& 
PEMPTADIS QVARTAE LIB, L 497 
De Chondro c Halica. CXT X. 
* HONDRY sS d£ cxfaditiarum fimiliter rerum numero funt. Fit autem vtraque ex 
Zea, & Chondrus quidem ex Zea Dicocco, Diofcoride auctore . "Theophraftus & ex 
Hordco filucttri bonum fieri Chondrum tradit. Galenus Chondrum ex Tritici genere effe 
ait,quod nihilaliud fonat, quàm ex Triticeo genere ipfum confici , non quód Tritici autal- 
terius frumenti aliquod genus fit, veluti nonnulli perperàmfibi perfuaferunt.. Non enim 
frumenti aliquod genus, fed res plane, vc diximus, fadtitia, dcn 
Galeni & aliorum Grzcorum medicorum interpretes »ódbor, Latiné Halicam fiue Ali- 
cam interpretantur, Chondrum omnino idem cum Halica effe putantes ; quain renon pa- 
rum à veritate receiferunt. Chondrus fiquidem & Halica differunt, veluti abunde vnus pro 
multis Paulus ZEginera non vno oftendit loco : aut videlicet de vtrifque feorfim agens, & 
fuascuique vires ac facultates tribuens, vc lib.r. cap..xxv111.aut vnam alterius loco fubfti- 
tueus, veluti cap.x1x. xxxix. & Lx ir. libri tertij. 
 Ditferunt autem hzc inter fe, non quidem toto genere,fed quodammodoó , veluti genus 
& fpecies aut potiiis vt vriius generis dua fj pecies. Nam Halica fiue Alica, Latinis ac Plinio 
generalius eft nomen, Grzcorum cüm x6rà eg», tum aug ipfis peculiariter nominatam, füb 
fecontinens. 
Eftenim vna Halica ex Zea,qux Semen appellatur;propria quidem ac genuina,quz à Pli- 
nio,lib.xxt1.res Romana effe fertur, Magni Pompeij temporé nondum in vfu. Hzc à Paulo 
4Egineta G rzcé z;u£ dicitur, & à v5dpo ipfo praeparationis modo differt; non enim gypfo &z 
arena veluti hic repurgatur, fed creta candorem perfedtionemque fuam affequitur. 
Eft veró & altera Halica, ex Z.ea in Africa degenerante,cognomento adulterina , Grzco- 
rum Chondro fimillima : gypío fiquidem & arena, veluti Chondrus perficitur: licet tamen 
Hülica RUE degenerante, Chondrus veró ex Dicocco Zea fiat. Nam praparandi ra- 
tio apud vtrafque nationes confimilis, camdem effe rem prorfus oftendit , quemadmodum 
& ca diffimilis res diuerfas. Non enim tam fpecies frumenti, quàm prz parandi conficiendi- 
Que ritus ac modus confiderandus. Frumenti enim aliqua diuer(itas , fpeciem rei faitiae 
non videtur mutare, modó in przparandi ratione nihil varietur. Siquidem ex Zea & Hor- 
dco Far:ex Zéa & Hordeo (ilueftri Chondrus:ex Hordeo & T ritico Ptifana confici poflunc, 
Q uaautem ratione Chondtus conficiatur ac przparerur, in libris De agricultura, fiue 7j 
gsemiuav, Conftantino Imp.dicatisà Caffio Dionyfio Vticenfi, docetur his verbis: 
Zea tunditur & in feruentem aquam iniiciturjac premitur ; deinde gypfum album tufum 
cribarum ,& arenz albiffimz ac fubtiliffima: ad gypfum pars quarta: paulatim admifcetur, - 
donec Zea probé repurgetur. Przparetur auté in Canicularibus diebus;ne acefcat. Poftquá 
veró rurfustotus perpurgatus fuerit;per cribrum denfius excutiatur.O ptimus eft Chondrus, 
qui primüm excuffus eft ; (ccundum locum haber, qui füccedit; deterior autem tertius eft. 
Halicarum veró przparationem Plinius lib.xvrr. cap.x1.tradit:Halica fitinquitex Zea, 
quam Semen appellauimus:tunditur granum eius in pila lignea;nàm lapidis duritia conteri- 
tur. Nobilius, vt notum eft;pilo vin&dtorum poenali opera;primori ineft pyxis ferrea jexcuffis 
inde tunicis; iterüm iifdem armamentis nudata conciditur medulla; ita fiunt Halicz tria ge- 
ncra,minimum, ac fecundarium ; grandiffimum veróagaíprua appellant : nondum habent 
candorem fuum ,quo przcellunt, iam tamen Alexandrinz praferuntur. Pofteà;mirum di- 
Qu;admifcetur creta, quz: tranfitin corpus,coloremqQue& teneritatem adfert. ^ — — 
Deinde pauló infrà : Halica adulterina fit maxime quidem ex Zea , quz in Africa dege- 
nerat . Pinfunt cum arena, & fic quoque difficulter conterunt vtriculos fitdue dimidij 
modij menfura , pofteajue gypfi quarta pars infpergitur,atque vt cohzrfit farinario cribro ^ 
fubcernunt.Quz in eo remanfit,exceptitia appellatur, & grandiffima eft: rurfus quz tranfit, 
ariori cernitur, & fecundaria vocatur : item cribraria, qua fimili modo in tertio remanfit, 
cribro anguftiffimo, & arenas tantüm tranfmittente. : e : 
Et hadenus quidem. Caffij & Plinij verba : ex quibus manifeftum eft »4Anaà Chondro 
differre, & Chondrum cum fecunda Plinij Halica conuenire, vtramquc item rem factitiam 
effe , & non peculiaria frumentorum peneta, LS arc, : 
Ccterüm Chondrus, vti Paulus libro primo tradit, egregie nutrit, & elutinofos parit hu- 
mores;verüm puls ex eo confecta nocet,quoniam quamprimüm craffefcens incocta perma- 
net. l'robatur magis j/Aor ipfius ex integro Chondro bené decocto,expreffus ptifane fimilis, 
A'Ai£ in ceteris Chondro quidem refpondet, fed aluum inagis adílringit. 
Galenus Chondrum valenter nutrire,ac fuccum lentum habere affirmat : fiue in aqua 
dumtaxat coctus, cum mulfo, vino dujei;adftringentíve: fiue cum olco faleque frixusfuma- 
[i tur. 
s 
