4? 
1002 And. Matthioli Comm. 
Hirudinum Trudiaes raro in alijs aquisimueniuntur , quam in paluflribus , acuftribus & flaenantibus z quandoquidem iy 
Bos Sedá É b e SL ON * 
deuoratarü tatiffinis fontibus, carenofis Cr faxofis fluuijs non mifi rariffum viuuntyeum [napte natura cmo ac limo delejjon : 
noxa. tur. Quamobrem caueant,qui paluffres vel flagnantes aqtas bibunt,ne birudines fimul igerantsquemadmody ios. 
pert viatoribus nonnunquam euenit:namq, eflatis tempore calore c fiti defatigati,dum aquam,cuicun 9,initingy oj. 
uiauerint,auide potant. fepe imprudenter birudines hauriunt. Qo fit;vt [ubinde non modo fibi fanguinem exitii 
Hicudinum 4" (Vt tradidit Diofcorides) fed etiam (vt Auicenna inquit ) cruenta expuant;acpre timore melancbolia fiant, Verim 
curatio, anteaquam aliquod offeratur medicamentum , inuefigandum est, an animal ori ventriculi , an tle aha je ih 
faucibus, Id quod facile intelligi potest ex eorum; qua birudines baufevint,relatione: quoniam vli  fuctionem fentiun, yj 
mirum ibi birudinem fixam effe fienificatur.. Quod fi ori ventriculi affixafuerit , auxilium preflat muria leniter B^ ; 
fatidaitem laferpitij lachryma;quin c lixiuium cum [ale C aceto , aut vapbani domeffici fuccus cum poi on: 
erdum baufium,quod per fe tautum becinteyficit animalia:conferunt infuper ea omnia, que alui tinea , c» sd 
necant. Sà verà quitur medium ab birudineobfideatur, proderit acre lixiuiü qr gariz are att aquam,in qua alien cg 
aceto inferbuerint vel chalcantbtim, aut muriam cum lixitio,aceto v finapi fimul commiflis. Sed, ff ea faucititn amlityi 
bereat,opem mirificaf feret (vt Diofcorides docet ) calida balneum, aqua frigida in ore contenta. Siquidem lirudo a). 
qua calorepropulfata, ad frigidam in ore contentam decurrens, facile vna cum ipfa aqua expuetur. Interdum contipy, à 
qud flatim fub lingue radicibus, velim primis faucium partibus adbare[üt , ita vi depreffa lingua videri pofiit : tuycro. 
Jiratis forcipibus facile extrabi poterit,vel quouis alio inffrumento,quod cuig, in promptu fuerit. ; 
E'AMopo: Atuoc Sra-l fas Pdl tov ) ary meno» uA av. VERATRVM ALBVM,THA. ; 
PSIA, ELATERIVM, AGARICVM.NIGRYM. LE. 
CAP. XXXIII E. 
DRouidendum etiam ijs, quz erfi ferendi auxilij eratia tradantur , non minoratamen Cxteris venenis — 
pericula fzpiusadferunt. Qualia funt album veratrum,thapfia;elaterium,agaricü nigrum: fiquidem | 
ca ftrangulatus concitant, aut immodicas deiectiones mouent. Quibus ea medehtur,qua in fungorum. 
mentione & fimilibus retulimus. Nimiosautem deiectionum impetus, medicamentis, quz excremen-. 
ta füpprimunz,coercebimus. Neq; negligénda quz parum quidem nocere videntur; inccin va 
in difcrimina agunt. Quo in numero funt fjlueftris ruta, gith;nouc glacies;pappirecentesflonsamm — 
funt eius ping quz cactos dicitur. Eos qui fumpferint,fola vomitio recrear. JESEU 
Diuiocapi. [M Xtntquam plurimi Diofcoridis codices , in quibus caput hoc de Veratro albo , Tbapfia, Elaterio C Aperi 
tiscaftigara, ^ precedenti capite feiumnctum mon legitur. Verkm cum antiquifimus manufirip codexsbec proprio C peculiar ia- 
piti dicauerit, videaturg abfurdum de bis differuiffe Diofcoridem vnà cum bivudinibus,cum quibus nullam babentagn- 
tionem,neg, ij dem curatur vemedijs, non temeré fatluros duximus , ff illa à nobis [eorum proprio capite abhirudinilns 
diffinctostractarentur. Sciendum itag, est, quod cum hactenus fcripfiffe Dioftorides omnium venenorum indicia quepo- 
ta, veldeuorata, bomines necant, vel faltem egros efficiunt: quin c» vniuer(alia &particularia antidota tradidifet,qui- 
bus illorum vis frangi ac defirui poffit:cum preterea favet aliqua in medicum vfum baberi medicamenta oc , 
qua fimpliciter pota, C» nullis antidotis infenata, vel maiori menfura, vel pondere, quam parit fumpta, nonmimsho- 
mines interimunt;qua qua propri? venena vocantur, Medicos illud boc loco admonere voluit,ep in  propindiehifiemel- 40 
catientis minime cacutiant ; fedin boc omme fuum fludium , omnemá, diligentiam impendant. Verum quamuis, inter 
- eaomnia, qua n medicum vimm veniumt , paucorum tantum meminerit nempe thapfía , albi veratri elaterj raget- 
ci,non tamen ob id fuerit in[imulandus;quod ne[cuerit preter hac, alia plura effe medicamenta, que noxam infenep- 
fant.aut maiovem quamilla,aut equalem. Quippe quid illi fatis vifum fit , fi tantum borum exemploimpa 
cos, difcrimen noxam, docttiffet , qua omnia in vniuerfum medicamenta aluum cum labore ducentiag 
bus adferunt, ctm (vt modo diximus ) vel largius quam deceat , vel fuis antidotis exuta Jumuntur. Sed vth 
ffudiofis in omnibus, quantum po[fumus, fatisfaciamus, preter ea qua a Diofcaride tradita fünt,nos alia. 
dere decreuimus , quibus quotidie paffim vtuntur Medici, Cuiufmodi funt cyclamimi,veratrum nigri 
purpetum , tithymali omne genus, fLammonium, colocynthis, bryonia, lathyris, vicinus, tbymelea & 
doquidem cum bac omnia Medicisin fiequentiffimo fimt vu, ad corporis excrementa exioenda, e ad vo 
ciendum , in quam plurimis bominum affectibus, mili fan? negligentia ad[cribi poffet. fi bec prorfus fla 
prefertim cum [zpius eueniat quorundam circumforaneorum imperitia y ac temeritate (pha ropolá 
quid eorum errata fepe ac fepius improbauerim ) vt vulgaribus ac rufficis , necnon c quandoque not 
propinentur phavmaca aluum ducentia,que plerung, fumentesim magnum difcrimen ducunt , qui 
ponderant,nec infyenata exbibent,nec ad egrotantium remperaturam,atatem [exu confi 
fit, Yt egrotantes, qui in eorum manus incidunt precipue à qui natura funt imbecilles magnis 
Albi veratri, ir incommodis , quibus nift periti proprijs fuccurrerent vemedijs , facile interirent.. Alliitag; 
aliorumque "Thapfia, aut ELorerij aut Agarici nigri , aut Cyclamini féquuntur vomitus , ingentia alui profiuia , intefintmm 
t e mina. ngulatione c riratii angue: quibus dehinc tanta fuccedit principum facultatum wem 
ADR docs sp dits euni cha ERR ffigido fuoemadefiant.. 4 
Ji citius fuccurratur , oborta finguleu , illico vel fuffocatt,, vel conuulfi intereunt. His prinien auxiliantur ? 
(vt inultoties diximus ) crebrà concitata , c» infufaclyfmata , quorum (epifimó fupcrius meminimus. 
dio fint antideta , qua in viiuerfum omnibus aduerfantur venenis, prefertimó Theriata, cui ( vt Gale 
locis tefrattr ) vispeculiaris inest , modo adulterio vacet , vt fumpta pofl medicamenta deiettaria, à 
v0 vgesyvrnibil per aluum exigant. Ceterum priuatim Albo veratra confert aquamul[a largius [umpt 
Cydamini JFesduarun drschmaruin pandere poti vel deuorati , traduntá, bac propria alli veretri ef 2 
auxilia. - conducunt lauri bacce y duarum drachmarum pondere ; fed propria facultate nigrum. piper in 
Elaterüau- éodemponderepotum. Elaterio praterea opem fert Audromachi tberiaca ex baccarum. decotia ; 
ilia. num farupulorum pondere: verum proprium eiui enedium eft mentha fuccus. bapfia denique — —€— 
- 
