I 1. 1 1>E RATIONE Nt'MMORUM, POiNDERUM ET MEKSL'R^^RUM ETC. 



.\h usii ([uain ab arte ct scicntia uormam haberent, sub Francis pei'du- 

 rasse , nisi conlrarium iloceant certissiina tcstimonia. 



11. 2." At jMjilein (jiioil allinet, scriploruin tcstimonia propositioneiii 

 uustraiu noii inlinuaut, scJ inagis roborant. Auctores enim coaevi el 

 reruui francicarum apprime cdocti, ut Isidorus, qui vii saeculo floruit, 

 el Vetus Agrimensor , qui sul) Carolingiis scripsit, do mensuris ex pro- 

 fesso a"entcs uullam notant divcrsitatcn, inter Francorum et Romanorum 

 pedeni , cum taiuen alias diversitatcs notenl (i). 



12. 3." Legum et scriptorum Francorum tcstimonia pedem memorantia 

 iisdciu pciie phrasibus concepta sunt, quibus testimoiiia, quae dc pcde ro- 

 mauo aguiil. Sic cum legimus: « Antsingas legitinias, hoc csV perticani decern 

 )i pedes habcntem etc. » (a); vix duljium cuiquam siqicrcsse potest, quia 

 Romanorum pes et pertica decempeda [ § 27 inf. ] meraoretur. 



15. 4" Nulla causa esse potuit cur pes sive a regibus sive a populis 

 luulai'clur; nee quidpiam inde lucri minislerialibus evenicbat, nee proinde 

 ipsorum avaritiae et cupiditati quidpiam interesse poterat esset nee ne 

 pes longior vel brevior. Sane cum a Francis invectae plui'es perticarum 

 nu'usurae , uti Icgalis , maniudis , aliaque , varia item, ut vidimus, pon- 

 dera , et variae cavae mensurae niemorenlur, pes unus his temporibus 

 occurrit, nee uiicpam maiores minoresve pedes distinguuntur ; quod vix 

 ac ne vix quidcm fieri poluisset, nisi antiqiuis a Romanis acceptus pes 

 ubique servatus fuisset. 



I i. 5." Id nolalu dignum est vel nostris temporibus pedem Francorum 

 eiusdcm pene longitudinis esse ac Romanorum pes erat: cum enim Ro- 

 mauorum pes fuerit metrorum o,2g5, pes Francorum hodiernus est me- 

 irorum o,3248, seu vix decima parte minor. Quod invictum praestabit 

 argumentum consideranli mulalioncs iniuimeras, quae in Francia , post 

 saeculum x praecipue , in mensuris inductac fuerunt. 



15. 6." Postquam pluribus gravissimisque coniecturis rem prope cei'- 

 taui fecimus, nunc evidentibus testimoniis indubia reddenda est. Stadii 

 vo\ ct mensura gracca est, Romanis etiam usurpata, rcspondens meliis 

 184,375 [§37 inf.] ; arepennis autem iam sub Romanis mensura gal- 

 lira fuit , aequans pedes 1 30 , sen melra 35,4- lam vero Gregorius 



(1} IaiiI-tiis , Orig. lib. XV. cap. 1.5; Vctus .\f;rimeiisor ( Gocsii elc. p. .320). 

 ^i) I.ci Baiuvar III. I. cap. 14. u S ( Ceoigiscli etc p. 203); LuJo»ici I'ii Capit, an. 817 

 ( M. C. II III 310 ). 



