I 42 CODICIS 



obsidioncs , intestinas discordias , aliaque Id genus , uon ita 

 cxponant, ut hislorici est; horum tamen rcmolas proximas- 

 que causas, carumque conscctaria pandunt honiini , qui in le- 

 gibus non unum ins considcret. In quavis enim lege videre 

 mihi videor propagalionem praetcriti teniporis, alque omea 

 futuri. Enimvero leges velut intento digito nobis indicant 

 raorum temporumque inclinalioncm , quae vel Piincipera 

 ad ferendam legem compulit, vel a Principe conigi et 

 aliorsum inflecti contenditur. Ex hac vero Piincipis vel in- 

 dulgenlia , vel repugnantia , multa in civilem socictatem 

 manant ad mores civium eflbrraandosy ad tetnperandam rem 

 alque opinionem publicam, paucis dicam, ad futures eventus 

 veluti per latenlia incrementa praeparandos. Si ergo nihil 

 csl homini philosopho iucundius, quam rerum causas co- 

 gnoscere, praeserlim in liisloria, quae mullorum exemplo- 

 rum plena est optima vilae magistra, quura plerumque ex 

 similibus similia exislere soleant, facile quisquc intelligit 

 quanti faciendae sint leges Romani Imperii ad illius bisto- 

 riae intimiores causas investigandas. Quare ex Codice Theo- 

 dosii multa derivavtt Tillcmontius suam Imperatorum hi- 

 storiara conscribens ; multa etiam decerpsit Gibbonius in 

 causas occasus Romani Imperii inquirens , qui Codicem tanti 

 fecit , ut albo calculo notaverit faustissimum diem , quo 

 Editionem Gothofredi coraparavil. 



Maximis ergo laudibus celcbrandus est Gothofredus, qui 

 ita se in Thcodosianis legibus abdidit , ut illis colligen- 

 dis illustrandisquc unice tolo vitac suae curriculo vacasse 



