4. Chaba ire. — I/emplâtre de Chaba (fils d’Attila). 
Pimpinella germanica, Saxifraga. Chaba ire, h. e. Chabae emplaftrum. Nam ferunt Chabam 
Regem, Aitilae Regis minorem filium ex Honoriÿ Caefaris filia, poft parentis mortem (cüm vniuer- 
fum regnum Vngarie intefino bello concuteretur, atque acre prelium comifum effet, quèd inter 
se difentirent cuinam filiorum Attilae Regnt cedere deberet, e6Q prælio omnes Vngari occubuif- 
fent) fol fuperflitem remanfiffe cum 15000. viris, & illis quidem omnibus vulneratis, quos bac herba 
curaffe dicitur, vnde factum eff vt postea ab co appellationem fumferit. Strp. Nomenclator. 
5. Szent-Läszld pénze. — Ia monnaie de Saint-Ladisias. 
Gentiana, vulgo Cruciata dicta. Zent Lazlo Kiraly fiue: hoc est S. Ladiflai Regis herba: à 
Ladiflao, Vngariae Rege primo, qui Sancti cognomen adeptus ef? propter Tartarorum ex Wngaria 
expulfionem. Æum autem ferunt primum tota Vngaria à Tartaris pulfum in Daciam Jiue Tran- 
filuaniam profugiffe in vrbem Claudiopolim fine Colofvar : iflic cum opulento et pracdiuite quo- 
dam Lanio amicitiam & familiaritatem contraxiffe, cuius factus fit compater. Huius auxilio, qui 
il expenfas perfoluit, Tartaros denuo adgreffus, eis totam Vngariam ademit. In bac Tartarorum 
fuga, cm nummos aureos quos ex præda collegerant, Aradienfi campo abiicerent, vt infequentes 
Vngaros remorarentur, precibus à Deo contendit, vt aurum in lapides couerteret: Votum euentus 
fequutus ef. Inde factum putant, vt Aradiensis ille campus planis lapillis abundet qui aliquando 
aurei nummi fuerint Huius autem Regis tépore grauifsima peste afflictam vniuerfam Vngariam aiunt. 
eum verd precibus à Deo obtinuiffe, vt quäcumque firpem fagitia ab illo in allum emiffa cadens 
feriret, vtilem illam ad banc luem curandam præfaret. banc in Cruciatam decidife referunt, qua 
deinde fubditos peflis contagio liberarit. Stirpum Nomenclator. 
6. Bitumen. — Le Bitume de Hongrie. 
Petrvs de Cieça parte prima Chronici Peruani cap. 4. & 52. meminit bituminis nigri circa 
Promontorium D. Helenæ nafcentis, quo vel naues picari poffent. Meminit & Auguftinus Carate 
cap. 5. lib. L. Peruanæ hiftoriæ. 
Ceterum liquidum huiufmodi bitumen ante biennium, in ea Pannoniæ, quæ inter Muram & 
Drauum, paucis fupra eorum confluentes miliaribus eft parte, obferuaui, cum lIlluftris Heros 
Dn. Balthazar de Batthyan, hæreditarius Dapiferorum Regni Vngariæ præfectus, in ditionem quam 
iftic & vitra Drauum poffidet, deduceret: nigrum verd id eft, graui & nares € longinquo feriente 
odore, dulcique fapore præditum, paluftri loco, lacuna quadam Pôkel, hoc eft, infernus appellata, 
nafcens, ad pagum Pôklenicza, quo ruftici duntaxat ad inungendos curruum axes, calceofque & 
ocreas emolliendas vtuntur. At non dubium eft, quin ad plurimos morbos vtile effe poffet, fi eo 
vti noffent, præfertim ad frigidos tumores difcutiendos, & ea vitia quibus fuum bitumen prodeffe 
nofter Auctor fcribit. Monardes Simplic. Medicam. 1593. p. 447. 
7. Fokos, szekerce. — La canne-hachette. 
+ Eiusmodi fecuriculas, quarum hic meminit Bellonius, & proximo capite describit, moris etiam 
est apud Pannones geftare, fed non aded graues, quæ plerumque & cingulo fufpendunt. 
Cap. XIX. Talium fecuricularum fabri, maflam ferri, libram cum femiffe forté pendentem per 
medium perforant craffo quodam ftylo ferreo: altera fecuris pars mallei inftar facta eft, altera ad 
cædendum in aciem definit. Bellonius Observationes 1589. p. 440. 
8. Fürdôkrôl. — Des bains. 
— neque vllæ aliæ nationes Europæ balneis vtuntur Gallico more, vt egreffi in lectis decum- 
bant, nec Itali, nec Boltemi, nec Germani, nec Pannones. Bellonius Observationes 1589. p. 467. 
9. Daciai feliräsok. — Inscriptions de Dacie. 
Nactus funt inscriptionum a Lipsio editarum exemplar — relate Burmann — quodque 
olim fuit Caroli Clusi, et cui in calce adjecit infcriptiones, sua manu descriptas, quas collegit iu 
Auflria et Pannonia & alibi Dacicas etiam inscriptione Albæ Juliæ repertas adjecit, quas collegerunt 
D. Apollonius Menabenius Medicus, & Theobaldus Hogelandius, curante Clusio Annis LXXXVIL. 
& XCI. supra MD. Burmann Ep. p. 315. 
(286) 
