adctoue sriRiTu fossatf. yjj 



73. Verum sub Carolo Magno gravissima iiicominoda , quae ex iniuuo 

 monetae pondere oriuiitur, gravius se proJiderunt. Devicta Italia, in qua 

 et eleganliores el iusli ponderis nummi erant, gallicani monelam coni- 

 merciis impedimcnto fuisse satis palet. Gallici iiuinmi rccusabantur turn 

 in Italia turn forte eliam in praecipuis Galliae civitalibus , in quibus 

 incliorein ilalicain iuvexerant turn Italorum conimereia, tuiii Franci in 

 palriatn redeuntes onusli spoliis regionis, quam a Langoljardoruin domi- 

 nalione redemerant. 



7i. Antiquior Caroli Magni lex hac de re data est Manluac, incerto 

 anno, sed, ut videlur, -jSi. Eius verba haec sunt: « De raoneta: ut nullus 

 « post kalendas auguslas istos dinarios, quos modo habere visi sumus , 

 » dare audeat aul recipere; si quis hoc fecerit vannum nostrum com- 

 n ponat )) (i). Haec quidem lex ad Italiam tanlum pertinere ■videtur; 

 sed cum rex denarios memorel, quos modo Iiabere visi sumus, et caro- 

 liiigici denarii itali oninino fraiicicis pares sint: patet iam tunc a Carolo 

 Magno denarii poiidiis fuisse inimutatum. 



73. Sub Carolo IM.igno et eius successoribus 12 denarii in solido item 

 fiierunt , sed in libra solidi 20. Id innumeris constat Icstimoniis: nos 

 iinum proferemus, quia indc cognoscimus eius scriplorem , quem Ano- 

 nyinum Agriinensorcm vocavimus, el cuius nobis magnus usus fuit, iion 

 esse Carolo Magno antiquiorem; uti c conA'erso c manuscriplis , quibus 

 eius opus exhibetur, patet non esse recentiorem saeculo ix. Huius scri- 

 ptoris verba haec sunt: « luxta Gallos vigesinia pars unclae denarius 

 » est, et 12 denarii solidiun reddunt: idco(pie iuxta iiuiiicruni dcnario- 

 » rum Ires unciae 5 solidos complent : sic et 5 solidi in 3 uncias rc- 

 )» deunt: nam 12 unciae libram ao solidus continentem efficiunt n (2). 



70. Quamplurinii extant denarii turn Caroli Magni , lain Ludovici Pii , 

 Caroli Calvi ceterorunu[iie Carolingiorum : levioruni pondus est granorum 

 circiler 28 , graviorum est granorum 35 ; frequentiores denarii sunt 

 granorum 33 ; tarn inulti taaien prostant granorum 34, ut hoc pondus 

 pro legitinio oirnino habendum sit. Iluius rei uninn alferam cxemplum 

 e denariis Ludovici Pii in (iallia ante paucos annos sinud repcrtis, cum 



;i; M G. u ni. il. 



(J) Gocslus. Rci AgT. aucl. etc p. 340. 



