64 DE n.VTIONE NUMMORUM, PONDEUUM ET MENSUnARUM ETC. 



tio induccretur iu singulis regni partibus , (jwamvis iisdem causis ubicpie 

 deberehir: huic tcmpori , quo noiuhun ccrta rcgula in imminutionc 

 solidi sivc lege sivc consuctuinue rcccpla fuerat , rclcro graviorcs illos 

 varii prorsus inter sc ponderis trientes , nee legilimum nee usu adhuc 

 reccptum pondus exhibentcs; cpiorum idcirco in aureoium aeslinialione 

 nulla ratio hahcri potest. Idem de numiinis diccndum est, qui infra ce- 

 teroruni pondus niagis dcscendunt [ § 1 3 ] ; ii cnim aul vetustate de- 

 Irili sunt , aut iani alj initio miuoris ponderis cusi sunt ab ipso inone- 

 tario , qui dolo maiorem aequo lucrum ex opera sua capere studeret. 

 Cum autcni plcrosque ex iis , qnos descripsimus, nummos tcnuem saltern 

 sui ponderis partem amisisse satis pateat , apparet trientium pondus sub 

 postremis pi'imae stirpis regibus recte a nobis statutum ftiisse grano- 



rum 24 - [§ 37 ]. 



41. Cum, lit supra notavimus, ex ipsa trientis aestimatione monetarii 

 raerces dcsumeretur , ila ut ea nunimi usualc idenupie legitinium pre- 

 tium augei-et [ § 28 ] , patet in iis aestimandis divcrsam ac supra fe- 

 cimus ineundam esse rationem, sou dcfiniendum cuinam pondei'i argcnti 

 nostris tcmporibus ii numini reapse respondeant , idest quodnam fuerit 

 metalli pretium; tuni statuendum pro quonam axgenti pondere tunc re- 

 ciperentur, scu prctio ani-i adiicieuda monetarii merces et lucrum, quod 

 sive rex sive ecclcsia sivc privatus , cui monetae ius erat , ex eodem 

 nummo captabat. Quantum mercedis nomine et sumptuum ante Pippini 

 legem [ § 28 ] monetario cederet , incertum est ; hoc unum constat , 



cum Pippinus vetuerit ne plus quam — acciperet , malus olim fuisse 



monetarii lucrum. Inter recentiorum et veterum aureorum pondus ratio 

 est uti 7:8; vetere servata novis trientibus aestimatione, esset monetae 

 domino et monetario lucrum octavi cuiusque nummi, cuius certa pars 

 ( fortasse dimidia, scu decimus sextus cpiisquc nummus ) ad mouetarium 

 pertinebat , reliqua ad auri dominum. 



42. Quod tamen iradidimus aureorum prcliuni mutato etiam pondere 

 idem pcrstilisse ac olim fuerat, id de legitimo ac uominali, si ita loqui 

 fas est, pretio intelligi oportet ; nam imminuta aureorum aestimatione, 

 rerum pretium aliquantulum saltem auctum fuisse dubitari vix potest. 

 Cum tamen sensim ponderis imminutio facta sit, atcpic codcra tempore 

 nummi vario pondere in coramercio vcrsarcntur , et lucri pai'S ipsis 



