I /it) |:E RATIONF, NUMHOTIUM, PONDERUM ET MEKSURAHUM ETC. 



01. Huousqiie mensiiras recensiiimus, cpiibus qnamvis plerniDfjuc rainus 

 Hccurate ob riidem temponim conditionem et agriincnsoriim inopiain , 

 rerta tamcD tcrrae superficies desigiiabatur. Vcrani quo niagis diligens 

 supei-ricieruui mensura ueglecta est, ab agricolis, ut fieri solet, alii ineii- 

 surarum modi, et alia nomina invecta , non iani e penitioris scientiae 

 principiis, sed e ([uolidiatio usu, et ex ipsis rci ruslicac curis et fni- 

 ctibus. Ilinc huiusinodi iiomiiia rariora sub Merovingiis, romanaruin ar- 

 tiuin et consucludinum magna adhuc parte superstite , sub Carolingiis 

 frerpentissima facta sunt. Plerasque tamen ex hisce mensuris ad certuin 

 superficiei tractum redigere prorsus impossibile est, cum ea e fructuum 

 vel seminis quantitate , aut e tempore in opera impenso desumantur; 

 liaec autem omnia maxime varia sint pro temporum , locorum , turn 

 instrumentorura , quibus agricola utitur , diversitate. 



02. Huiusmodi agrariis mensuris accensenda est modiata , quae sim- 

 pliciter eliam niodius, et de terra culta incultave, de horlo, silva, pralo, 

 vinea dicitur (i). Si de terra arabili, de prato, de silva res sit, vel 

 ipsum nomen docet motliatae superficiem esse quantam modio tritici, 

 hordei, etc. seri possit. Sed praeterea perspicua extant testimonial « par- 

 11 vulum spatium terrae reperiens, abscisso nemore , campellum fecit, 

 » utpote capientem quartam partem modii, in cpio hordeum serere so- 

 n lebat )i (2). Et clarius adhuc in charta saeculi xn: » tantum terrae 

 )) arabilis, quae modio tritici posset seminari » (3). Cum autem de modio 

 agitur, geaeratim observandum est, intelligendum ubique esse veterem 

 minorem modium; cum mutationes a Carolo Magno invectae vix in ci- 

 vitatibus obtinuerint, at certe hand ita facile ab agricolis receptac sint 

 Sic et nostris temporibus quamvis commodiores mensurae, saecidi civi- 

 litas et perspecta rei utilitas rem rainus difticilem eirecerint , oinnes 

 norimt ne quinquaginta ferme annorum legibus et cuins potuisse veteres 



(1) " de vinca modiattis \II , itc prato mndiatas AI, de horto modiatttin miain, de terra culta et 

 » inculta modiatas XL elc. )>. Cliarla an. 8J5 (R. F. S. VI. 540). 



«... alia terra ad modios vig'iDli , silva parva si semiri posset ad mitdins quioquagiDta etc. >». 

 .Manumissio a Carolo roge Burgundiae facta an. 863 circ. ( Menestrier , Histoire eit'ile ou consti- 

 laire de la ville de Lyon etc. Preuves , p. XXXVl ). 



(S) Vila S. Amati abbalis Ilabcndensis I. an. 627. and. monaclio Auonymo suppari (Acta SS. 

 Ord. S. Bened. saoc. i. p. 192 ). 



(■')) (lallia Christ, lorn. X. inslr. p. 311. His innurocra similia passim in cliartis et scriptoribus 

 reperire est. 



