Dem Edlenn vnnd hochgelärtten herrn Carolus Clusio meinem insondern guetem herrn vnd 
Freundt Frankfurt am Mein. 
1588. Balth. de Batthyan Gussing den XI November. 
Empfangen zu Francfort den 19 Juni 89. Antwort. 
No. 13. Ex Cod. Vulc. ror. Bibliotheek der Rijks-Universiteit te Leiden. 
Magnifice et Clarissime vir, Domine & amice obseruandissime. 
Duplici letitia affectus sum acceptis tuis literis, vir clarissime tum quod te nondum à nobis, 
vti lama ferebat, in peregrinas regiones profectum esse ex is cognoui, idque summæ mihi uolup- 
tati fuit; tum quod una allatæ sunt literæ optimi fortissimique viri, et mihi coniunctissimi D. 
Philippi Hartinÿ, quem e manibus et custodia Hispanorum, miro fortunæ beneficio euasisse iam 
ante audiueram. Ad eas respondi, atque vti a me petit, meas literas ad te mitto, vt prima nacta 
OCcasione eas tuis adiunctas ad illum perferendas cures. Quod etiam vt facere velis, magnopere 
abste peto. de ÿjs enim omnibus, quæ scire voluit, quæque ei iucundissima fore non dubito, cum 
certiorem reddidi; simulque petiui, vt si quid ad me voluerit, ad te, aut si forte malit, ad Petrum 
a Rotis mittere curet. 
De Belgicis rebus attigit quædam D. Philippus, sed recentiora te habere non dubito. proinde 
vehementer rogo, vt cum ocium suppetet, de is ad me scribere velis: atque adeo ctiam de Gal- 
licis. aiunt enim Principem Condæum, incertum an veneno extinctum esse, multosque alios ex 
partibus Nauarræj: Guisios in Regem arma mouisse: et similia, quæ, vt tute scribis, non omnino 
aliena à prædictionibus huius anni videntur. Miseret certé me florentissimarum totius orbis regio- 
num, quarum vires opesque tam cruentis intestinarum factionum dissidijs iam prope conciderunt : 
ita vt minus fortassis Pannonijs ab communi nominis christiani hoste similia pati dolendum uidea- 
tur. Vtinam autem tot procellarum tot tantarumque cladium, optata aliquando periodus affuleat. 
Ex his partibus hoc tempore scribi nihil potest scitu dignum. vini paucitas futura metuitur, et vti- 
nam non ctiam aliorum terræ frugum ob continuas grandinum verberationes, quæ preter solitum 
euenere passim. Te vir clarissime feliciter valere cupio, ac me meaque omnia tibi offero. Ex castro 
meo Vinice. 19. August. 1588. Tui addictis. seruitor 
5 N. Isthuanffÿ. 
Clarissimo viro Domino Carolo Clusio Atrebatj Philosopho et Medico eximio &c domino et 
amico obseruandissimo. 
1588 Nicol. Isthuanffi Vinice Hungariæ castro 19 Aug. ad meas 2 Jul. 
Accepi Francoforti ad Mœnum 21 Novembris cum fasciculo litterarum ad Phil. Hart. Re- 
spondi. 29. 
No. 14. Ex Cod. Vulc. ror1. Bibliotheek der Rijks-Universiteit te Leiden. 
Clarissime vir amice obseruandissime. Nihil gratius tuis literis mihi accidit; quæ quidem mihi 
in hoc Silesiæ ac Poloniæ confinio hoc tempore, de Cesaris voluntate agenti hodie reddite fuere. 
in quibus cum alia Omnia, tum illud me maxima voluptate afecit, quod intellexerim literas ad 
Philippum Hartinum meas, ad eum perlatas esse. expectabo tempus quo ille mihi rescribat, tum 
demum iterum opera tua ad eum de ijs quæ apud nos gerentur literas dabo. Vellem autem vt 
cum viro illo optimo fortissimoque, vbique quam optime agerctur. 
De motibus Gallicis, deque Condei obitu antea non audiueram, et quæ alia literæ tuæ mihi 
significarunt quæ omnia cum Magnifico Domino Batthianÿ nostro communicanda erunt qui pro- 
ximis diebus grauissimo lateris dolore affectus, atque a multis pro deplorato habitus, jam Deo 
volente conualuit De classis hispanicæ infortunio varia feruntur. Sed quæ ex tuis literis accepi ea 
puto esse veriora. Vtinam quæ Christiani mutuo in sesse excercent, ea in hostes veros et genuinos 
verterent quod optare potius possumus, quam sperare. Victoriam nuper ad oppidum Sixo a nostris 
partam, vt conïjcio ex tuis literis, antea audiuistis. Ea Dei beneficio contigit nimis opportuno tem- 
pore neque tamen incruenta. nam ex nostratibus circiter quingentos amisimus de manubius neque 
ad me, neque ad D. Batthianÿ quicquam paruenit. Dabimus Operam, vt nos ipsi aliquid eiusmodi 
ab hostibus auferamus cuis te quoque imprimis, vti veterem nostrum Socium, participem reddamus. 
Vinum apud nos et parce prouenit, et acerbum. Vt is quæ antea proueniebant, prorsus dissimilli- 
mum sit. non dubito quin francofordiæ, vbi hoc tempore degis, et vina et commeatus reliquus 
carius quam Viennæ ematur quæ causa est, quod ego doleam te tam longe profectum, tum quod 
iucundissima consuetudini tua frui non possumus Magnificus D. Batthianÿ, te pro mutua vestra 
(210) 
