PEYRON ri 



speclat. Praeclare enim Piso aputl Ciceronem de Finibits V. a. dc 

 snmino, quo nonnulli incendebanlur studio itiTisendi Athcnarnm 

 Joca summorum virorum fre«jiientia celebrala, aiebat : atqiu ista 

 stiidia si ad imitandum siimmos viros spcctant, ingeniosoruin sunt; 

 sin tantummodo ad indicia veteris memoriae cognoscenda , curio- 

 sorurn. Atqiie Tullio haec scribenti ilia mihi videntur mente ob- 

 versata, quae de histoiiae ad omnem late vilain ntilitate Thucydides 

 aliiqne veteres litleris mandarunt profiteiites, historiam esse aptnm 

 paratumqiie exemplar, in quo homines omnium exemploi'um docu- 

 menla inluentes fulura providerent suasque actiones recte infor- 

 niarent , quum in rebus luimanis iidem ex intervallo casus con- 

 tingant , ac paribus ex cansis pares existant effeclus. Id enim est 

 caput eivilis prudentiae videre itinera flexusque rerum publicarum , 

 ut, cum praeteritarum aelalura experientia edocti sciamus quo quae- 

 que res inclinare soleat , possimus evcnius in tempore relincre , 

 aut ante occurrere. Quis vero credat tantiim naunus praestifum iri 

 ab historia , si haec priscorum annalium ritu sola tempora, homi- 

 nes, resque gestas exponat, nndam scilicet segetem ac maleriam , 

 quin factorum causas expromere satagat ? Qivamobrem praeclarc 

 idem Cicero perfectae historiae imaginem adumbrans aiebat: oportet 

 in rebus gestis declarare non solum quid actum aut dictum sit , 

 sed etiath quomodo; et quum de eventu dicatur, ut causae expli- 

 centur omnes vel casus, vel sapientiae , vel temeritatis ; Jioniinum- 

 que ipsorum non solum res gestae , sed eliam qui Jama ac nomine 

 excellunt , cuiusque vita atque natura. Porro causae, quae in eventus 

 tnflunnt , aliae externae sunt , aline internae. Primas ulpote cognitu 

 faciliores, neque ad rem mihi proposilara attinenies, milto. Internae 

 vero positae sunt in religionis natura, in constitutione reipublicae, 

 magistratibus , legibus , quibus accedunt ordines mililiae , commei'- 

 cium , aliacpic, quae quotidiano usu civium animos sensim sine sensn 

 alBciunt , eosque vel temperando , vel incitando ad futures eventus 

 praestandos eomparant. Singulas ergo partes^ ex quibus publica 

 res coalcscit , perpendat atque exponat historicus necesse est , si. 



