TntODOSIANI 20 3 



a tiiin altera consensiim buio dkcessiuivi adcqmmodnt'iet. Alque l.° Tribon'ianus 

 « Acribeiulum esse ccusuit pactum vel transaclio stiipla est , ul laic p^tcnlis 

 « Tocabiili pacli siguificatio magis inaglsque apcrirctur. 2.° Pracler stipulallo- 

 « iiem addulit i-t acceptilationis , ut transndioncm omnibus iuris formulis ro- 

 « bornUiiii designarct, %." Pro edilo geslis , logcre -lualtiit siibseciilis , raliis 

 « furlassc in verbo suLsecutis al^uid inesse , t(iind npcrlius res post convea- 

 « lionoQ] ct rx illius causa gestas , uli par crat , indicarcl. [4." Plural! nu- 

 « mero cdidit secundum leges , neipie euim una Innluui, sed plurcs legos fuc- 

 H runt , <|uac noriuain praefinlcbant efl'eelil>us a transactioDc legitime inila 

 n manantibus. 5." Verba nut poena t/uae data cum his probaliunlur ita cmcn- 

 « danda sunt ad ildem cod. lustin. poena una cum his quae data etc. Nam 

 « Imperalores liac ia lege voluerunl turn firmilatem transaclioDum tueri^ turn 

 « ■viam munire , qua , altcrutra delrcctanle parte , altera , quae conveutioni 

 « inbaererel , sibi prospiccre posset. Fingunt igitur transactionem initam esse , 

 « at(|ue amplissimis iuris furuiulis roboratam , luni docent , qua ralione exe- 

 « cutioni mandanda sit. Vel ulraque pars, quae in Ir.xnsaclionom coascnsit , 

 « consensum adcomuiodal pariler factis subseculis in «im iuiti placiti , et se- 

 « qnitur legem contractus; vel ab executione abliorret, et cognitionem causae 

 « per transactionem antea diremptae instaurare debet. Verum haec facultas 

 « e\citandi no\i iudicii noD dabitur , nisi ille , <{ui a transactionc discedit , 

 « poenam , si qua stipulata fuerit , prime ^ersolvciil uua cum his , quae ex 

 « praecedcnti causa transactionis data probabuntur , et altera pars a prima 

 « convenlione recedcndi facultatem inipertita sit. Hue porro resi)iciunt rcrba , 

 « (|uae Tribonianus addenda esse censuit , si adi'ersnrius hoc maluerit ; bisce 

 « consonant verba instar couditionis necessariae posita in I. i ',. b. tit. Cod. 

 « lust, cunt et tu hoc desideras. llic porro poena non est pro nuxae vindi- 

 « dicta accipicnda , sed tamquam aceessorium contractus , eius quanlitatem 

 « augens , si conditio exeeulionis dcfccerit. 6." Tandem Tribonianus cdidit 

 « probnntur quasi praesentera specicm , de qua loquebatur , considcrans ». 



Ill Impp Arcadius et Ilonorlus AA. 

 Rufino PPo 

 Si cjiiis malor annis adversuin pacta vel Iransactiones , 

 nullo cogcnlis iinperlo , sed libcro arbilrio et vo(/««)tate 



