Indiaenfcheendc andere Vremdc Cmydcn.. 



, , r NVC ^ d ' rchen Ku >' s " boom ">«flÖ foo btttm / nirt 



' f „„ «iü ' — *" "'"UU «uu umrn / iiirt 



nar fiin gjjtöafiitc / maer narf.m brarljrrii/ bir tian Om 

 Bime-boom nft Hgmto «Taftue gbrliittaniDe; m 't fcatim 

 ArborVenereos ftimulosdomans. IBant Dien boom / als 

 ttrrnis tw <0fiiia frbitift/ ijteft berlfpoiiBitaflittgbtiooo 

 nout /ban bc 3iibiarnen ntmiitrrintrv gbttn tiitr mrbc 

 ItoUtn tn fullcn : Want fp ftggbeu bat alle De Qljcur bit bp 

 bat tiitr bomen / iae btn toot h maer alleenlijth tn glit- 

 nafttn / oiibcquaem WoiDen tot üe tileefthtlytht ucrra- 

 mrlmrihe. 



f Water-boom waft in «Sniinra tiert/ matr norb mftr 

 in ten «?planbt batr bp I Fierro gijrnoemt ; t nbc ftojt upt 

 ign tatRentnbeblabtrenflDfbunaölijth wattr mttftra-- 

 Jenoftgroottbiupprn: wtlrü wartrtian DeinWoonDrra 

 tan bat lanbt tn groote barben tot trien epnbe gtmaeefet/ 

 enbeonDerbicn boom gfiffttlt3iinDr tirrgaöcrt uiozbt / 

 enbe bewaert tot fjun bagljtlutho gebiuptbt miDtaDarfc 

 «nbcrö abten Toet water tn hebbrn. <©nfrn Sonbauw oft 

 Ros Sohs gjjftft oorj, wattrbiuppen tian bnn in btn 

 miDDagb : ban bat ia in blrpne menightr ; tnbt Dit (latt 

 tn toothttn gronbt. 3T>aerom Jjope irh batbtgbme/ bir in 

 bat tplanbt nart tvou btfen WoiiotrbatrlntHcn boom Wat 

 bcttr letten fullrn. 



1 Tatarifch-Lam , in -Catarrifn Borameyz gjjejjt eten / 

 tan 3uIiub £>raltger Agnus Scythica ghtnotint ' bomt 

 Jjoojt oan een faebt aio jörloen-fa<-br; inaet hoittr: enbt 

 Ijbiet bunae biP üoeten bootjf) op : tian gljtbatntt ten 

 lamofttongb értjatp gljcInrbenDe, aeugatnbc Drtioe-- 

 ten/MauWen/ooitn enDegantftbt booft/ uptgfjeronbcrt 

 alleen btöeijenen: want in (trDe tian boienehf.iaeght liet 

 ïtapi nojtnus-gljeüiiifl upt|trbenDe. $tt 10 bebleebt niet 

 «n Duntitl/leber/ oft tilienv bat be ^Tatttjj gijrbiupthen 

 tooj bimtien oft mutfeiK om Jjun {joofben bacr mebe te 

 btbtthen. $et bmnenftr fmartht ala Crabbru oft 4tref- 

 trn/fetr fort. SDaer bomt oorb bloet upt/ alo't gbequttfl 

 toojbt. 3?e woitel Bomt tian bet atrben af tot btn na- 

 tel tot. $tt leeft foo Iangb als batr trupDt omtrent ia : 

 Want olfintn bf rrupbtn/bie barr ronbom Wafftn/ turrrfi 

 neemt/ ban (terft bet oft beberft. qsatmtrr ia / be ïDol; 

 ten eten bit Ham fecr gbeerne : maer be anber tiletfrli- 

 rtenbe uiiloe bieren laettn bat ongbefrbenr- '<3T rtltie Woit 

 tan terfebepben anbert/ bit be gele gljentlicpttian ftoof-- 

 rotiien berrJ)jntoen/oorh tierbaelt. JBen fouöt bit glirwaij 

 met retftt Enphion morflien noemen. 



f Boom met gaende bladeren, tian #igaferta Arbor 

 fjlns amoulanubus gbeljeetcn/ toafi üp bet tplanbt «pin; 

 Jjuuou : tnbeio rtiienboom/toienöblaOeren/alflDie op 

 b'arrbetiallen/tioojtgaen al oft fnleefDen. «>pgürlijt6en 

 te IBorrbejic-blaörreii: ban bebben a«n btvbt uibcn ttoef 

 ko^teTtberpe toeten: maer alfmen Dicaftrerftt / ban rit 

 iomtrrgbnn bloet «Pt. Ïll0 fp acngbtraecbt toojben / 

 tian terroeren Tp batr / enbt gaen toegfj- ï>et ftljnnt bat 

 fpbpDelorljt lettn. IBant btn felnen ^igafetta (jerfter 

 ren arljt bagb»n Iangb in een frbotel btüjaert : 'ttoelrt 

 aciigbernrffit3ijnDe langlja bt ftbotel toanbrlbt :anberj» 

 bierf iirt (til. 



f Een ièldfeem ghewras als Weghbrce, ban GnitUmlfms 

 ttrmatnt/ 10 ten trupbt bat öp niet too^bct beftöiiitien en 

 t il / om bat De tooocraevo batr itttjtmbtsi niebe ple» 

 Bbei'^t teretfjten. 



f Nepenthe, oaerbe^tpbentnrootteltoan fcBiiiben/ 

 en ia nunitt beltent : ban bet touatf fetr foct oan fap / 

 brquaein om bt n mtnft b allt fijn bjotfljtpbt te boen uer- 

 rtetri'. 5Dt toojtel üaaa binnen üJit enbe foet' als #bniuis 

 ftbriift; ootöt ttgbenbe bojtbtPt bcji abema / nutöteren 

 mtttaattt ingljtnoment metröijn gbebjoncbengben»a 

 fn be beten tian be flangben: gbefiooten 3gnbf/biog|jt De 

 jDiivfcn enbe ftatten om. 



«I Eenen vremden boom van Malaca , tian fDartimitf 

 5g'iiatiu0ticrmaent/ Ijecft tteletijotteieii: tan bttijelt: 

 be be gljtnebie aen oeoo|t-fiiDe toaffen/ goetjijn ttgben 

 alle ttrgbift/ tcojjen be boitfen / enbe tieele anDere qua= 

 len •• matrbie aenbe mefi-frjDet)a|Ten / 3ijn een boobe* 

 lijrfittrfTbift. 



f Langhfaem verghift van Ooft-Indien ia fulrlta/Dat be 

 taloerfe oft mistroutuenDe tiiouuien tiau Dat lanbt (jae r 

 niana oft mmnaera baer mebe foo toeten te tergbeten / 

 tatfe een tjalf iatr langb gaen quelen / fonber mibDel oft 

 fjone ban teetljenefen. 



f Cruydt dat de vteeftdes doodts beneemr, iajti 49j(1- 

 SuDicn ootk be&rnt (tnbt üj ojot too} ten fooj te tan $eul 



H*9 



pft OafiitffljaDeglieljouDtn: fooSrarötigli/tiatbttiiou^ 

 uitii Die baermana unlojtn rjrbbrit/ enDt nat batr uitt 

 opIjfiBooDt litbaem gbtUiojpen 3nnbe Oaer mebe tier- 

 u?anbt morren luotoen bit rtupt imbniomtii brbbtnbt/ 

 met baren bianrh oftfpnfe/ batr rtltitn fonber ftMoo-- 

 itirn op 't toitr btgtirtitu. 



f Cruydt dat ghcnocghclijtkcdroomcn rnarckt , ia in 

 ®o(l-^noien oocU gljrbjuptlitlnrb i tp.De ia era foo?te 

 tian Eangut/ foo men ftpbt : I 't Ujclfb fp m rrn fclitr 

 Bljflüitbtinneineiibe/tltli narrniien aerbt/ footijolurbe 

 biooinrn fier»/ ala fp fclfs tuillen: ban tt titel gbtbjupebt 

 foubebun quaet Dotn. 



1 Een ghewas dat bloet doet ftreeren , tian V^rfnia be 

 «Ofma Uermaeiit / cubr Planta fangumeos fudores eiciuns 

 8bfbtcttn/ttja|lint»e|t-3noieii:eiibe baer mebe gbtnau 

 eenen -Jnbiaen toan De ftabt }9o|toaIlerIrpfierlitcn fttnt-- 

 «ciibe be Itben tian buptcn met bet fap tian bit gbeUJae / 

 tiibebt hraiiruttiKloceuenDt : uiant baetDooifmeuen 

 Tp bloei: t üielth lm af DtoogtiDc : euDe DtDe Dat foo langu 

 tot bat liet Ijeni gbtnorgb botbt : ttr toulrn tiofDDrhn 

 bun met be alDerbelle fpnfe. T^an btt gljeujaa ftlf en 

 lietft bn mematiDeii nullen toonen. 



f Ghewas dat het bloet nae hem tteckt , ban <©altnua" 

 termaent/ 10 uoozta oiibelirnt. 



f EenWeft-lndifch cruydt dat het bloet ftclpt, oor'' tian 

 15etrua be ©fma Iciiuaent / enbe Planu fangumem 

 fiftens gbeljecttn/ Dorli nirt btrrbjttieu/ ie Iüo liranitigu/ 

 bat cttrliitlittDtft-jliiDiffbc n.iuen f btt Doo: ijougbrrd 

 ontierbulbigbept bun epgljfn bjarprn oft hupten afgbe; 

 fntDen tnDe g'eten baDbcu / Dat blott met het fap tian Dit 

 miPbf terflont ftrlutrn. 



f Cruydt de doodt oft 't leven bedicdende , jn't ILatijlt 

 Herba vita: aut mortis index, looiiuthtr.t / 111 ^eru uiaf; 

 fniDe/ frljiiift /DonarDra ! 't ujtltH Dm licantften tnDe 

 banDtgbegbttienbeiHbliiDeniaetlit/lnDitnbPBDtnerni/ 

 tnbe tian bir ftctlitr opftaen fal; maer bioeuc/ foo bp Batr 

 tan ftrrtifn fal. 

 f M'nnen-ctuydt van tndien ia De Tiatura. 

 « Minnen-cruydtvanCandieniabe Cb'irroufa/bpbtn 

 ©jant uermaeiit. 



f Cruydt dat de minne doet vergaen,«ft Sint Ians-blbe- 

 me.in 't 'iLatnn S. Iohannisrlos , m tuben tian ou(é Doojs 

 ouoera alfoo gbebecten / enbe aljeutefcn 0111 De ticrlteft- 

 J)tpt / Die fp De IHutfe noemöen / te Doen tietg.ren / ia nit 

 onbeaent ; ten 3P Dat btt De bloemc tian &mt 3aue- 

 rrupDtoft^pperitoiiio: 'ttiJtlcbgoetgljeatljt tooiot om 

 «He tootienjen enDe quabc bcltfmgben iirnrljttlooa te 

 mattBtn/aliSelDeraeenaDttlöglitftpDtia. «eeuiglie ijouj 

 ben bit tiooi Dtn fcupa-boom. l^ct titrftlnlt norlitana tian 

 ben tü»e It-^^bifchen Uunfl-boom tooitn tictinacnt. 



9 Cruydt dat onfienlijck maeckt , Daer jtJImiue felf ïne^ 

 bt tatjjt / ia Den Buitten «Cljanujleoii •' 'ttorltii met ceni- 

 gDe anDere bingfjen tiermengljt 3unbe ( ala in be brfcfnri- 

 timgfje tian bat rrupot oocU gliefcpot ia ) ben mtnfrlie 

 tntitftbtl maethte'foo Dat De gbene/oaet Jjp bp (tont/hein 

 niet lïen oft bennen en bonbtn. 



f Cruydt dat de Gcytcn ftom ende verbaeft maeckt^ 

 tooiöt gelooft Ijet <6i>rinepij Crpnmuin oft ütupp-uioiï 

 tel (oft een fooite baer tian) te tiJtfen. 



f Vernaghel cruydt , in 't ILatlin Fcrrum equinum , ia 

 onber be VuilDe crupoen tioten beftbietien : 't melfh be 

 ^ccrDen onrnagbelen ban / enbe De Ijoef-nfcra af Dom 

 tallen. 3n 3taben toouen fommigbe een ttunat Date 

 tooi; optDtena blabeten een placli |tatt ala ten hoef- 

 rjftr / anbera aio ftettl-'niPDt. 



% Wortel daermen de Voghels mede vanght. 3n 3nbfftl 

 (foo€ttfiaa tegelootien 10 , ilftreeuru bou.11 n^« Pari- 

 bon gljenoemt/ foo groot ald tenen dDliif-boom, ntrniiens 

 baninDefionmgblrifbebotirn te ttnbtn / noelj tiinebt 

 noeb bloemen tiooitbiengijenbt: maer Ijceft titiftten luoi- 

 telen / elrb foo bttb als tenen arm. <?en ftueli batr tiarï 

 omtrent een fpanne Iangb trer(« nae fitb toaet 't bp afies 

 DaentiJoibt/ goubt/filocr / bopet/ fteen / enbe allea/ba* 

 jjaltien cleerrum, ftghtjip : taeetn Jiutb tian De lengte 

 be tian eenen tubitua Iieeie Hammeren. enbe be 3nbia^ 

 nen tiongben tertribta / nae fijn titrbatl / albua meeft 

 alle huu ©ogbelen. ©ooitaeenfturb tian Drfe ipojtelen 

 in tijattr oft ttJiin gfjttijoipen / fouoe liet felfDe foo bitö 

 botnUJOiDen oft (tollen/ batuitn metDebanbt/ ala oft 

 Ött wat 00 Watrc/ bat foubt bonnen kpoen oft JianDclru: 



maer 



