PEMPTADIS TERTIAE LIB. IlL ^  4Ig 
fubfidet terreftris fübftantia;teimporifque fpatio fecreta deorfum fertur; fitque ipfa vini fex. 
Nontamen femper integté fecernitur, remanente in ipo vino huius fübítantiz & fapore, & 
alis qualitatibus. ; : | 
- Caliditatem autem omne vinum partim à propria Vitis natura, ac ingenito calido liabet: 
partim à Sole accepit. Nam non modo vuas,fed & reliquos fru&tus matüràns du plex, vt Gá- 
lenus quoq; teftatur, calidicaseft. Vna propria cuique naturalis, altera à Sole acquiíita;quz fi. 
alicubijn vuis certé maturandis manifefte cognofcitur;petcipiturque,& maxime requiritur. 
" ASole fiquidem calor procedens, vuas vua:Que fuccum percoquens;ad maturitatem po- 
tilfimum perducitjingenitum naráralemQue vini calorem excitans atque intendens, qui fe. 
cis & crudarum & aquofarum partium copia ita obruitur,vt confopitus& nullus propemo- 
dum appáreát. ^. Aer: gs EE 
Nifi enim proprio-ac ingenito calore calidum vinum effet , vi Solis ita excoqui vua non 
poffet,vt calidum redderetur vinum; non minüs quàm mtilta alia toca natura frigida ;quz. 
tametfi vi caloréque Solis & perficiantur & máturentur ;ingenitam tamen naturam non 
amittünt: veluti Mandragorz; Solani, Cicutz,Papauetis, aliorumQue fimilium, & fru&us 
& fucci aut femina,qux fngidam fuam qualitatem ctiam perfedia ac, matura retinent. 
Quandoquidem igitar Solis calore plurima patte ad. proprium fibi calorem vinum per- 
ducitur; huius autéferüor ac vis omnibus terra regionibus aut locis haudquaquam zqualis; 
idcircó pro regiorid locorum; diuerfitate, vina haud pará difficultate differentia gignuntur. 
In calidis regionibus ac Soli expolitis locis generofius nafcitur : in frigidioribus vero pro- 
uinciis,& ad Septemtriones patentibus tractibus, crudius ac imbecillius prouenit. 
4Ettas feruidior generofius vinim efficit, remiffior aut humidior minus maturum conce- 
dit, facit tamen non tnodó 'czli SolisQue conditio ad differentes vini qualitates ; fed & ipfe 
natalis foli genius plurimi & e confert:tum & Vitis vuarumi, propria & ingenita facultas. 
^ Terre fiquidé fpecié ac fapor & alix vini qualitates,vt & Diophanesteftatur,confequiütur. 
Pro vuarü veró diuer(itate vini alium non modo colorem,fed & guftum effe,notiffimum. 
Eft autem vinum; Galeno audore, ex fecundo otdine excalfacientium, fed qucd admo- 
, dum vetus, ex tertio; nouum veró ex primo, qua de medio inter potentiffima ; & aquofiffi- 
ma veritatem przcipué obtinent. Nam vinofiffima & potentiffima etiamnum horna, [xpe« 
numeró fecundo ordine excalfaciunt. tenuiffima vero ac aquofiífima , tametfi veterapri- 
mum ordinem fübindenon excedunt. zi à | 
Caliditati veró proportione refpondet (inquit Galenus in lib. De fimp. med.) ficcicas.- 
in librisautem De íanitate tuenda, vinum non modó excalfacere led & humectare corpus 
noftrum refert, ac quidquid immodice ficcatum,id hutne&are ac nutrire. ver 
Veritatem autem vtraque fententia habet. diens i. LESER 
- Aliz enim vini fünt,vt niedicamentunmi; aliz vt alimentum, facultates, Quod Galenus in 
lib.i. Dealimentorum facultatibus ;aperté oftendit, afferens eas vini viresjquas H ippocra- 
tes in lib: De ratione vius refert ; àvy oc meoQiic eio iow di Qapudxtou uA^9ov, id eft; non vc 
alimenti, fed magis vt medicamenti eífe. Vti enim medicamentum, euidenter ac manifeftà 
vinum reficcat; praefertim foris adhibitum: vbi cüm nulla eius in alendo aut nutriendo cor- 
pore fentitur facultas, (iccitas euidentitis ac manifeftiiis apparet ac percipitur. ; 
Viceti qüatenus vIcasoptimum medicamentum vinum eft: vlceris veró,qua vlcus eft,fa- 
natio, mediocris eft reficcatio, auctore Galeno Methodi lib. quarto. - "s ; 
- Hippocrates quoq; vlcera madefacere quecumque ea fuerint;nifi vino non oportere, fcri- . 
| prum reliquit. Nam ficcum, Galenus addit, fano viciniuseft: humidum veró nonfano. — ' 
Quódautem potéritia fiue facultáte vinum quidem ficcum, non autem érep?eáa fiue atu, 
maniteftum. Nam actu quidem humidum liquidumQue vinum eftac frigidum quoque; fi- 
tini ea de cauffa etiam fedat,que frigidi humidiue appetétia . Atque hac ipfa actuali ( vt fic 
loquamur) humiditate non medicamentum , fed alimentum, fi quando affumitur , exiftit.. 
Natritenim;ac fanguinis copiam humiditate fua adauget, adauctoque alimento corpus bu- 
medtat; nifi fortaffis vetus, potens admodum ; iamque prz vetuftate acrefa&um ; tale fiqui- 
dem non modó excalefacit, verüm etiam corpus extenuat atque reficcar; vtpote non ali- 
menti, fedad medicamenti naturam accedens: e 
Quod veró vetuítste nec acre nec medicamentofum factum eft;nutrit,humectat,confe- 
rens videlicecad alimenti fanguinifQue copiam;ampliüs nempe aduali fua humiditate alen- 
do,nutriendo,fouendoQue corpore humectans,quàm potentia reficcare valeat. 
;.. Genuinumautem ac naturalem calorem vinum refocillat, ventriculo prodeft, tum ad ci- 
bi appetentiam inuitat;concoctionem ciborum promouet, alynentum; per corporis mem- 
bra deducit, robur molemque corporis adauget, pituitam extenuat, biliofosac lerofos hu-- 
- " * B : DO ou qoc ko. * Py z inoires ; 
FX 
