; 



bembjijs eif tooittlen ; De Bfepnfït ban be toeleht 

 ttoetmael grooter wa^ban De mocber. ^p öeefttei» 

 ban Defe too^teien een ban b* aouDtfte totntcren met 

 tojfgljemnl beDtcftt 3ijïiDt / niet m #obember / maet 

 tegljen ïjet begljtnfel ban JlBecrt nptgljcnoinen / enbe 

 gljebonben bat fp brij-tn-febentigö tengtje nnolibclen 

 boe?tg(jeb?ogljt IjaDDe / fommfgjj» toel ttoee bup(t en 

 groot. JDtfe mojtelen 3ijn roobtarhtigb ban batot/upt 

 ben tuitten met peetfrjj gljemengftt: toeltfie bettoe tnhe 

 grootfte tooiden ban be ^apaaoocö pfeegbt te toefen 

 ï^et bel/ Daer fp mebe bebetat 3rjn / i» bun / Dotjj öicSet 

 ban bat bon #apai6. ï^et bletfch oft binnenfle meroh 

 banbtbJo?Klt«toit/ bafl / eetbaer/foetarfjtigjj/ bi 00 - 

 gfter enbe finaetftelrjtBtr bau ben (teet oft bet onberfte öan 

 onfe mttciorlieu. 



iKen magfift planten ban ünobbelen bet toojretat 

 afghebjofeen/batr fp tterfte oft malftljte 3Ün/in't©ooi= 

 iatr ; oft boo? ben tonner ; ban men maghfe met luat 

 tojfgljemul bebetben : het toelrtt ncrhtaniS niet nooDtgh 

 en is : toant fp berb?agfien be boube feer toel. 



3Fiit gfjetoad t>s hier te larbe terft ghebjogljt tipt 

 jrtanftlj-3ubien/batmen Canaba heet: ban heten bet; 

 menighbulDight fnn toojtetó albaerfoo feer niet aljs Ijier; 

 al ija't bat Ijet öirr niet en bloept/ Dan aüs bc fomeren Jjeet 

 enbe langi) Diooght 3rin. 



©en rechten naem ban bit gljcVurs iü oiijs onbeftent : 

 ban petrus ^onbitijs noemt het JUtru lorfren onbet b'ecr- 

 De/ in't ^Latijn Chryfanthemum Canadcnfè tuberofuin 

 eéule : anbere heeten 't Batatas Canadcnfè , öat iel Bas 

 tataieJ ban Canaöa; anbere Flos Solis Canadenlis, oft Her. 

 ba folis tuberofa radice , bat tjï / £>omu-bloi m mtt hnob' 

 belathtigj)* toojtel upt €anaba ; anöcre Htlenium Ca- 

 nadenfe; oft Solis herba Canadenfis, anbero Heliotropium 

 Indicum tuberofum ; in onfe tatl Strtiriotfe-apptlenban 

 <5Ter- jüeufen/oft iSnoeften/Knoeffelen oft I?onbcrt-Doof= 

 ben / om bat ben btfclniiber ban jftieuto-l^antHrnctt 

 't ftibt boo^ Afphodelus Plinij hiel. 



3?ie ban Canaba tttn befe toojtrlen booj een lat' 

 Stre / borh ghemepne fptjfe. i^ier te Janbt tnöt in 

 ©?anrfiri)tlt gijtuiaften 3tjnbt / tooibtn fp ghefoben / 

 enbe mtt #eper ghegeten. 3n Seelanbt stjnft ooeft in 

 groot ghcbjupth ban half fiobembtr af ( toant ban 

 maghmtnfe btquaemeltjcU begljtnnen upt b'attbt rtnt* 

 men ) tot ^aeffrhen toe. JBen maghfe fieben / in meel 

 toentelen/in boter frijttn/ oftinbtpanbatbtn/tnbemet 

 5>uprhtt befpjaepen / gljelijtK be jèiipt&er-too?teltn ; 

 oft gljefoben 3rinbe/ tuffthen ttoee frljotelen oftanbetii 

 in 3&oter oft <©ltt gljeftooft / met $eper enbe <©eng= 

 btt/ foelie oft anbtre fperernrn / aio Caneel enbe (<5rof* 

 fels-nagljelen poebertttn; oft met een faufe ban aöotec 

 enbe 3ï3jjn. 

 <©e blaberen irmgfjmen in 't jBoeji boen. 

 T Papas ijs ootfe een üiojtel upt ï©eft-3nbt'en gfie< 

 Inoght: betotltBein «ptil m ö'aerbe gheftehen iijnoe/ 

 blabertn boojtb^tngfjt npt ben ftoatttu pttrfatljtigh / 

 fiapracfjtigfj / bte Daer nat open gatnbe groen too^Den / 

 btjf/ftbtn oft meer aen een rtbbe/bt fiabno-blabtrtn niet 

 Tttr onghtlntB/ alttjbt onpaer ban gijetal (baet anbere 

 Bltpne blaberlicnp tulTeijcn gheboeght 3ijn ) enbe altijDt 

 ten rnr&cl blabt op 't upterfïe ban be ribbe hebbrnbe : 

 ben fteel ifi etnen bupm bich I Ijoetluglj / rupgh ƒ fom« 

 tnbtjj atht oft metr bottni langfj / in btrfrjjtpben lan^ 

 Ohe teert enbe flappe ligghenbe fijD-tacBen berbeplt : 

 npt Den oojfmongh ban Dt toeltfie auDcrt DitfitBantt» 

 Bfie fteelen fpjupten- tenen boet ïangfi / mettien/ttoaelf 

 oft meer frfjoone bloemen / een bupmbittbbe groot / oft 

 poottt/ban een encfiel blabt gljtmnerfit/ bat foo ghe' 

 boutotn ijs / bat het bnf blaberen frijunen te toefen / 

 ban bupttn npt ben toitttn petrfrl) /binnen heel pecr&h/ 

 met bnf grasbertoigljc ftralen upt ben nabel fpjupttnbe/ 

 fterrts-gijetoijs / mtt bhf flteïe biaepficnsi enbe een 

 poenathtigh pittmbtn -bertitrt / ban rcutti btHüibt- 



bloemen 



