8G riE hatione nummohom, poNnERiui et Mr.NSimAnmi etc 



batur (i") CK aere vol petra. Fa acre yc\ pelra , iiiqnani : licet ciiiin 

 medio tempore nihil tale i-eperiamus , luiiusinodi erant sub Roinanis 

 jioudora et mensurac , at([uc initio sacculi decinii ac seqniori acvo re- 

 ncriinus fiiissn ia Francia. u Abbas ccllai'iiiin ingrcssus mensuram poltis 

 » aerc'tim iuibi pendenlem reperit. Cumque a cellerario stanpum iiistiti<ic 

 » fralriiin esse cognovisset etc. » (2). Similiter in vclcribus statutis le- 

 i^imus : « Item quod cartoria lapidis sit de rationc cartcriac cupri , 



» et in cmina quod liabeal duas cartcrias acqualcs tolurii ralione 



T) ccrteriac cupri etc. n (3). Comitibus autcm et missis dominicis, caeteris- 

 que, quibus id commissum, curandum erat ut aequum pondus et mensura 

 « secundum sacram scripturam et capitula praedcccssorum nostrorum 

 » in civitatibus et in vicis et in villis ad vendendum et euicndum fiat, 

 n et mensuram secundum antiquum consuetudinem de palatlo nostro ac- 

 » cipiant etc. n (4). Quin imo imum hulusniodi aeneum pondus ad re- 

 centiora usque tcmpora pervcnit [ § ao ]. 



6. Praeterea gravissimae in adulteratores mensurarum et pondennn 

 poenae constitutae. « Et si quis (edicit C.irolus Calvus) reputatus fuerit 

 » mensuram adidterasse et cum maiori medio vel sextario annonam vel 

 « vinum accepisse , ct cum minori mensura venundare , si liber homo 

 >> est , aut secundum suam legem so indc sacraraeiito idoneum reddat , 

 » aut si hoc fecisse, vel fieri iussisse aut consensisse comprobalus fuerit, 

 )) hoc unde mensuram adulteravit, idest vinum et annona, a ministris 

 )> rei publicae tollatur ab eo ; et insuper bannum nostrum, id est solidos 

 n sexaginta componal. Si autem colonus \el scrvus inde reputatus fuerit, 

 » nut iudicio Dei se inde examinet, aut si inde convictus fiierit hoc , ut 

 )) supra diximus, unde mensuram adulteravit, pei'dat, insuper et virgis 

 )) nudo corpore vapulet. Et sive liber sive colonus vel servus de hoc 

 n coHvictus fi-ierit, post legalem emendationem cpiscopale iudicium su- 

 » scipiat (5). n 



(1) « Voluraus ul iinusquisque iudcx in suo ministcrio mensur.-im motlioniin , so\tarioruni, cl 

 " situlas per sexlaria octo, pi corlmrum eo lenorc habeanl, sicuC et in patatio lutbemus ». Caroli 

 Magni Capitulare ilc villis cap. 9. an. 812 ( M. G. H. III. 182). 



(2) llislt3ria >"ovienlensis nionaslcrii, anno lO.'iO circ. aiirtore Anonymo cius loci monaclin (Mar- 

 lenne et Durandc. Thesaurus uovus anecdol. etc. torn. III. p. 11-13). 



(3) Velus statutum de .Mrnsuris apud Catellum in Hist. Tulosana p. 327 (rclal. in Can^jii Gloss. 

 V. Carteria). 



(4J Caroli Calvi Ediclum Pistensc cap. 20 ( M. G U. III. 4D2 ). 

 (5) Ibid. 



